Барањето на Доналд Трамп за вклучување на НАТО во обезбедувањето на пловидбата низ Ормускиот Теснец отвори нова линија на тензии меѓу САД и клучните европски сојузници. Во момент кога конфликтот меѓу Израел и Иран се продлабочува, европските лидери се обидуваат да задржат дистанца од можноста за директна воена ескалација. Изјавите од Лондон и Берлин укажуваат на внимателно балансирање меѓу политичката лојалност кон Вашингтон и сопствените безбедносни и стратешки интереси. Во јавноста доминира дипломатски јазик, но зад затворени врати расте незадоволството од американскиот пристап.

Европски отпор кон воена ескалација

Британскиот премиер Кир Стармер и германскиот канцелар Фридрих Мерц јасно порачаа дека нивните земји нема да бидат вовлечени во конфликт кој не го сметаат за свој. Иако формално ја нагласуваат потребата од координација и дијалог, нивните изјави содржат јасна порака дека НАТО не смее да се трансформира од одбранбен во интервенциски сојуз. Ова е особено значајно во контекст на изјавата на Трамп дека Алијансата ја очекува тешка иднина ако не одговори на американските барања.

Стармер дипломатски говори за изнаоѓање практично решение за повторно отворање на Ормускиот Теснец, но истовремено признава дека таквата операција би била исклучително сложена. Вклучувањето на повеќе партнери од Европа, Азија и регионот на Персискиот Залив дополнително ја комплицира ситуацијата. Во британските политички кругови, сепак, се слушаат многу поостри оценки. Поранешни воени функционери предупредуваат дека не може една земја да иницира конфликт и потоа да очекува автоматска поддршка од сојузниците.

Сличен тон доаѓа и од Берлин. Мерц нагласува дека Германија нема намера да стане дел од војната и дека не постои јасна стратегија како би функционирала евентуална воена операција во регионот. Дополнително незадоволство предизвикува фактот што САД и Израел не ги информирале сојузниците однапред за своите потези. Ова отвора прашања за довербата внатре во Алијансата и за начинот на донесување одлуки во кризна ситуација.

Воени ризици и ограничени капацитети

Ситуацијата на теренот дополнително ја усложнува проценката дека Иран располага со значајни воени капацитети во Персискиот Залив. Според воени аналитичари, покрај морските мини, Техеран има на располагање и напредни беспилотни летала, подморници и ракети. Ова значи дека секоја операција за обезбедување на пловидбата би барала комплексна координација и силна воздушна поддршка, што значително го зголемува ризикот од директен судир.

Британското воено присуство во регионот е ограничено и претежно насочено кон заштита и евакуација на сопствени државјани. Испраќањето на бродови и подморници има претпазлив карактер и не укажува на подготвеност за офанзивни операции. Дополнително, постои скепса околу новите технологии за деминирање, особено во реални борбени услови каде што нивната ефикасност сѐ уште не е докажана.

Проблем претставува и долгорочниот пад на воените капацитети во Европа. Британската морнарица, некогаш симбол на глобална моќ, денес се соочува со последици од годините на буџетски кратења. Недостатокот на бродови, застарената опрема и зависноста од скапи нуклеарни програми ја ограничуваат способноста за брза и ефикасна реакција. Слични предизвици постојат и кај другите европски армии, што ја прави идејата за голема заедничка операција уште покомплицирана.

Во вакви услови, европските лидери се соочуваат со тешка одлука, како да го зачуваат сојузништвото со САД без да се впуштат во конфликт со непредвидливи последици. Ормускиот Теснец останува клучна точка за глобалната економија, но неговото обезбедување носи ризици кои Европа во моментов не е подготвена да ги преземе.