Може ли Зоран да биде Вили во балканското гето?

Не велам дека Заев е Вили Брант, ама велам дека Северна Македонија може да биде пример за нов оптимизам во Европската Унија и дека конечно непријателите може да се помират, а напатениот балкански народ конечно да живее како сиот нормален свет.

Што значи тоа кога се вели дека нам ни е потребно етничко помирување? И дали потоа ќе може да живееме како „сиот нормален свет“? Не е лесно, ама може да го прикажеме примерот на Африка, која долго беше перципирана како земја со „етнички конфликти“. Добро, можеби примерот со Африка не е соодветен за „нашиот човек“, можеби сите сме во филмот на „фенси-шменси“ дискурси, можеби на сите ни се мили примерите на Данска и Холандија, или можеби Германија и Франција, ама сепак, не е на одмет да се вратиме повторно на некои „базни станици“ и да видиме што сме имале на некои други делови во светот кои никогаш не биле дел од нашата свест и поимање за работите и феномените во политиката.

Во 2019 година, Нобеловата награда за мир ја доби премиерот на Етиопија Абиу Ахмед за помирувањето со Еритреја по неколку децении војна. Потоа Руанда, погодена од трагедијата на геноцид од деведесеттите години, а денес е реинтегрирана нација, економски напредна, од неодамна и туристичка дестинација. Етиопија, Еритреја и Руанда, како приказни за тешко ранети постконфликтни општества, влегуваат по малку во глобализацискиот процес од заедничкиот наратив на помирувачката култура. Притоа се приклучуваат со популаризираните случаи, по примерот на Северна Ирска и евроинтеграциите кои ги предводи Германија и Франција, непријатели во неколку војни, а денес сојузници и главни столбови на Европската Унија.

Слободно може да кажам дека во овој наратив денес ја има и Северна Македонија: договорот од Преспа и Договорот со Бугарија мора да нè стави на мапата на земји кои се влезени во помирувачката култура на Балканот. Не велам дека ние како земја може да се споредуваме со Германија или со Франција, но велам дека намерата на оваа влада и на премиерот Заев е дел од таквиот процес; од друга страна, не велам дека Заев е Вили Брант, ама велам дека Северна Македонија може да биде пример за нов оптимизам во Европската Унија и дека конечно непријателите може да се помират, а напатениот балкански народ конечно да живее како сиот нормален свет.

Прочитајте и...  ВИДЕО | Андоновиќ: Рестриктивните мерки против Ковид- тест за трпението на луѓето во светот

Како може да се приближиме едни на други? До помирување може да се дојде со мали и секојдневни симболички гестови. Да речеме, добра идеја би била Заев и Борисов да покажат добра волја и со заедничко покажување пред телевизиските камери, со заеднички изјави. Потоа, со заеднички комеморации на места кои будат сеќавања, зборови на сочувство за жртвите од минатото. Најпосле, добри би биле и изјавите што го осудуваат насилството и шовинистичките инциденти, без разлика каде се случиле. Сакам да кажам дека тезата за „историските контроверзии“ мора да биде искрена.

Историски контроверзии имаат сите нации, а такви контроверзии има и нашата и бугарската нација. Важни нации таквите контроверзии ги поминуваат како што се поминува грип – не дај боже ковид! – или настинка. А неважните нации од таквите историски контроверзии може да умрат. А кога нации ќе влезат во меѓудржавен историски конфликт и кога ќе почнат да се расправаат за идентитетски политики, прво, тоа значи дека тие нации не се довршени, имаат неартикулирани идентитети, заплеткани во историски територијални конфликти, градат меѓу себе ѕидови и предрасуди, формираат општество од секташки карактер (на пример: Израел – Палестина; Индија – Пакистан, потоа Шри Ланка, Кипар, Северна Ирска итн.).

Прочитајте и...  Во Зоолошка само со маски, во спротивно можно е нејзино затворање за посетители

Денес Северна Македонија и Бугарија изгледаат како формирани етнички нации, кои меѓусебно се признаваат и не мислат да експериментираат со „нова Југославија“ за која Бугарија тврди дека била главен проблем, па според тоа, логично би било да се помириме.

Што се однесува до Германија и Франција, нив не им беше потребно 27 години за да почнат да мислат на помирување. Напротив, Франција и Германија по Втората светска војна се помирија додека го изговорите зборот „денацификација“. Околностите им беа поволни затоа што на власт не беа екстремни националисти – поразената страна во тукушто завршената војна. Национализмот во тоа време беше историски декласиран, а антифашизмот беше прифатен како цивилизациска вредност. Потоа им следуваше влез во НАТО, а 12 години по Втората светска војна, Франција и Западна Германија се главни во членството на Европската Унија за јаглен и челик.

Јакнење на умерените сили

Што треба да направат владата на Заев и владата на Борисов? Подобро би било да го заборават примерот со Германија и со Франција и нека се обидат да го истражат примерот со Северна Ирска, иако е многу тешко тоа да се постигне што го постигна Северна Ирска и целиот ирски остров во економска смисла, во развој и помирување по триесетгодишниот конфликт од „Времето на неволји“ и спроведување на Мировната повелба од 1998 година.

Прочитајте и...  Пресметките за плати треба да се прават, Законот за финансиска помош уште не е донесен

Мене, Зоран Заев, барем гледајќи ги неговите намери и делувања во политиката, ми личи на Вили Брант. Мислам дека е спремен да изнајде решение со Бугарите ѝ да ги реши историските гревови за кои самиот не е виновен. Од друга страна, Заев има еден проблем: опкружен е со националисти, а тоа Европа мора да го види! Мора да го види бидејќи и самата сведочи на својата историска подлога: темелот на Европа е антифашизмот.

Европа е изградена на помирување и антифашизам. Помош мора да му стигне од двата најголеми столба, а тоа е Германија и Франција. Многу би било наивно да помислиме дека националистите, па дури и кога би сакале, не би знаеле како да се помират. И треба да сфатиме: не само во нашата земја, туку и на целиот Балкан – мора да ги јакнеме умерените сили што ќе влезат во отворен конфликт со радикалните.

Дури спремен сум да одам до крајност: оние политичари што нужно инсистираат на помирување, пријателство и соживот, еден ден, сигурен сум – ќе добијат Нобелова награда. А народите на овие простори конечно ќе добијат шанса да живеат како сиот нормален свет во времето кое релативно кратко им остана.

Поврзани вести

Настава на телевизија е „гола вода“, образовниот процес стагнира за 40.000 ученици во земјава

Михаило Донев

Пресметките за плати треба да се прават, Законот за финансиска помош уште не е донесен

Весна Дамчевска

Се создава ли ново “Источно НАТО” од Русија и Кина кое може да ја прекине воената доминација на Америка

С.Р.

Ковид во Европа: Лом во Ломбардија, Британија со најмногу починати, Грција со заразени

Слободен печат

Битка за ново парламентарно мнозинство

Весна Тодоровска

Град Скопје од парк ќе се сели на плоштад

Остави Коментар