Европскиот парламент се согласи за текстот на резолуцијата, како што е наведено, за поларизацијата и растечката репресија во Србија, една година по падот на настрешницата на Железничката станица во Нови Сад, објави Н1.

Во резолуцијата, меѓу другото, се споменува дека владата преговарала со сопствениците на „Јунајтед Медиа“, во чии рамки работи и Н1, за да го „ослаби“ тој медиум и предупредува дека доколку ова се потврди, тоа би претставувало сериозен напад врз веќе загрозениот медиумски плурализам во Србија. Србија е поканета да се усогласи со политиката на ЕУ во борбата против странското мешање и кампањата на дезинформации.

Во текстот се истакнува дека дури и една година по трагедијата во Нови Сад, истрагата не е завршена и се повикува на „целосно и транспарентно спроведување на законските процедури по истрагата од страна на надлежните органи, со цел одговорните да бидат изведени пред лицето на правдата, во согласност со владеењето на правото“.

Се посочува дека влијанието на Кина во Србија значително се зголемило во последните години преку големи инвестиции во инфраструктурата, што предизвикува загриженост во врска со транспарентноста, усогласеноста со стандардите на ЕУ и усогласеноста со прописите за животна средина.

„Имајќи предвид дека проектот за станицата беше дел од брзата железница Белград-Будимпешта и беше имплементиран во рамките на меѓувладиниот договор меѓу Србија и Кина, надвор од редовната рамка на Законот за јавни набавки, од страна на две кинески компании, имајќи предвид дека извештајот на Комисијата за 2024 година веќе предупреди на заобиколување на правилата за јавни набавки преку такви договори, имајќи предвид дека во март 2025 година, Европското јавно обвинителство (EPPO) започна истрага за можна злоупотреба на средствата на Европската Унија наменети за реконструкција на железничката станица во Нови Сад“, се вели во резолуцијата.

Се потсетува дека падот на настрешницата предизвика „невидени“ национални протести предводени од студенти, кои бараа правда, институционална одговорност, транспарентност, предвремени избори, нивен интегритет, почитување на граѓанските слободи, поделба на властите, слобода на медиумите, крај на системската корупција, како и инвестиции во образованието.

Се посочува дека од февруари до крајот на септември 2025 година, се одржале повеќе од 10.000 протести на повеќе од 630 места и 1.200 локални заедници, вклучувајќи го најголемиот протест во историјата на Србија на 15 март оваа година, а вториот по големина на 28 јуни, што, според проценките, го направи најголемото граѓанско движење во последните неколку децении.

Се нагласува дека ЕП го поддржува правото на српските студенти и граѓани на мирни протести, кои повикуваат на одговорност и демократски реформи, директно поврзани со владеењето на правото, што ЕУ го очекува од Србија.

„ЕП ја нагласува важноста на граѓанската храброст, посветеноста на ненасилството и ангажманот на младите за напредокот на Србија на европскиот пат, забележува дека српските студенти се номинирани за наградата Сахаров за слобода на мислата за 2025 година, ги поддржува искрените обиди за дијалог за тоа како владата може да ги исполни барањата на студентите, изразува длабока загриженост што ситуацијата во Србија останува напната и поларизирана, што лесно може да доведе до насилство, што е директна последица на говорот на омраза, поттикнувањето насилство, кампањите за клевета против противниците и анти-ЕУ/проруската пропаганда што е широко распространета преку медиумите контролирани од владата, но и од самите државни функционери, како и грубиот неуспех на властите да се соочат со минатото на Србија“, се вели во резолуцијата.

Исто така, се наведува дека студентските протести биле претежно мирни, иако имало неколку насилни инциденти во текот на летото, како и случаи на употреба на радикални симболи или екстремна националистичка, проруска и шовинистичка реторика за време на масовните протести, што предизвикало значителни критики од странство и во земјата.

Се додава дека српските власти прибегнале кон насилство врз политичките противници и употреба на прекумерна сила врз демонстрантите низ целата земја и се оценува дека од почетокот на годината репресијата ескалирала. Исто така, се потсетува дека, според независни извори, демонстрантите биле нападнати со звучно оружје на 15 март и се оценува дека ова предизвикува сериозна загриженост во врска со пропорционалноста и легалноста на употребата на сила.

Во резолуцијата се истакнува дека од август насилството дополнително се интензивирало, како и дека безбедносните агенции нелегално снимале и емитувале приватни разговори, кои биле користени за обвинување на студенти и активисти за подготовка на дела против уставниот поредок и безбедноста на Србија, додека елитната воена единица Кобра била распоредена и дури користела и боева муниција во еден случај.

ЕП остро го осудува бранот насилство под влијание на државата, заплашувањето и неселективните апсења врз мирни демонстранти, новинари, организации на граѓанското општество и претставничка опозиција во Србија, како и кампањите за клевета, заплашувањето на медиумите и злоупотребата на лични податоци со цел да се дискредитираат демонстрантите и ги повикува српските власти да обезбедат слобода на медиумите.

Европарламентарците ги повикаа српските власти итно и целосно да ги спроведат сите препораки на ОБСЕ и ОДИХР со цел да се обезбедат слободни и фер избори во Србија, особено оние поврзани со независната ревизија на избирачкиот список, транспарентното и плуралистичко назначување на членовите на Советот на РЕМ и обезбедувањето фер и еднаков пристап до времето за емитување на РТС за сите политички актери.

Српските власти се повикуваат да спроведат сеопфатна техничка, безбедносна и целосно транспарентна инспекција на сите инфраструктурни објекти, вклучително и по должината на железничката линија од Белград до границата со Унгарија, со цел да се обезбеди нивна структурна стабилност, безбедност и усогласеност со меѓународните стандарди.

ЕП ја нагласува долгогодишната посветеност на европската перспектива на Србија, но посочува дека преговорите за пристапување треба да напредуваат само врз основа на мерлив и одржлив напредок во фундаменталните области, особено владеењето на правото, борбата против корупцијата и организираниот криминал, независноста на судството, слободата на медиумите, реформата на јавната администрација, целосното почитување на заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, вклучително и санкциите против Русија.

Исто така, се поддржува итно испраќање на ад хок мисија на ЕУ за утврдување факти во Србија, со учество на ЕП, со цел да се процени состојбата на демократијата на терен, тековните протести, нападите врз демонстрантите и репресијата насочена против студенти, академици, образовни работници и вработени во јавниот сектор.

„Ги повикуваме највисоките европски функционери да се воздржат од давање неосновани изјави со кои ги фали реформските процеси во Србија, го поздравуваме новиот тон на претседателката на Комисијата за време на нејзината неодамнешна посета на Србија, кој е поверодостоен во однос на длабоките проблеми на Србија и негативните резултати во спроведувањето на клучните реформи, го забележуваме објавениот договор во врска со независната верификација на избирачкиот список и Советот на РЕМ, нагласувајќи дека напредокот се оценува врз основа на спроведувањето на реформите“, наведува ЕП.

ЕП, исто така, ги повика сите земји што учествуваат на претстојниот ЕКСПО 2027 да ги земат предвид сериозните загрижености и доказите за широко распространета корупција поврзана со владејачките структури, како и пријавеното непочитување на основните градежни стандарди и законските барања во организацијата и поставувањето на изложбата.