Децата во Македонија се сè поизложени на повеќе климатски закани истовремено – мнозинството од нив се погодени од загаден воздух, топлотни бранови и суши, покажува новиот глобален извештај на УНИЦЕФ.

Извештајот за климатски ризици кај децата за 2026 година открива дека заканите што доаѓаат од климатските промени се широко распространети во Македонија и веќе влијаат врз здравјето, развојот и благосостојбата на децата. Околу три четвртини од нив се засегнати од суши (73 проценти), речиси девет од десет деца се изложени на топлотни бранови (87 проценти) и речиси сите деца (99,9 проценти) се изложени на штетно загадување на воздухот.

„Децата во Северна Македонија растат во клима која се менува, каде што екстремната топлина, сушите и загадениот воздух, за жал, се дел од секојдневниот живот. Земјата има воведено важни мерки за заштита на децата, но климатските притисоци растат и нивното штетно влијание врз детското здравје, образование и благосостојба треба итно да се намали“, изјави Лесли Милер, претставничка на УНИЦЕФ.

Во извештајот се наведува дека поголемиот дел деца во земјава се изложени на повеќе климатски закани истовремено, со што се зголемува ризикот по нивното здравје, учење и целокупен развој.

„Потреба е итна климатска акција“

И покрај напорите за намалување на ранливоста на децата, велат од УНИЦЕФ, во системот и понатаму има недостатоци, особено во опфатот со социјална заштита, па така децата од најзагрозените семејства се во најголем ризик од климатски шокови.

„УНИЦЕФ повикува на итна климатска акција во Северна Македонија што ќе се фокусира на децата, бидејќи децата се несразмерно поранливи на климатски ризици и затоа мора да им се даде приоритет во политиките за справување со климатските промени“, забележуваат оттаму.

Според организацијата, потребни се континуирани активности за дополнително да се намалат штетните емисии и да се реши загадувањето на воздухот, да се зајакнат здравствените, образовните и системите за социјална заштита и нивната отпорност на климатски шокови, а децата и младите да се охрабрат и да се подготват за учество во решавањето на климатската криза и во процесите на донесување одлуки што ја обликуваат нивната иднина.

Македонија повторно меѓу најзагадените критични точки на стариот континент

„Заштитата на децата од климатските ризици е итна потреба, но и можност. Со инвестирање во квалитетни услуги денес, Северна Македонија ќе ги заштити правата на децата и ќе изгради поодржлива иднина за сите“, констатираше Милер од УНИЦЕФ.

Пола од децата во светот изложени на климатска опасност

Според извештајот на УНИЦЕФ, половина од децата во светот се изложени на најмалку три преклопувачки климатски опасности кои го загрозуваат нивното здравје, образование и опстанок.

На глобално ниво, децата се соочуваат со зголемени закани од топлотни бранови, бури, поплави и суши како што се влошува климатската криза, при што повеќе од една милијарда се соочуваат со најмалку три од нив одеднаш.

Деца во Папуа Нова Гвинеја пливаат преку река со крокодили за да стигнат до училиште

Впечатливи снимки објавени од агенцијата на ОН покажуваат деца во Папуа Нова Гвинеја како пливаат преку река полна со крокодили за да стигнат до училиште откако витален пешачки мост бил однесен за време на обилните дождови и не бил заменет.

„За време на нашите менструации, нашите постари лица не ни дозволуваат да ја преминеме реката за да одиме на часови бидејќи мислат дека тоа ќе привлече крокодили… Мојот сон е да станам наставник или пилот. Сакаме нов мост за да можеме безбедно да одиме на училиште секој ден“, вели локалната ученичка Лорна.

Според УНИЦЕФ, заедницата не била во можност да собере средства за замена на мостот, кој беше однесен во 2012 година, и се соочува со сè поголеми предизвици, дополнително влошени од климатската криза.

Извештајот покажа дека зголемените температури и екстремните временски услови вршат поголем притисок врз инфраструктурата и предупредува дека клучните патишта и мостови се погодени, со сериозни последици за локалната заедница.

Африка најпогодена, но и децата од земјите со високи приходи

Документот утврди дека речиси секое дете низ целиот свет, вклучително и оние од земјите со високи приходи, сега е изложено на барем една опасност, додека 123.000 доживуваат повеќе од шест во својот живот.

УНИЦЕФ ја анализираше изложеноста на младите луѓе на осум климатски опасности: крајбрежни поплави, суши, екстремна топлина, пожари, топлотни бранови, поплави на реки, песочни и прашински бури и тропски бури.

Според УНИЦЕФ, регионот Сахел во Африка е еден од најтешко погодените во светот, со повеќе од 4 милиони деца кои се соочуваат со тројна закана од топлотни бранови, екстремна топлина и песочни и прашински бури. Во меѓувреме, децата во азиските земји како Бангладеш, Мјанмар и Пакистан се изложени на повеќе климатски опасности од кое било друго место во светот.