Сведочејќи во одбрана на поранешниот лидер на ОВК, Хашим Тачи, обвинет за воени злосторства во Косово и Албанија во 1998-99 година, тогашниот американски пратеник во Косово, Кристофер Хил, пред Хашкиот суд тврдеше дека Тачи не бил воен командант на ОВК од есента 1998 година, ниту пак ја контролирал албанската паравоена единица, објави Н1.

Во тоа време, според Хил, ОВК не била ниту организирана армија, ниту имала штаб. Американскиот дипломат со тоа ги потврдил главните тези на одбраната на Тачи.

Хил сведочел дека за време на неговата прва средба со Тачи на Косово, во ноември 1998 година, не добил впечаток дека Тачи е воен командант, ниту дека има контрола врз ОВК.

„Тој зборувал тивко и замислено, повеќе како некој од универзитетот отколку од војската… Немало основа да се заклучи дека Тачи ја контролирал ОВК, тој бил водач на делегација од тројца мажи, а не голема организација“, рекол Хил.

Додека бил испрашуван од адвокатот на Тачи, Лука Мишетиќ, пензионираниот американски дипломат, исто така, рекол дека никој никогаш не му кажал дека Тачи е „вклучен во тортура и кршење на човековите права“, освен што тогашниот претседател на Србија, Слободан Милошевиќ, го опишал Тачи како „жесток воин“ кој наводно лично убил многу луѓе.

Според сведочењето на Хил, Тачи „не бил таков човек, не бил жесток воин, туку политичка фигура“.

На прашањето дали со Тачи разговарал за наводите дека ОВК киднапира, притвора и мачи луѓе, Хил одговори не, објаснувајќи дека тогаш бил фокусиран на американскиот план за враќање на автономијата на Косово.

Сведокот, сепак, спомена дека разговарале за киднапирањето на десет српски работници од рудникот за јаглен Белаќевац, кои биле киднапирани од ОВК во летото 1998 година и кои, според обвинението против Тачи, никогаш повеќе не биле видени живи.

Хил, исто така, рече дека во тоа време „не верувал дека постои штаб на ОВК“, оценувајќи дека ОВК дури и немала вертикално организирана командна структура, иако неговите албански соговорници во тоа време се обидувале да ја прикажат ОВК како вистинска армија.

Според Хил, ОВК сакала да се бори за независноста на Косово и „се надевала дека САД ќе ѝ помогнат во тоа“, иако целта на Вашингтон во тоа време била враќање на автономијата на Косово.

На средбата со Хил, Тачи зборувал лошо за поранешниот лидер на косовските Албанци, Ибрахим Ругова, според неговите сеќавања.

„Тие не сакаа Ругова да зборува во име на Косово и сакаа да го отстранат“, рече Хил.

Според обвинението, покрај Србите и Ромите, ОВК ги таргетирала и поддржувачите на Ругова, кои ОВК ги прогласила за „соработници“.

Хил посочил дека е „фрустриран“ од фактот што, и покрај неговите најдобри напори, не можел да најде лице со овластување да зборува во име на ОВК во преговорите со српските власти, кои САД имале намера да ги организираат со цел да се постигне „политичко решение (…) со враќање на автономијата на Косово и воспоставување на самоуправа на Косово“ што би било „многу пошироко од она според Уставот на СФРЈ од 1974 година“.

„Нашиот оперативен заклучок е дека такво раководство (ОВК) не постоело, дека имало само локални групи“, рече сведокот.

Првата средба на американскиот дипломат Ричард Холбрук со униформиран припадник на ОВК во селото Јуник, во летото 1998 година, на која самиот присуствувал, Хил ја препишал на „случајност“.

Тој изјави дека важноста на таа средба била „значително претерана“, опишувајќи дека тој и Холбрук всушност биле во посета на селаните на Јуник, кога војник во униформа на ОВК со „густа брада“ влегол во собата.

„Холбрук рекол: „Еве го Че Гевара“. Војникот направил место до Холбрук и седнал, изгледало како да седи во скутот на Холбрук. Направена е фотографија, која го обиколи светот како прв контакт на Холбрук со ОВК. Заклучивме дека овој човек на никаков начин не може да ја претставува ОВК“, опиша Хил.

Дури ни „политичката декларација на Главниот штаб на ОВК“ со која, во август 1998 година, Тачи, Јакуп Красниќи и други биле овластени да преговараат во име на ОВК, не го убедила Хил, како што самиот рекол, да „прифати дека можат да зборуваат во име на ОВК“.

Хил, исто така, посочи дека Тачи не бил одлучувачкиот лидер на косовските Албанци на преговорите во Рамбује на почетокот на 1999 година, бидејќи морал да побара одобрение од локалните команданти на ОВК и Адем Демаќи за да го прифати договорот.

Кога Албанците го прифатија договорот, а српската делегација не, „насилството во Косово се зголеми и знаевме дека тоа веројатно ќе доведе до интервенција на НАТО“, рече Хил.

Хил, кој е петти сведок за одбраната на Тачи, ќе го продолжи своето сведочење утре.

Заедно со Тачи, Кадри Весељи, Реџеп Сељими и Јакуп Красниќи беа обвинети и за злосторства против Албанци, кои ОВК ги прогласи за „соработници“, Срби и Роми во повеќе од 40 притворања во Косово и Албанија.

Покрај Тачи, само Красниќи ќе презентира докази за одбраната, додека Весеља и Сељими нема да се бранат од обвинувањата, кои оценија дека обвинителите не ја докажале својата вина.

Обвинението од десет точки ги товари Тачи (56), Весељи (57), Сељими (53) и Красниќи (74) за прогон врз политичка и етничка основа, затворање, нелегално апсење и притворање, други нехумани дела, суров третман, присилно исчезнување, тортура (две точки) и убиство (две точки).

Припадниците на ОВК извршиле злосторства против приближно 407 притвореници, од кои најмалку 102 биле убиени, од март 1998 до септември 1999 година, според обвинението.

Во обвинението се идентификувани 75 жртви, 51 Србинка, 23 Албанка и една Ромка.

Шест точки од обвинението ги товарат Тачи, Весељи, Сељими и Красниќи за злосторства против човештвото и четири точки за воени злосторства.

Според обвинението, Тача, Весеља, Селјима и Красниќ биле учесници во заеднички злосторнички потфат.

Целта на тој злосторнички потфат била да се преземе контрола врз целото Косово преку насилство врз сите што ОВК ги сметала за противници.

Офицерите на ОВК, Азем Суља, Љах Брахимај, Фатмир Љимај, Сулејман Селјими, Рустем Мустафа, Шукри Буја, Љатиф Гаши и Сабит Геци, се наведени и како соучесници во злосторничкото здружение.

Сите обвинети се изјаснија за невини. Тие се притворени во Хаг од нивното апсење во Косово во ноември 2020 година.

Судењето на Тачи и сообвинетите започна пред судот во Хаг на 3 април 2023 година, а обвинителите ја завршија својата доказна постапка на 15 април оваа година.

Специјализираниот совет на Косово, како што официјално се нарекува судот, е основан во 2015 година од страна на Собранието на Косово под меѓународен притисок предизвикан од извештајот на известувачот на Советот на Европа, Дик Марти, за злосторствата на ОВК во Косово и Албанија, кој беше објавен во 2011 година.

Судот формално е дел од судскиот систем на Косово, но работи во Хаг.

Во пресудите и другите документи, судот утврди дека постои „постојана клима на заплашување и малтретирање на сведоци“ против обвинетите членови на поранешната ОВК во Косово.