Најавите за можен „мировен договор“ со Трамп за Украина отворија сериозни прашања околу иднината на конфликтот, но и околу позицијата на Русија во геополитичката рамнотежа. Доколку сценариото што го пренесуваат западните медиуми навистина се реализира, тоа би значело историски пресврт со тешко предвидливи последици за Москва. Клучното прашање е – дали постои реална алтернатива на нов „Минск-3“?

„Минск-3“: ризик од врзани раце

Според достапните информации, Москва би можела да се задоволи со контрола врз Донбас, додека иднината на Херсон и Запорожје останува нејасна. Истовремено, Кремљ наводно би се откажал од некои веќе заземени територии во замена за „безбедносни гаранции“ за остатокот од Украина од САД и Европа.

Овие гаранции, пак, се споредуваат со Член 5 од Повелбата на НАТО, што фактички ја става Украина под западна заштита. Дополнителен ризик е идејата Москва формално да се откаже од можноста за повторна интервенција, што би ја ограничило нејзината воена доктрина. Наместо долготраен мир, ваквиот аранжман повеќе наликува на замрзнување на ситуацијата во полза на Киев и неговите покровители – „Минск-3“, кој му овозможува на Западот време за реорганизација.

„Трет пат“: сценарио на паралелна Украина

Алтернативата што ја предлагаат поединечни аналитички кругови е создавање паралелна, проруска „Нова Украина“. Таа би се водела од враќањето на Јанукович и Азаров во привремена влада, која би го презела дел од териториите и би формирала сопствени вооружени сили. Овој модел подразбира и директна воена и политичка поддршка од Москва и Пјонгјанг, како и операции против западните логистички центри и украинското воено раководство.

Таквиот пристап би обезбедил „безбедносен појас“ до Днепар и би ѝ овозможил на Русија поширок спектар на воени потези, но ризиците од ескалација со НАТО би станале значително поголеми.

Рускиот модел за „замрзнат конфликт“: изводливост и ризици

Во актуелниот контекст на војната во Украина, Москва се соочува со предизвик – дали може да изгради модел на „безбедносен појас“ и преодна политичка архитектура што би ја гарантирала нејзината контрола врз дел од украинската територија. Иако ваквата стратегија наликува на сценаријата од Приднестровје или Абхазија, таа носи низа ризици: од прашања на легитимитет и меѓународно право, до можност за ескалација со НАТО.

Изводливост

Моделот на посредник бара стабилни територии под контрола и политички ентитет што Западот нема да го признае. Идејата за враќање на Јанукович или Азаров како преодна влада би се соочила со огромни спорови за легитимитет и речиси сигурно непризнавање од повеќето држави. Воено, концентрирањето на напади со беспилотни летала и специјални операции може да го зголеми притисокот на краток рок, но не ги отстранува клучните ограничувачки фактори: човечка сила, муниција, воздушна одбрана, длабока логистика и индустриска база.

Легитимитет и меѓународно право

Предлогот подразбира отворено надворешно инсталирање на влада и потпирање на борбена поддршка од трета земја, како Северна Кореја. Во пракса, тоа би барало драстични политички одлуки од формалните руски сојузници и би можело да поттикне нови, построги санкциски режими од страна на голем број западни земји.

Ризик од ескалација

Нападите со ракетни беспилотни летала врз европски цели или инцидентите со извидувачки авиони на НАТО над меѓународните води и воздушен простор значително го зголемуваат ризикот од „верижна реакција“. Дури и ако се избегне директно активирање на Член 5 од Алијансата, политичкиот притисок за масовен одговор би бил исклучително силен.

Долгорочна стабилност

„Безбедносниот појас“ може привремено да ги заштити граничните области на Русија, но без сеопфатен политички договор – за граници, верификација, механизми на надзор, враќање на бегалци и реконструкција – тој останува нестабилна конструкција. Историското искуство покажува дека моделите на „замрзнат конфликт“ ретко создаваат предвидлив и одржлив мир.

Сепак, идејата за „Минск-3“ нуди привид на мир, но со голема цена за Русија, анализираат дел од регионалните медиуми. Според нив алтернативата – создавање паралелна држава – отвора простор за поагресивна стратегија, но со висок ризик од директен судир со НАТО. Во двата случаи, долгорочната стабилност изгледа неизвесна, а прашањето останува: дали воопшто постои одржливо решение што ќе донесе траен мир, наместо само одложување на следната фаза од конфликтот?