Загадувањето на воздухот е поврзано со илјадници смртни случаи што можеле да се спречат во Европската Унија, и покрај „значајните“ подобрувања во квалитетот на воздухот, пишува „Еуроњуз“.

Новиот извештај од Европската агенција за животна средина (EEA) откри дека помеѓу 2005 и 2023 година, бројот на предвремени смртни случаи што се припишуваат на фини честички се намалил за 57 отсто.

И покрај тоа, небезбедните нивоа на загадување на воздухот резултирале со неверојатни 182.000 смртни случаи во 2023 година.

Сепак, 95 отсто Европејците од урбаните средини се изложени на нивоа на загадување на воздухот што е „значително“ над препораките на Светската здравствена организација (СЗО).

Загадувањето на воздухот останува најголемиот еколошки ризик за Европејците, според EEA, над другите фактори како што се изложеноста на бучава и хемикалии или ризикот од топлотни бранови поврзани со климатските промени.

Што е честичка од материја?

Честопати нарекувани ПМ2.5, се ситни честички во воздухот со дијаметар од 2,5 микрометри или помалку.

Ако се вдишат, тие можат да предизвикаат или да ги влошат здравствените проблеми како што се астма, исхемиски болести на срцето и рак на белите дробови. Новите докази укажуваат дека високите нивоа на ПМ2.5 можат да предизвикаат и деменција.

ПМ2.5 првенствено потекнуваат од човечки извори како што се емисиите од возила, согорувањето на цврсти горива, освежувачите на воздух и индустриските процеси како што се емисиите од производството. Може да потекнуваат и од „природни извори“ како шумски пожари, кои поверојатно се случуваат поради климатските промени.

Која земја е најпогодена од загадувањето на воздухот?

Според проценката на влијанието на квалитетот на воздухот на здравјето, Италија претрпела најголема загуба во 2023 година со 43.083 смртни случаи што се припишуваат на високи концентрации на ПМ2.5.

Ова изнесува 100,6 припишувачки смртни случаи на 100.000 жители изложени на ризик. Тоа се исто така 407.949 изгубени години живот (YLL), мерка за здравје дефинирана како просечен број дополнителни години што луѓето во популацијата статистички би можеле да ги живеат доколку не умреле поради болест или група болести.

Полска го следела примерот со 25.268 смртни случаи, додека Германија била на третото место со 21.640 смртни случаи.

Меѓутоа, најголемите релативни влијанија (YLL на 100.000 жители на возраст од 30 години и повеќе) биле забележани во земјите од Југоисточна Европа како што се Македонија, Босна и Херцеговина и Албанија.

Спротивно на тоа, Исланд немала ниту еден смртен случај предизвикан од загадување на воздухот, додека во Финска извештајот припишал само 34 смртни случаи на долготрајна изложеност на ПМ2.5 честички.

Најмалите релативни влијанија на загадувањето на воздухот се забележани во земјите лоцирани на север и северозапад од Европа, вклучувајќи ги Шведска, Естонија и Норвешка.

Нови правила на ЕУ за квалитет на воздухот

Извештајот на ЕЕА ја нагласува итноста од намалување на загадувањето на воздухот, како што е наведено во ревидираната Директива за квалитет на амбиенталниот воздух, која стапи на сила на 10 декември 2024 година.

Предлог-законот ја намалува дозволената годишна гранична вредност за ПМ2.5 за повеќе од половина, со што стандардите на ЕУ за квалитет на воздухот за 2030 година се приближуваат кон препораките на СЗО. Исто така, ги поддржува локалните власти во зајакнувањето на одредбите за следење и моделирање на квалитетот на воздухот и помага во подобрувањето на нивните планови за квалитетот на воздухот.

„Секоја година, загадениот воздух предизвикува околу 250.000 предвремени смртни случаи и ја чини економијата на ЕУ до 850 милијарди евра“, изјавила лани комесарката за животна средина, отпорност на вода и конкурентна циркуларна економија, Џесика Росвал.

„Новите правила за квалитет на воздухот ќе го подобрат квалитетот на животот на милиони Европејци и дополнително ќе го заштитат нашиот биодиверзитет и екосистеми, а воедно ќе ја поттикнат и нашата економија“, додала таа.