Откако повторно ги испитале податоците за одреден тип на експлозија на ѕвезди, тим истражувачи откри дека потврдиле долгогодишна, широко прифатена теорија дека универзумот се шири брзо, пренесува „Ројтерс“.

Ова набљудување во 1990-тите довело до хипотезата за постоење на космичка сила наречена „темна енергија“, бидејќи нејзиното постоење не може директно да се открие.

Резултатите од студијата ги побиваат наодите од истражувањето објавено минатата година, кое заклучи дека ова ширење на универзумот повеќе не се забрзува, заклучок што го доведе во прашање фундаменталното разбирање на универзумот.

– Универзумот сè уште се шири – рекол астрофизичарот Броди Поповиќ од Универзитетот во Саутемптон во Англија, еден од водечките автори на студијата објавена во списанието „Месечни известувања на Кралското астрономско друштво“.

– Постојат многу работи што не ги знаеме и едвај чекаме да ги откриеме и веруваме дека сме на вистинскиот пат – додал тој.

Резултатите од ова истражување, спроведено од тим од двајца добитници на Нобелова награда, се базираат на набљудувања на два сета податоци за еден вид ѕвездена експлозија наречена „супернова од тип Ia“, која се користи за пресметување на огромни космички растојанија.

Овие супернови предизвикуваат уништување на објект наречен „бело џуџе“ – густиот остаток од ѕвезда со мала до средна маса на крајот од нејзиниот животен циклус.

Овој тип супернова се покажа како непроценлив за проучување на структурата на универзумот бидејќи овие експлозии покажуваат приближно ист интензитет на светлина.

Нивната набљудувана осветленост варира во зависност од нивното растојание од Земјата, посветла кога се блиску, послаба кога се подалеку, што ги прави вредни космички маркери.

Со мерење на осветленоста на овие супернови како што се гледаат од Земјата, научниците можат да ја проценат стапката на ширење на универзумот и како таа стапка се менува со текот на времето. Поради времето потребно светлината да патува низ вселената, набљудувањето на далечни објекти е како патување назад во времето.

„Големата експлозија“ што се случи пред приближно 13,8 милијарди години, „го роди“ универзумот, кој оттогаш се шири.

Научниците открија во 1998 година дека ова ширење се забрзува и предложија постоење на невидлива сила наречена „темна енергија“ за да го објаснат тоа, бидејќи нема други објаснувања.

Универзумот се состои од обична материја – ѕвезди, планети, гас, прашина и сè друго што е познато, како и „темна материја“ и „темна енергија“, од кои ниту една не може директно да се открие, туку само преку влијанието на нејзиното дејство.

Се проценува дека обичната материја сочинува само околу пет проценти од содржината на универзумот. „Темната материја“, чие постоење се претпоставува поради влијанието на нејзината гравитација врз галаксиите и ѕвездите, се проценува дека претставува околу 27 проценти од масата на универзумот, а „темната енергија“ се проценува дека сочинува речиси 68 проценти.

Според студија објавена во 2025 година во истото списание, која се чини дека сега е побиена, „темната енергија“ ослабувала и повеќе не придонесувала за забрзаното ширење на универзумот.

– Суперновите од тип Ia се примарна алатка за мерење на историјата на ширење на универзумот. Во 1998 година, тие ги обезбедија првите докази дека космичкото ширење се забрзува под влијание на „темната енергија“ – рекол астрофизичарот Адам Рис од Универзитетот Џонс Хопкинс во Мериленд, коавтор на новата студија и добитник на Нобеловата награда за физика за 2011 година за ко-откривање на забрзаното ширење на универзумот.

Истражувачите зад оваа нова студија изразија доверба во нивната методологија и заклучоци што ја потврдуваат забрзаната експанзија на универзумот.

Физичката природа на „темната енергија“ не е непозната, но истражувачите се надеваат дека новите податоци од новата опсерваторија „Вера Рубин“ во Чиле и вселенскиот телескоп „Ненси Грејс“ во Рим, чие лансирање е закажано за август, ќе овозможат подобро разбирање на тоа што всушност претставува „темната енергија“.