Неодамнешните извештаи на американските разузнавачки служби предупредуваат дека Иран веројатно нема да го отвори Ормускиот Теснец наскоро, бидејќи контролата врз клучниот премин за светската нафта му е единствената вистинска предност врз САД, изјавија за Ројтерс три извори запознаени со ова прашање.

Разузнавачките информации сугерираат дека Техеран може да продолжи да го блокира теснецот за да ги одржи високите цени на енергијата и да изврши притисок врз американскиот претседател Доналд Трамп да најде брз излез од речиси петнеделната војна која останува непопуларна кај американските гласачи.

Извештаите, исто така, сугерираат дека војната, која имаше за цел уништување на воената моќ на Иран, всушност би можела да го зголеми неговото регионално влијание со демонстрирање на способноста на Техеран да се закани на клучен премин.

Трамп се обидува да ги минимизира тешкотиите во повторното отворање на Ормускиот Теснец, низ кој поминува една петтина од светската нафта. Во петокот, тој навести дека може да им нареди на американските сили повторно да го отворат.

„Со малку повеќе време, лесно можеме да го отвориме Ормускиот Теснец, да ја земеме нафтата и да создадеме богатство“, објави тој на својата социјална мрежа  „Трут сошиал“.

Но, аналитичарите долго време предупредуваат дека обидот за употреба на сила против Иран, кој ја контролира едната страна од теснецот, може да се покаже како скап и да ги вовлече САД во продолжена копнена војна.

„Во обид да го спречат Иран да развие оружје за масовно уништување, САД му дадоа на Иран оружје за масовно нарушување“, рече Али Ваез од Меѓународната кризна група (МКГ), организација за спречување на конфликти.

Техеран, додаде Ваез, разбира дека способноста да го наруши светскиот енергетски пазар со својата контрола врз теснецот е „значително помоќна дури и од нуклеарното оружје“.

Ставот на Трамп за потенцијалното американско учество во повторното отворање на преминот се менува. Од една страна, тој го направи прекинувањето на иранската контрола врз теснецот предуслов за прекин на огнот, но потоа ги повика земјите од Персискиот Залив и сојузниците на НАТО да помогнат во неговото повторно отворање.

Претставник на Белата куќа, кој сакаше да остане анонимен, рече дека Трамп „е уверен дека теснецот ќе се отвори многу наскоро“ и јасно стави до знаење дека на Иран нема да му биде дозволено да управува со преминот по војната.

Но, претставникот истакна дека Трамп, исто така, рекол дека другите земји „имаат многу повеќе да изгубат“ од САД ако Иран продолжи да го блокира теснецот.

Централната разузнавачка агенција на САД (ЦИА) не одговори веднаш на барањето на Ројтерс за коментар.

Иран го блокира поморскиот сообраќај

Иранскиот корпус на револуционерна гарда (ИРГЦ) користеше различни тактики за да го направи преминот на комерцијални бродови низ теснецот премногу опасен откако Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ја започнаа својата војна на 28 февруари. Од напаѓање на цивилни бродови до поставување мини и барање патарини за премин, Иран во суштина го блокираше сообраќајот во теснецот, ги крена цените на нафтата на повеќегодишни максимуми и предизвика недостиг на гориво во земјите зависни од нафтата и гасот од Заливот.

Зголемувањето на цените на горивата, исто така, може да ја поттикне инфлацијата во САД и да претставува политички предизвик за Трамп, кој се соочува со ниска поддршка на анкетите додека неговата Републиканска партија се подготвува за среднорочните избори во ноември.

Според неодамнешните разузнавачки извештаи, веројатно нема да се откаже од таа моќ во скоро време, рекоа трите извори, кои побараа да останат анонимни. Тие одбија да разјаснат кои служби ги дале тие проценки.

„Сега е сигурно дека Иран ја вкусил својата моќ и моќ над теснецот, нема да се откаже во скоро време“, рече еден од изворите.

Ризици за воена операција

Многу експерти велат дека воената операција за повторно отворање на преминот вклучува значителни ризици.

Дури и ако американските сили го освојат јужниот брег и островите на Иран, ИРГК би можела да ги нападне и да ја одржи контролата врз теснецот со беспилотни летала и балистички ракети што може да ги лансира од внатрешноста на земјата, велат експертите.

„Сè што е потребно за да се прекине сообраќајот и да се одвратат бродовите од минување низ теснецот се едно или две беспилотни летала“, рече Ваез.

Некои експерти велат дека веројатно нема да се откаже од регулирањето на сообраќајот во теснецот дури и по војната, бидејќи ќе треба да се обнови, а наплатата на такси за премин на комерцијални бродови би можела да биде еден начин за собирање средства за реконструкција.

Техеран „ќе разгледа како да ја задржи предноста што ја откри повторно со нарушување на сообраќајот“ во теснецот, изјави поранешниот директор на ЦИА, Бил Бернс, во подкаст на списанието „Форин аферс“ во четврток.

Иран, рече тој, ќе се обиде да ја искористи својата можност да го блокира преминот за да добие „долгорочни безбедносни гаранции“ како дел од кој било мировен договор со САД и да добие „одредени директни материјални придобивки“, како што е наплата на такси за премин за финансирање на повоената обнова.

Трамп тврди дека Иран пуштил 10 танкери низ Ормускиот Теснец како „подарок за САД“

Над 40 држави направија коалиција за да обезбедат премин низ Ормускиот Теснец