Минатата година Северна Македонија заврши со најмал економски раст, а такви се прогнозите и за оваа година, во споредба со другите земји од Западен Балкан. Невработеноста се намалува, но треба да се работи на запирање на одливот на младите. Инфлацијата забавува, но сè уште не е достигнат поранешниот просек. За да се забрза економскиот раст, треба да забрзаат и структурните реформи што се во тек. Ова се главните поенти од презентацијата на Редовниот економски извештај за Западен Балкан, што вчера се одржа во Скопје.

Според презентираните податоци, Македонија и минатата и оваа година ќе ја дели истата судбина во однос на економскиот раст. Годинава за Македонија се очекува економски раст од 2,5 проценти, слично како и во Босна и Херцеговина каде што се проектира раст од 2,6 проценти, потоа е Албанија со очекувања за 3,3, па Црна Гора за која се смета дека ќе има раст од 3,4, Србија 3,5 и Косово 3,7 проценти. Лани, исто така најмал беше растот во Македонија, само 1 процент, а највисок во Црна Гора 6 проценти.
Во однос на минатогодишниот најнизок економски раст, од Светска банка коментираат дека тоа се должи на два фактора – нереализиран извоз според очекувањата и мали залихи кај компаниите.

– Помал извоз од очекуваниот е пред сè поради забавувањето на германската индустрија, односно на автомобилската со која е поврзано македонското производство. Кинеските електрични возила го преплавуваат европскиот пазар. Северна Македонија треба да размислува за диверзификација на своето извозно производство – вели Сања Маџаревиќ-Шујстер, виш економист во Светска банка.

Овогодишниот раст од 2,5 проценти се темели на раст на градежни работи, изградба на инфраструктура и проекти во енергетскиот сектор.

Дополнителен проблем во нашата земја е фискалната консолидација. Сите земји во Западен Балкан успеале со своите политики, но не и Северна Македонија.

– Имавме забавување на растот, приходите не се остварија на очекуваното ниво и тоа доведе до зголемен буџетски дефицит – рече Маџаревиќ-Шујстер.

Фискалниот дефицит во нашата држава е најголем и изнесува 5,2 отсто од БДП за 2023 година по две технички буџетски прераспределби за да се приспособат дополнителните трошоци за плати и трансфери.

Според Маџаревиќ-Шујстер, изборните циклуси го забавуваат економскиот раст, а и мерките што тогаш се преземаат не одговараат секогаш на макро и на фискалната одржливост.

– За да се приближат приходите кон ЕУ, што би довело и до намалување на иселувањето, треба поголема фокусираност на структурните реформи што се во тек – забележува Маџаревиќ-Шујстер.

Во однос на инфлацијата што сè уште е голема болка кај нас, според прогнозите на Светска банка, годинава ќе биде 3 проценти.

– Трендот на намалување на инфлацијата продолжува, а забавеното враќање на нормалата е резултат на второстепените ефекти на инфлацијата. Ова значи дека ако на почетокот инфлацијата главно беше предводена од растот на цените на храната и на енергијата, сега тој раст се пренесува во самото производство, во производите што ќе излезат со повисоки цени, како и на услугите, затоа што има повисоки трошоци што се поврзани не само со материјалните инпути, туку и со повисоки трошоци за работната сила – објасни Јоана Маџоска, економист во Светска банка.

Според Маџоска, замрзнувањето на цените на храната е само привремена мерка што дала одреден резултат, но таа не може да биде долгорочна и не е структурна мерка кон која треба да се насочат креаторите на политиките.

Сања Маџаревиќ-Шујстер нагласи дека Северна Македонија повеќе треба да се потпре на сопственото земјоделско производство, затоа што во минатото таа беше земјоделска земја со искористени компаративни предности, а сега е голем увозник на храна.

Не се штеди струја

Сања Маџаревиќ-Шујстер, виш економист во Светска банка, вели дека македонските граѓани не ја почувствуваа енергетската криза во сметките, затоа што државата издвојуваше големи пари за субвенции од буџетот.

– Мојата лична сметка, во земјата од која доаѓам, е 50 проценти поголема отколку во 2020 година. Ние многу внимаваме како ја трошиме електричната енергија. Овде не го видов тоа – изјави Маџаревиќ-Шујстер, која живее во Хрватска.