Неизвесноста околу Нафтената индустрија на Србија (НИС) и американските санкции отвори прашање дали Србија ќе продолжи да се снабдува со руски гас. Српскиот претседател Александар Вучиќ изјави дека доколку Србија не добие нов договор со Русија до 5 декември, ќе започнат разговори со други снабдувачи. Тој додаде дека очекува „скоро потпишување“ нов краткорочен договор, бидејќи сегашниот истекува на крајот од годината, пишува Би-би-си.

Русија и понатаму е главен снабдувач на Србија – во 2024 година учествувала со 93% од увезениот гас. Но, ЕУ предупредува дека Москва не е сигурен партнер, додека руската амбасада одговара дека Русија со децении ги исполнува своите обврски. Министерството за енергетика не открива каде Србија би барала замена за рускиот гас доколку нема нов договор.

Алтернативи постојат: Србија веќе увезува гас од Азербејџан и преку Унгарија. Потпишан е договор за 400 милиони кубни метри азербејџански гас годишно, а планирани се и нови количини и инвестиции во гасни електрани. Според експертите, комбинацијата од азербејџански и унгарски гас може да ги задоволи српските потреби.

Една од клучните алтернативи е течниот природен гас (LNG), кој Србија може да го добива преку новиот терминал во Александрополис, Грција. Иако Србија резервирала само 300 милиони кубни метри годишно, Европа е подготвена да помогне со дополнителни количини. LNG се разгледува и како европска алтернатива за руските енергенси до 2027 година.

Паралелно, Србија гради нови гасни интерконектори со Романија и Македонија, со вкупен капацитет од над 3 милијарди кубни метри годишно — доволно за целосно покривање на националната потрошувачка. Експертите велат дека диверзификацијата е неопходна, бидејќи зависноста од еден снабдувач се покажа како ризична.

Резервите на гас во Србија се околу 540 милиони кубни метри, а капацитетот на магацинот во Банатски Двор се проширува. Дел од резервите се контролирани од НИС, но Србија би можела да преземе управување доколку воведе принудна администрација поради санкциите.

Експертите сметаат дека Србија има доволно инфраструктура да го надмине евентуалниот недостиг на руски гас, како што направи и Бугарија во 2022 година кога целосно се сврте кон LNG и Азербејџан. Бугарија денес плаќа пониска цена за гас од Србија, што ја потврдува исплатливоста на диверзификацијата.

На долг рок, Србија треба да ја намали зависноста од гас, особено во домаќинствата и индустријата. Според експертите, голем дел од потрошувачката може да се замени со биомаса, обновливи извори, топлински пумпи и зголемена енергетска ефикасност, што би ја намалило ранливоста на земјата во иднина.