Израел се соочува со постепено слабеење на поддршката меѓу дел од своите традиционални сојузници во Европа, во услови на растечки политички и безбедносни тензии на Блискиот Исток. По промената на власта во Унгарија и заминувањето на Виктор Орбан, како и одлуката на Италија да го стопира договорот за испорака на оружје кон Израел, се отвораат прашања за идниот обем на европската поддршка кон Тел Авив.

Според „Гардијан“ овие развои може да доведат до воведување санкции против израелските доселеници на Западниот Брег и до зголемен притисок врз ЕУ да ја преиспита својата политика кон Израел во контекст на војната во Газа и пошироките регионални тензии.

Санкции против насилните доселеници во Газа

„Унгарското вето беше единственото нешто што спречи пакет санкции против насилните доселеници во Газа“, вели Маја Сион-Цидкијаху, директорка на програмата Израел-Европа и предавач на Европскиот форум на Хебрејскиот универзитет во Ерусалим.

„Очекувам ова да биде едно од првите нешта што ЕУ ќе сака да ги протурка штом новата влада на партијата Тиса ќе ја преземе функцијата следниот месец. На Петер Маѓар би требало лесно да му биде да се согласи со ова. Од перспектива на многу Европејци, Нетанјаху е на погрешната страна од историјата и тој е симболично поврзан со Орбан за нив“, додаде таа.

Функционерите на ЕУ очекуваат да ги обноват санкциите насочени кон мал број екстремистички доселеници кога новата унгарска влада ќе ја преземе функцијата.

Во меѓувреме, Ирска, Шпанија и Словенија, кои се меѓу најцврстите поддржувачи на палестинската кауза во Европа, повикаа на дебата за обврските на Израел за човекови права според Договорот за асоцијација со ЕУ на состанокот на министрите за надворешни работи на ЕУ во вторник.

„Европската Унија повеќе не може да стои настрана“, напишаа министрите за надворешни работи на трите земји во писмо до шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас.

Економска моќ на ЕУ

Иако санкциите против доселениците се сметаат во голема мера за симболични потези, нивното усвојување би можело да ја зајакне довербата за разгледување пошироки мерки, вклучително и суспендирање на делови од договорот што ги поткрепува врските меѓу ЕУ и Израел.

ЕУ е главен трговски партнер на Израел, негова најпопуларна туристичка дестинација и клучен извор на финансирање за истражување преку нејзината програма „Хоризонт“ вредна повеќе милијарди долари, но никогаш не успеа да ја претвори таа економска моќ во значително политичко влијание во Израел.

„Сега дискусијата за механизмите за притисок е повторно на маса“, рече Мартин Конечни, директор на Европскиот проект за Блискиот Исток во Брисел. „Ако направите еден чекор и ситуацијата не се подобри, притисокот за преземање на следниот чекор всушност многу брзо се зголемува.“

Минатата недела, повеќе од 390 поранешни министри, амбасадори и високи функционери на ЕУ ја повикаа ЕУ да го суспендира, целосно или делумно, Договорот за асоцијација со Израел. Меѓу потписниците беа поранешниот шеф на надворешната политика на ЕУ, Жозеп Борел, поранешниот шведски министер за надворешни работи и инспектор за оружје на ОН, Ханс Бликс, и поранешната потпретседателка на Европската комисија, Маргот Валстром.

Промени во Италија

Италијанската премиерка Џорџија Мелони е меѓу најблиските пријатели на Израел во Европа, еден од ретките крајно десничарски лидери кои негуваат блиски лични односи со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху.

Таа редовно му пркоси на јавното мислење во земјата која доживеа некои од најголемите протести во Европа против војните на Израел. Ова се базира на поделба на надворешната и домашната политика која повеќе не е одржлива, вели Лоренцо Кастелани, политички историчар на Универзитетот Луис во Рим.

„За прв пат по Втората светска војна, надворешната политика стана централно прашање за италијанската јавност“, рече тој. „Причината е едноставна, ова е конфликт со директни геополитички и економски последици за Италија и Европа како целина.“

Суспендирањето на меморандумот за одбрана изгледа повеќе симболично отколку суштинско, бидејќи обезбеди рамка за одбранбени договори што ќе останат на сила, но служеше како „јасно предупредување“ до Израел, рече еден европски дипломат.

Прашањето за двојни стандарди

Израел досега беше ефикасен во користењето на своите најблиски билатерални односи за блокирање или ублажување на непријателските политики на ЕУ, пристапот што се опишува како „раздели па владеј“.

Сè уште може да смета на поддршката на долгогодишните сојузници, вклучувајќи го и Андреј Бабиш од Чешка, а ако Нетанјаху ја изгуби власта на изборите оваа година, Унгарија би можела да изгради поблиски односи со неговиот наследник, наведува британски Гардијан.

Сепак, политичките врски со Израел стануваат сè поскапи за европските лидери. Влијанието на регионалните војни е засилено од блискиот сојуз на Нетанјаху со американскиот претседател Доналд Трамп, кој редовно ја напаѓа Европа, се потсмева на нејзината култура и вредности, ја поткопува нејзината економија, па дури и се заканува со инвазија.

Многу Европејци кои повикуваат на посилна акција против Израел велат дека фундаменталните европски вредности се во прашање и дека неуспехот да се дејствува ќе го поткопа меѓународното владеење на правото, наведува угледниот магазин.