Австрија излегува од рецесијата, но економското опоравување е бавно и несигурно. Според прогнозите на Меѓународниот монетарен фонд, растот годинава ќе изнесува само 0,3 до 0,4 проценти, а следната година е предвидено слабо подобрување. Тоа е двојно побавно од просекот на Европската Унија и покажува дека економијата се движи со минимална динамика. Надворешните влијанија, нестабилната царинска политика и глобалните економски тензии го прават растот уште потежок. Австрија, како високо извозно ориентирана земја, е чувствителна на секоја промена во меѓународната трговија.

Германскиот економист Клеменс Фуст, претседател на Германскиoт институт за економски истражувања (IFO) во Минхен, предупредува дека јавните трошоци не можат да ја заменат приватната иницијатива. Тој вели дека од 2015 година државната потрошувачка во Германија пораснала за над 25 проценти, додека инвестициите на компаниите паднале на нивото од пред девет години. Слична тенденција се забележува и во Австрија, каде што фирмите вложуваат со голема претпазливост. Фуст оценува дека недостасува доверба дека инвестициите навистина можат да донесат профит, а само државните пари не се доволни за нов раст.

Јавниот сектор расте, индустријата мирува

Според податоците на Статистика Австрија, во периодот од 2019 до 2024 година државните трошоци пораснале за 15 проценти, а нивниот удел во бруто домашниот производ достигнал речиси 55 проценти. Пред кризата тие изнесуваа помалку од 50 проценти. Истовремено, деловниот сектор се соочува со ограничен пристап до кредити и скапа енергија, што ја намалува подготвеноста за нови инвестиции. Наместо проширување, многу индустриски компании инвестираат само во замена на старите погони и опрема.

Во последните четири години бројот на фабрики кои планираат дел од производството да го пренесат во земји со пониски трошоци е двојно зголемен. Тоа е резултат на високите плати, цената на електричната енергија и на кредити кои остануваат скапи иако каматите полека се стабилизираат. Економистите предупредуваат дека државата не може бесконечно да го зголемува својот дел во економијата без последици. Ако јавниот сектор расте побрзо од реалната економија, тој ја потиснува приватната иницијатива и ја намалува продуктивноста.

Директорот на Институтот за економски истражувања (IHS) во Виена Холгер Бонин дополнува дека најголем дел од јавните средства одат за пензии, здравство и образование, што е поврзано со стареењето на населението. Тој смета дека овие трошоци се неопходни, но бара од политиката да обезбеди одржливо финансирање преку зголемена продуктивност во индустријата. Без силен индустриски сектор, вели Бонин, нема стабилна основа за финансирање на социјалната држава.

Недостиг на иновации и слаб претприемачки дух

Австрија и Германија се соочуваат и со сериозен недостиг на иновации. Иако вложуваат значителни средства во истражување и имаат многу патенти, најчесто тоа се во традиционални области, не во брзорастечки сектори. Според Глобалниот индекс на иновации, земјите од Европа заостануваат во дигитализацијата и информатичките технологии. Технолошките гиганти доминираат во САД и Азија, каде што компаниите растат побрзо и имаат поголема слобода во работењето.

Во Европа, пак, регулативите и даночните притисоци ја ограничуваат претприемачката активност. Австрија е меѓу земјите со најмал број новоосновани компании во однос на постојните. Тоа значи дека новите идеи тешко добиваат шанса, а без свежи фирми нема ни динамичен раст. Недостигот од претприемачки дух се чувствува и во младите генерации, кои сè повеќе се насочени кон сигурна државна работа отколку кон ризик во приватниот сектор.

Бонин предупредува дека Европа мора да најде области каде што може да биде конкурентна во однос на САД и Кина. Како потенцијал ги наведува декарбонизацијата, климатските технологии и енергетската ефикасност во домаќинствата. Токму таму, според него, може да се создадат нови работни места и извозни можности. Но за тоа е потребна визија, стабилна регулаторна рамка и економска политика што ќе го охрабри приватниот капитал, наместо да го потиснува со раст на јавната потрошувачка.