Соединетите Американски Држави ја засилија својата кампања за притисок врз Венецуела, најавувајќи дека ќе го означат Картел де лос Солес како странска терористичка организација (FTO) – потег за кој претседателот Доналд Трамп рече дека би можел да отвори врата за воена акција против средствата и инфраструктурата контролирани од режимот на Николас Мадуро. Означувањето на картелот стапува на сила на 24 ноември, анализира Нова.рс.

Американската администрација тврди дека картелот е предводен од самиот Николас Мадуро, заедно со високи воени и владини претставници, и дека мрежата е одговорна за трговија со дрога во Соединетите Американски Држави и Европа, како и за „терористичко насилство“ во регионот. Во исто време, американските сили ги засилуваат операциите во Карибите – минатиот викенд го извршија својот 21-ви познат напад врз брод за кој велат дека бил вклучен во трговија со дрога.

И покрај суровите пораки, Трамп осцилираше во јавните настапи помеѓу закани и навестувања за можни преговори со Мадуро.

„Означувањето на Картел де лос Солес како странска терористичка организација ни овозможува да ги таргетираме неговите средства и инфраструктура, но не сме рекле дека ќе го сториме тоа“, рече претседателот, оставајќи простор за дипломатски маневрирања, но и за континуиран воен притисок.

Во исто време, Трамп тврди дека не му е потребно одобрение од Конгресот за каква било акција во Венецуела.

Ваквите изјави дополнително ги зголемуваат сомнежите кај правните експерти за легалноста на американските воени операции во кои во последните месеци биле цел на чамци и инфраструктура за кои администрацијата тврди дека се дел од шверцерски кругови.

САД не се во војна со Венецуела, а означувањето странска терористичка организација вообичаено дозволува санкции и ограничувања за влез, но не дава експлицитно право на употреба на смртоносна сила. И покрај ова, Вашингтон претходно користел слични правни механизми како вовед во воени акции со низок интензитет, според Си-ен-ен.

Стејт департментот вели дека ниту Мадуро ниту неговите „соучесници“ не ја претставуваат легитимната влада на Венецуела, додека сенаторот Марко Рубио, еден од најсилните застапници на притисок врз Каракас, тврди дека означувањето на FTO им дава на САД „право да ги таргетираат овие групи“ и дека картелите во регионот мора да се третираат како терористички организации, а не само како криминални структури мотивирани од профит.

Министерството за финансии на САД веќе го санкционираше Картел де лос Солес во јули, означувајќи го како „специјално назначена глобална терористичка организација“. Во август, државниот обвинител Пам Бонди понуди награда од 50 милиони долари за информации што ќе доведат до апсење на Мадуро, иако нејзиниот тим сè уште не доставил цврсти докази за директната вмешаност на Мадуро во меѓународната трговија со дрога, според достапните информации. Венецуелската влада ги отфрли обвиненијата како „империјалистичка измислица“.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека комбинацијата од ознаката FTO, зголеменото воено присуство и политичките пораки би можела да биде вовед во поширока ескалација на притисокот врз венецуелскиот режим, вклучително и потенцијални напади врз воената инфраструктура. Критичарите велат дека тоа отвора врата за операции кои формално се претставени како операции против наркотици, но всушност се насочени кон промена на режимот во Каракас.

Што е Картел де лос Солес?

Името Картел де лос Солес („Картел на сонцата“) се користи со децении за да се опише лабава, децентрализирана мрежа на венецуелски воени и владини претставници кои, според неколку независни истражни организации, се вклучени во трговијата со дрога. Името доаѓа од 1990-тите, кога венецуелските генерали – кои носеле ознаки во облик на сонце на своите еполети – биле испитувани за трговија со дрога.

Сепак, експертите предупредуваат дека Картел де лос Солес не функционира како класичен картел како оние што се гледаат во Мексико или Колумбија. Нема јасна хиерархија, единствено раководство или вертикална организациска структура. Наместо тоа, тоа е серија одвоени ќелии во рамките на војската и државната администрација кои го олеснуваат преминувањето на дрога низ земјата во одредени периоди и по одредени правци.

„Тоа е новинарски термин што ја опишува вмешаноста на венецуелските власти во трговијата со дрога, но картелот, како картел, не постои“, претходно изјави за Си-ен-ен Фил Гансон од Меѓународната кризна група.

Сличен став има и организацијата InsightCrime, која со години истражува криминални мрежи во Латинска Америка – според нивната анализа, не постои единствена команда, туку мрежа од неповрзани групи кои понекогаш дејствуваат на координиран начин, а понекогаш целосно автономно.

Иако не го негираат постоењето на трговија со дрога во Венецуела, експертите нагласуваат дека во неа се вклучени и моќни странски структури, вклучувајќи го мексиканскиот картел Синалоа и колумбиските криминални организации.

Според проценките, рутата води преку реката Ориноко, тајни писти и летови од регионот Апуре до Централна Америка – операции кои тешко можат да функционираат без одобрение или поддршка од дел од државниот апарат.

Владата на Мадуро упорно ги отфрла обвинувањата за постоење на картел и тврди дека ова е политички наратив наменет да го оправда странското мешање. Министерот за внатрешни работи Диосдадо Кабељо го нарече Картел де лос Солес „непостоечка конструкција на американскиот империјализам“.

Иако Вашингтон инсистира дека ги таргетира криминалните и терористичките структури, а не државата, критичарите предупредуваат дека комбинацијата од ознаки, санкции и воена акција би можела да стане правна рамка за потенцијална интервенција – без формално конгресно овластување и без јасен меѓународен легитимитет.