Македонскиот мултимедијален уметник Страхил М. Петровски со просторната инсталација „Архитектура на невидливото“ (2026) на 16 јули ќе се претстави во македонскиот Културно-информативен центар во Софија, Бугарија.

Проектот ја конструира својата естетика преку тензии и дијалози: светло и темнина, трага и празнина, присуство и одложено појавување. Просторот не е сцена за човечкиот поглед; гледачот е учесник во сложена динамика на траги и одрази, каде секој момент на визуелно откривање се среќава со сопствената кршливост.

Делата не нудат јасни одговори – тие создаваат континуирана состојба на интроспекција, повикувајќи го гледачот да го почувствува текот на времето, распадот и присуството како феномени што се истовремено материјални и концептуални.

Во синтезата од стари и нови дела во овој проект се создава дијалог помеѓу акумулираната меморија и современите експерименти. Старите дела носат траги на време и процес, додека новите ги преиспитуваат истите теми низ радикални визуелни стратегии и материјални интервенции. Со тоа се создава своевидна тензија помеѓу вечните дуализми – трајноста и распаѓањето, помеѓу тоа што е заборавено и тоа што е во процес на појавност.

Филозофскиот тон на проектот „Архитектура на невидливото“ е длабоко инспириран од деконструкцијата, постхуманизмот и онтологијата. Делата го преиспитуваат статусот на уметничката форма, субјектот и значењето, инсистирајќи на тоа дека секое физичко присуство е веќе одложено, „набљудувачот“ е само дел од мрежата траги со што се надминуваат сите човечки категории, вредности, потенцијали…

Во својата суштина, „Архитектура на невидливото“ е покана за медитација на кревкоста на постоењето, за дијалог со минливоста, но и за преиспитување на самата природа на визуелната форма и на присуството. Проектот не е само изложба – тој е онтолошка „операција“, поле на интеракција и свест, кој го поставува прашањето: што останува кога формата се распаѓа, а присуството се повлекува во сенката на времето…?

Изложбата ја претставува интензивната визуелна и филозофска рефлексија за минливоста, траги на времето и присуството на човекот во материјата. Во овој контекст, спојот на стари и нови дела не е само хронолошки пресек на авторската практика, туку длабок и интимен дијалог меѓу различни онтолошки состојби. Синтезата од стари и нови дела создава дијалектичка тензија: присуство и исчезнување, трајност и распад, меморија и момент. Тука прашината од минатото се среќава со сенките на иднината. Гледачот станува учесник во постојаното преиспитување на времето, материјата и субјектот, каде што секое дело не е само самостојна форма, туку дел од комплексна мрежа на траги и одрази.

Овој проект ја истражува уметноста како процес на континуирано трансцендирање во времето и просторот, каде што старото се обновува низ новото, а новото ја рефлектира сенката на старото, создавајќи длабока, емотивна и филозофска рефлексија на човечкото постоење.

(Текстот е објавен во „Културен печат“ број 339, во печатеното издание на весникот „Слободен печат“ на 11-12.7.2026)