Случајот со „човечки сафари“ за време на опсадата на Сараево во граѓанската војна во поранешна Југославија добива нов пресврт сега се поврзува со името на актуелниот претседател на Србија, Александар Вучиќ, сега наводно е вклучено во истрагата, објави Дејли мејл.

Според „Дејли мејл“, Вучиќ, кој ја презеде функцијата во 2017 година, е обвинет за учество во мисии каде што богати странски туристи, во улога на снајперисти, пукале во цивили за… забава за време на четиригодишната опсада на Сараево од страна на Србите во 1990-тите.

Обвинителите во Милано започнаа истрага против италијански туристи кои наводно платиле помеѓу 70.000 и 88.000 фунти за да учествуваат во насилството и да пукаат во невини цивили за забава, плаќајќи повеќе ако целеле деца.

Според извештајот, во писмо до Обвинителството во Милано, хрватскиот новинар Домагој Маргетиќ, кој спроведува поврзана истрага, тврди дека Вучиќ учествувал и го помагал снајперскиот туризам во Сараево, тврдења што политичарот претходно ги негираше.

Обвинението против српскиот претседател го повтори и српскиот адвокат Чедомир Стојковиќ, кој наводно врши притисок врз судиите во Белград да отворат истрага.

Во своето писмо до обвинителите во Милано, Маргетиќ цитира видео од 1993 година, на кое, според него, се гледа како Вучиќ држи снајперска пушка заедно со други вооружени мажи.

Според Маргетиќ, видеото го прикажува Вучиќ, како дел од група туристи од Италија, на еврејски гробишта лоцирани на рид со поглед на Сараево, кое се користело како позиција на фронтот за српските снајперисти, а српскиот претседател држи пушка.

Сепак, Вучиќ го негираше обвинението, тврдејќи дека предметот што го носел на видеото бил чадор, а не пушка.

„Воен доброволец“

Во истото писмо, Маргетиќ тврди дека српскиот претседател бил „воен доброволец“ во градот под опсада во 1992 и 1993 година и член на Новосараевскиот четнички одред на Војската на Република Српска (ВРС), предводен од командантот Славко Алексиќ.

Како доказ за ова тврдење, тој цитира извадок од наводно интервју што Вучиќ го дал за српското списание „Дуга“ во 1994 година, каде што се чини дека рекол:

„Кога започна војната во Босна, отидов во српско Сараево и се пријавив како доброволец. Не бев член на партијата, само отидов. Познавав некои пријатели, па отидов да ги бранам [Србите].“

Вучиќ продолжува велејќи дека поминал време на еврејските гробишта – истите гробишта што наводно се појавуваат во видеото на кое се гледа како е со вооружени мажи.

Новинарот, исто така, го цитира сведочењето на Воислав Шешељ, основач на крајно десничарската Српска радикална партија, кој сведочеше во Хаг во одбрана на поранешниот лидер на босанските Срби Радован Караџиќ во 2013 година.

За време на неговото сведочење, Шешељ рече дека Вучиќ бил член на воениот одред во Сараево, според судските резимеа објавени од Центарот за транзициска правда SENSE.

Обвинителите во Хаг за време на ад хок Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија предводен од ООН открија дека има „доволно докази“ што покажуваат дека Алексиќ командувал со доброволна единица на Српската радикална партија (СРС) со седиште на еврејските гробишта во Сараево од април 1992 година до најмалку септември 1993 година.

Во писмото до судиите во Милано, новинарот ги цитира и тврдењата на Зукан Хелез, министерот за одбрана на Босна, кој рече дека членовите на ВРС му рекле дека го виделе Вучиќ како пука во жителите на Сараево од еврејските гробишта.

Вучиќ претходно негираше дека некогаш пукал во некого во Сараево и дека работел на Пале, 18 километри источно од градот, како новинар на почетокот на 1990-тите.

„Не можам да слушам глупости и лаги“, изјави тој за босанскиот новински канал „Face TV“ во 2021 година.

„Не пукав, но бев во Пале, вршејќи ја својата работа“.

Хелез ги отфрли негирањата на српскиот претседател.

„Неговиот изговор дека на видеото снимено на фронтовската линија над опколеното Сараево држел чадор, а не пушка, е очигледна лага“, изјави тој за „Сараево тајмс“.

„Неодамна разговарав со тројца членови на ВРС кои ми признаа дека биле на еврејските гробишта во исто време со Вучиќ и дека сегашниот претседател на Србија пукал врз луѓето од Сараево со снајперска пушка“, рече тој во декември минатата година.

Во своето писмо, Маргетиќ тврди дека Вучиќ не само што лично учествувал во „сараевските сафари“, туку и обезбедил логистичка поддршка за патувањата, вклучително и дејствувајќи како преведувач помеѓу странските ловци и српските сили.

„Постојат сè повеќе докази дека Александар Вучиќ учествувал во „снајперското сафари“ за време на опсадата на Сараево“, напиша на Фејсбук Стојковиќ, српски адвокат.

„Вучиќ знаел со апсолутна сигурност што се случува и бил дел од тоа, на еден или друг начин.“

„И покрај сè посилните докази – Обвинителството во Белград не отвора истрага“, напиша тој во друг пост, осудувајќи ги српските власти за тоа што не ги истражиле обвинувањата.

Истрага во Италија

Повеќе од една деценија се шират гласини околу богати туристи од Италија, САД, Канада и Русија кои патувале во Сараево во 1990-тите за да учествуваат во „снајперски туризам“.

Со отворањето на италијанската истрага, поттикната од пријавата која ја покрена италијанскиот новинар и писател Ецио Гавацени, вистината за т.н. „човечки сафари“ можеби конечно ќе се разоткрие.

„Ние зборуваме за богати луѓе, со углед, бизнисмени, кои во текот на опсадата на Сараево плаќале за да може да убиваат невини цивили“, изјави Гавацени за Ла Република.

„Тие заминаа од Трст за да одат во потрага по луѓе. А потоа се вратија и продолжија со својот нормален живот, почитуван во очите на сите.“

„Луѓе со страст за оружје, за да се искажат, кои претпочитаат да си легнат со пушка, со пари на располагање и вистински контакти на олеснувачи меѓу Италија и Србија. Тоа е рамнодушност кон злото: да се стане Бог и да се остане неказнет.“

Обвинителот Алесандро Гобис добил задача да ги пронајде Италијанците кои, помеѓу 1993 и 1995 година, наводно убиле невооружени цивили „за забава“. Обвинението е убиство, отежнато со суровост.

Гавацени работи со адвокатот Никола Бригида и поранешниот судија Гвидо Салвини и вели дека собрал голем број сведоци кои ќе сведочат.

Сведочење на пожарникар од САД

Еден од првите луѓе што јавно ги изнесе обвинувањата беше Џон Џордан, поранешен американски маринец, кој сведочеше пред Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија во 2007 година.

Таму, ветеранот изнесе неверојатни тврдења за своето време поминато како волонтер пожарникар на ОН во Сараево – воено разорениот главен град на Босна и Херцеговина – помеѓу 1992 и 1995 година.

Кризата започна кога силите на босанските Срби – вознемирени од одлуката на Босна и Херцеговина да се отцепи од федерална Југославија – го опседнаа градот 44 месеци, прекинувајќи дотур на храната, електричната енергија и палејќи цели населби со топовски оган и гранатирање.

Џордан се стационираше во Сараево за време на опсадата за да им помогне на цивилите и да де докази години подоцна за ужасите што ги видел.

Ова значајно сведочење доведе до осуда на генералот на босанските Срби Драгомир Милошевиќ на 33 години затвор за убиство, нехуман третман и надгледување на кампања на терор во која загинаа илјадници, главно муслимани.

„Немаше безбедно место во Сараево“, заклучи претседателот на судијата, Патрик Робинсон. „Човек можеше да биде убиен и повреден насекаде и во секое време.“

На судењето, Џордан сведочеше за голем број злосторства, вклучувајќи го и неселективното таргетирање на невооружени жители од страна на Србите. Тој самиот бил застрелан во градите додека одговарал на оган на првата линија на градот, веднаш северно од областа Грбавица, која ја држат босанските Срби.

Тој, исто така, сведочеше за тоа како српските стрелци намерно се насочувале кон најмладите во семејството, како начин да „нанесат најголема болка на преживеаните“.

„Ако возрасен и дете оделе заедно, детето би било застрелано. Ако семејството одело, тоа би било најмладото. Во толпа девојки, се чини дека најатрактивната би била застрелана“, рече тој во својата изјава.

Но, потоа тој изнесе уште едно злокобно тврдење, кое сè уште не е докажано на суд: дека Сараево е преполно со „туристи-стрелци“ вооружени со ловџиско оружје, кои патувале во странство и плаќале богато за да стрелаат за српската страна како малку забава за викенд.

„Во повеќе од една прилика бев сведок на персонал кој не ми изгледаше како мештани по нивната облека, по оружјето што го носеа, по начинот на кој го ракуваа, т.е. водени од мештаните“, сведочеше Џордан на суд.

Кога судијата го праша да објасни, тој прецизираше како овие „туристички стрелци“ носеа облека во комбинација од „цивилно-воен“ стил што ги разликуваше од српските борци и носеа оружје кое беше посоодветно за „лов на диви свињи во Црната шума отколку за урбани борби на Балканот“.

Странците исто така изгледаа „целосно незапознаени“ со градот, рече г-дин Џордан, и беа видени „како се водат, буквално речиси за рака, низ област од луѓе кои се запознаени со неа“.

Сепак, сведочењето на ветеранот на крајот немаше тежина. Тој призна дека „никогаш всушност не видел некој да пука“, но инсистираше дека ги видел вооружените странци околу Грбавица и другите населби.

Но, обвинувањата на Џордан не исчезнаа и со текот на времето продолжија да собираат интерес и шпекулации.

Иако концептот на „човечко сафари“ е речиси неверојатен, тој не е несогласен со нивото на изопаченост што се докажа дека се случила во Сараево, каде што главната улица – булеварот „Меша Селимовиќ“ – била наречена „Снајперска алеја“ поради инхерентниот ризик од смрт при преминувањето низ неа.

А убивањето за спорт е снимено и претходно. Рускиот националист Едуард Лимонов беше снимен во 1992 година како пука со митралез врз опколениот град од страна на режисерот, добитник на наградата БАФТА, Павел Павликовски, за неговиот документарец „Српски епови“.

Лимонов беше во друштво на лидерот на босанските Срби, Радован Караџиќ, кој беше осуден на 40 години затвор за геноцид на судењето во Хаг во 2016 година, каде што беше прикажан документарниот клип.

Една година подоцна, Ратко Младиќ, познат како „Босанскиот касап“ поради водењето на силите за време на масакрот на 8.000 босански муслимани во Сребреница, беше осуден на доживотен затвор.

Филм со нови откритија за сараевското сафари

Вознемирувачките обвинувања за туристи кои учествувале во убиствата во Сараево повторно се појавија драматично во 2022 година.

Таа година, словенечкиот режисер Миран Жупанич објави документарец насловен како „Сараево Сафари“, собирајќи сведоштва од сведоци кои рекоа дека виделе таква активност од прва рака.

Еден од интервјуираните беше анонимен Словенец, кој работеше како разузнавачки офицер за САД за време на Балканските војни и тврдеше дека ја посетил Босна околу 35 пати помеѓу 1992 и 1994 година.

Опишувајќи ги типовите странци кои учествувале во „сафарито“ – тој бил сведок на седум – поранешниот агент рече дека тие биле од „горните ешалони“.

„Овие луѓе сигурно не беа обични луѓе. Тие беа луѓе на високи позиции, заштитени… луѓе кои, откако имаа сè, бараат друга возбуда, велејќи си: „Зошто сега да не пукам во дете или возрасен во Сараево и да добијам друго задоволство? Нема да убивам само животни“, рече тој.

„Никогаш не сум ги слушнал цените. Знам само дека беше ужасно скапо и дека цената беше повисока за дете“, додаде тој.

Во долг опис, сведокот раскажа како бил поканет на едно од сафарите и испратен во воен џип, откако му бил даден панцир, шлем и зелена униформа како подготовка.

„Ми рекоа дека ќе ми ги покажат блиските позиции на нивните војници“, рече сведокот, но потоа џипот застана пред една зграда и тој забележа нешто чудно кај таканаречените војници.

„Таму видов тројца господа чии лица веднаш ми кажаа дека не се од Босна, не се Срби, не се Црногорци, мора да се од Запад.

Еден од нив дури и изгледаше како Русин. Можам да кажам по лицето. Беа подготвени: можеше да се види дека нешто ќе се случи. Мислев дека се странски новинари… Потоа ги поврзав точките. Овие луѓе едвај чекаа да дојдат и да направат нешто“, рече тој.

Тој опиша како од џиповите, групата била однесена во две „камуфлирани“ соби каде што учесниците – потпомогнати од набљудувачи – пукале кон цивили од ротирачки позиции, вклучувајќи жени и деца.

„Бев ужаснат од сафарито. Тоа е врв на разврат. Такво насилно, нехумано убивање“, рече поранешниот разузнавач.

Дури и го прашале дали сака да учествува. „Дали сте заинтересирани за нешто полно со адреналин?“, рекол еден службеник, понуда за која тврдел дека ја одбил.

„Имав свој двоглед за да можам да видам. Откако човекот пукал, лицето паднало. Повеќето биле погодени во градите, бидејќи главата е поцврста. Но, видов и удар во главата. Од тоа видов дека биле многу добри ловци“, рече поранешниот агент, раскажувајќи за едно од пукањата.

Анонимниот сведок рече дека Србите му рекле „никогаш да не ги повторува“ работите што ги видел – инциденти што ги опишал како „темна страна“ на војната.

Но, самите богати туристи изгледале невознемирени и одвоени од наводниот ужас. „Го испукавте вашиот трофеен куршум и си отидовте дома“, рече поранешниот агент, погоден од нивната ноншалантност.

Сведокот ја опиша наводната рута на странците: тие летале од Трст во североисточна Италија до Белград, каде што хеликоптери ги транспортирале до Пале, град контролиран од босанските Срби. Оттаму, биле однесени на позиции во близина на Сараево.

Друг сведок во документарецот бил разузнавачкиот офицер на босанската армија по име Един Субашиќ, кој собрал информации за наводните викенд снајперисти од заробен српски војник.

„Ги анализирав информациите колку што е можно повеќе и напишав резиме, заклучок дека ова е нов феномен на бојното поле во Сараево“, рече тој.

„Се работеше за специфичен тип непријател, за странци кои не се вистински непријатели во војната […], но тие се вистинска опасност.“

Субашиќ тврдеше дека ги открил таканаречените „сафари“ кон крајот на 1993 година, а потоа ги предал информациите на италијанската воена разузнавачка служба Сисми на почетокот на 1994 година.

Неколку месеци подоцна, Сисми одговори, потврдувајќи ги извештаите дека „сафари“ туристите ќе летаат од Трст, а потоа ќе патуваат до ридовите над Сараево за да учествуваат во снајперски напади.

„Ставивме крај на тоа и нема да има повеќе сафари“, му било кажано на офицерот, според новинската агенција Анса, и патувањата наскоро престанаа.

Иако истрагата е ограничена само на Италија, смелата правна акција на Гавацени поттикна движење, и повеќе земји неизбежно ќе го следат примерот во мисијата за откривање на вистината за наводните „човечки сафари“.

По тужбата на писателот, американската конгресменка Ана Паулина Луна изјави дека отворила истрага за наводниот „туризам за убиства“, пишувајќи на Икс дека е во контакт со босанскиот конзулат и италијанската амбасада.

„Плаќањето пари за пукање во цивили – а уште полошо за пукање во деца – е ниво на зло што нашата земја не може и нема да го толерира“, напиша таа.

„И италијанската и босанската влада ќе ги споделат сите информации во врска со сите АМЕРИКАНЦИ кои може да бидат вмешани. Ако има Американци кои се вклучени во ова, тие заслужуваат да бидат обвинети и гонети.“

Откако е објавен документарецот на Жупанич, српските воени ветерани жестоко ги отфрлија обвинувањата како лаги.

„Дејли мејл“ контактираше со Кабинетот на претседателот во Србија за коментар.

Ужасно откритие: Најмалку петмина Италијанци биле вклучени во „рекреативни снајперски напади“ врз цивили во Сараево во 1993 година