Од друга страна загребскиот Центар за соочување со минатото Документа  денеска организираше втора прошетка до локациите во Загреб поврзани со страдањата во Втората светска војна, која започна пред зградата на Ускок на улицата Влашка, со иницијатива Ускок да постави информативна табла на зградата од која, како што велат, „започна холокаустот и НДХ“.

Пред комеморативната прошетка, лидерот на Документа Весна Тершелич рече дека „НДХ е одговорна за холокаустот на Евреите, за геноцид врз Србите и Ромите; ние веруваме дека е многу важно новите генерации, но и сите минувачи да знаат што се случило во оваа зграда“.

На денешен ден, 10 април 1941 година, во зградата на Радио Загреб во улицата Влашка 116, што денес е седиште на Ускок, Славко Кватерник ја прогласи Независна држава Хрватска (НДХ).

Документа очекува Ускок да повлече потег и Град Загреб да ги обележи местата на страдањата на отпорот и значајните настани, на начин што ќе им овозможи на новите генерации да дознаат за тоа каков криминален бил режимот, дека Анте Павелиќ бил назначен за началник од нацистите и фашистите, и дека режимот има само врска со теророт, рече шефот на Документа.

„Ова е режимот од кој се срамиме денес и тој срам треба да биде важен дел од нашиот идентитет, бидејќи осудата на овие злосторства е нешто што треба да биде почетна точка на нашите размислувања и дискусии“, рече Тершелич.

Таа додаде дека е многу важно за сите генерации „решително да ги осудат усташките злосторства и криминалната НДХ, што вклучува забрана за поздрави „Подготвени за домот“ и усташките обележја“.

Тершелич смета дека забраната за поздрави бара волја на владејачкото мнозинство и дека тие треба да се соберат оваа година за да се одбележи 80-годишнината од почетокот на Втората светска војна.

Пуховски: Кој не се срами од нашата историја е морален идиот

Политичкиот аналитичар и иницијатор на поставувањето на информативна плоча на зградата на Ускок Жарко Пуховски наведе дека Павелиќ е еден од најзначајните Хрвати во историјата и порача: „Кој тоа не го разбира, не ја разбира и хрватската историја, а кој од тоа не се срами, е морален идиот“.

Додаде дека и натаму постојат голем број на луѓе кои од тоа не се срамат.

“Сите кои се Хрватици и Хрвати политички или етнички го носат тој товар или, со други зборови, историјата не е самопослужување каде што земате што сакате и го оставате остатокот во продавница. Тоа оди со хрватштината и за тоа сакаме да зборуваме, како напомена за колективна одговорност за работите што се случиле “, посочи Пуховски. Тој додаде дека го чека официјалниот одговор на Ускок на неговата иницијатива.

Пуховски смета дека денешниот однос на Хрватска кон Независната држава Хрватска е „колку што е можно понеутрален, а кога е потребно, негативен“. Тој додаде дека има исклучоци и на едната и на другата политичка страна.

Меѓу другото, тој рече дека Кватерник го завршил својот говор на радио со извик „Подготвен за домот“ и ги оценил како лажни сите тврдења дека извикот е од некоја друга традиција.

Сепак, тој смета дека законската забрана за тој извик нема смисла се додека, како што рече Пуховски, „имаме усташка куна“.

„Ова е кукавичко јајце што Туѓман ни го остави. Потоа некои реагираа, малкумина бевме, помина во тишина и нема враќање додека не дојде еврото“, рече Пуховски, осврнувајќи се на името на официјалната валута на Република Хрватска.

За час и половина, пешаците посетија важни локации – од зградата Ускок, преку улицата Тушканова, Плоштадот на жртвите на фашизмот и седиштето на еврејската заедница, до местото на поранешната синагога во улицата Прашка каде беше поставена спомен-плоча.

Освен прогласот за Независна држава Хрватска, зградата на Ускок е поврзана со друг историски датум – 8 мај 1945 година, денот кога партизанската војска влегла во Загреб кога, според Документа партизаните ги испратиле своите сили на радио за да објават дека „славните единици на  југословенската армија“ влегоа во Загреб. Тие најавуваат дека на тој ден ќе се одржи третата прошетка.

Документа претходно објави Водич за Загреб во Втората светска војна, кој е достапен на нивната веб-страница.