Планот на германскиот автомобилски гигант „Фолксваген“ за можен отказ на 100.000 работници и за затворање на четири фабрики отвори силна политичка и економска дебата во Германија.

Предлогот, кој, според германските медиуми, треба да биде разгледан од Надзорниот одбор во јули, доаѓа во момент кога германската индустрија се соочува со сѐ поголем притисок од кинеската конкуренција, слабеење на побарувачката и последиците од глобалните трговски судири.

Доколку биде прифатен, станува збор за една од најголемите програми за намалување на работни места во историјата на европската индустрија. Истовремено, случајот се претвора и во сериозен политички предизвик за владината коалиција на канцеларот Фридрих Мерц.

Најавата предизвика загриженост и меѓу економистите, кои предупредуваат дека секое дополнително слабеење на германскиот индустриски сектор може да има последици и за пошироката европска економија, со оглед на улогата што Германија ја има како најголема економија во Европската Унија.

Aвтомобилската индустрија под притисок

Најавата за можни 100.000 отпуштања претставува најсилен сигнал досега дека проблемите во Фолксваген се подлабоки отколку што се претпоставуваше.

Компанијата веќе во претходните месеци најави намалување на десетици илјади работни места, но новиот план покажува дека раководството смета дека и досегашните мерки не се доволни.

Производителите на автомобили во Германија се соочуваат со растечка конкуренција од Кина, особено во сегментот на електрични возила, додека американските царински политики дополнително создаваат неизвесност на меѓународните пазари.

Според проценките на експертите, „Фолксваген“ мора значително да ги намали трошоците за да ја зачува својата конкурентност. Затоа раководството под водство на извршниот директор Оливер Блуме работи на сеопфатна програма за преструктурирање. За многумина во Германија ова е доказ дека кризата во индустрискиот сектор повеќе не е привремен проблем, туку долгорочен предизвик кој може да влијае врз целата економија.

Дополнително загрижува фактот што автомобилската индустрија со децении претставуваше симбол на германската економска моќ и еден од најголемите работодавачи во земјата.

Политички отпор и борба за работните места

Планот веднаш наиде на силен отпор од политичарите и синдикатите. Владата на канцеларот Мерц јавно порача дека приоритет мора да биде зачувувањето на производството и работните места во Германија.

Особено важна улога има покраината Долна Саксонија, каде се наоѓа седиштето на компанијата во Волфсбург. Таа е еден од најголемите акционери во „Фолксваген“ и располага со значително влијание во Надзорниот одбор.

Премиерот на покраината Олаф Лис и други претставници на покраинската власт сметаат дека наместо затворање фабрики, компанијата треба да изработи стратегија за враќање на изгубените пазари и за зајакнување на технолошката предност.

Дополнителен проблем за владината коалиција е политичкиот подем на Алтернатива за Германија. Партијата ја користи кризата во индустријата како аргумент против владините политики и тврди дека Германија забрзано ги губи своите индустриски капацитети.

Поради тоа, секое ново кратење работни места носи ризик од дополнително незадоволство кај гласачите и нови политички тензии пред претстојните регионални избори.

Неизвесна одлука и можни радикални чекори

Клучното прашање е дали раководството на Фолксваген ќе успее да добие поддршка за своите предлози.

Во Надзорниот одбор, претставниците на работниците и политичарите од Долна Саксонија имаат мнозинство, што значи дека секој план за масовни отпуштања или затворање фабрики може да биде блокиран или значително изменет.

Според информациите објавени во германските медиуми, меѓу опциите се разгледува и можност за издвојување на делови од концернот во посебна структура. Таков потег би му овозможил на менаџментот поголема слобода при носење одлуки за иднината на фабриките и на работните места.

Експертите предупредуваат дека тоа би бил многу радикален чекор и тешко би можел да се реализира без согласност од сегашниот Надзорен одбор. Сепак, самото разгледување на ваква можност покажува колку е голем притисокот врз компанијата. „Фолксваген“ минатата година успеа да избегне затворање фабрики по долги преговори со синдикатите и договор за намалување на бројот на вработени. Но, влошените деловни резултати повторно ја отворија истата дебата.

Одлуката што ќе биде донесена во јули, освен врз иднината на најголемиот германски производител на автомобили, ќе влијае и врз пошироката слика за состојбата на германската економија и способноста на политиката да одговори на индустриските предизвици.

Многумина аналитичари оценуваат дека исходот од оваа расправа ќе биде внимателно следен и од други европски индустриски компании, бидејќи може да стане пример за начинот на кој традиционалните производствени гиганти ќе се приспособуваат на новите услови на глобалниот пазар.