Од добавувачот до бензинските пумпи нафтените деривати стигнуваат во просек по двојно поголема цена. Според ценовникот на Регулаторната комисија за енергетика, бензинот БС 95 се набавува по цена од 42 денари, а се продава за 86,5 денари, набавната цена на бензинот БС 98 е 43,6 а продажната 88,5 денари. Дизелот се смета за енергент што најмногу влијае врз инфлацијата затоа што камионите главно го користат овој вид гориво. Набавната цена на дизелот е 54 денари, а сегашната продажна цена му е 92 денари.

Во надградувањето на набавната цена најголемо учество има државата. Таа за бензините наплатува акциза од 22 денари, а за дизелот е 15,5 денари. На крајот се пресметува данокот на додадена вредност, и тоа во основицата за пресметка влегува и ставката акциза. Значи и на акцизата се пресметува данок!

Данокот на додадена вредност е најзначајна ставка за полнење на приходната страна на буџетот. Сега, со скокот на цените на нафтените деривати, од неа одлично се „заработува“. За бензинот БС-95 моменталното ДДВ е 13,2 денари, за БС-98 е 13,5 денари, а за дизелот 14 денари за секој наточен литар.

Овие две ставки – акциза и ДДВ – учествуваат во цената на бензинот БС-94 со 38,4 проценти, во цената на бензинот БС 98 со 40,1 процент, а во дизелот со 54,6 проценти.
Дополнително се наплатува скромен надоместок за заштита на животната средина и за задолжителните резерви.

И трговците си имаат добар дел од колачот. За секој литар бензин си наплатуваат 7,4 денари, а за дизел 7 денари. Тоа е нивната трговска маржа и надоместок за работење преку склад.

За транспортот од склад до бензинска пумпа за секој литар се наплатува по 1 денар.

Од 28 февруари кога САД и Израел го нападнаа Иран, кај нас двапати се зголемија цените на бензините и на дизелот. Првото зголемување на цената на бензинот беше за 5 денари, а на дизелот за 14,5 денари. Второто, од понеделникот, е за 7 денари за бензините, односно за 6,5 денари за дизелот. Математиката покажува дека досега бензините поскапеа за 15-ина проценти, а дизелот за безмалку 30 проценти.

Во вакви услови, сите цени тргнаа нагоре. Така, цената на пакување со 10 јајца од 99 денари се зголеми на 109 денари во поевтините маркети, а во поскапите стигна и до 140 денари. Маслото за јадење се врати на непосакуваната цена од 100 денари. Малку угоре отиде и цената на шеќерот од 33 денари на 36 денари за пакување кое веќе вообичаено е 900 грама. Цената на доматите експлодираше од 120 на 250 денари за килограм.

Од Владата засега стигнуваат најави дека состојбата се следи и дека ако треба ќе се интервенира со намалување на данокот на додадена вредност и со намалување на акцизата.

Во време на претходната енергетска криза имаше намалување на ДДВ од 18 на 10 проценти за увоз и промет на енергенти. Тоа се направи со измени на Законот за данок на додадена вредност, за што услов е прогласување кризна или вонредна состојба. Имаше и намалување на акцизата, но кога и како се прави – тоа е предвидено во закон. Законот за акцизи предвидува механизам на „дополнителна акциза“, чија висина се утврдува според берзанските цени на нафтата, што ѝ овозможи на Владата во 2022 година да ја намали акцизата кога цените на светските пазари нагло пораснаа. Истото законско решение и сега постои, но бидејќи не е активирано, сè уште не се постигнати тие поставени услови. Максималното законско намалување на акцизата може да биде 3 денари.