Потполно затемнување на Сонцето ќе го осветли (или поточно затемни) небото на 12 август ова лето, создавајќи редок и импресивен астрономски спектакл што ќе трае само неколку минути во одредени делови од светот. Станува збор за природен феномен кој привлекува огромно внимание од научниците, но и од љубителите на астрономијата ширум светот.

Како настанува потполно затемнување на Сонцето

Потполно затемнување на Сонцето се случува кога Месечината се наоѓа точно помеѓу Сонцето и Земјата, при што ја блокира сончевата светлина и фрла сенка врз одредени делови од нашата планета.

Според податоците на НАСА, пренесени од „Си-ен-ен“, оваа појава овозможува во тесен појас на Земјата целосно да се затемни денот за краток временски период, додека околните области гледаат само делумно затемнување.

Каде ќе биде видливо затемнувањето

Таканаречениот „тоталитет“, односно моментот кога Сонцето целосно исчезнува зад Месечината, ќе биде видлив во делови од:

– Гренланд
– Исланд
– северна Шпанија
– североисточна Португалија

Во овие региони небото накратко ќе потемни како да настапила ноќ среде ден, создавајќи драматичен визуелен ефект.

Во поширок појас околу оваа траекторија, делумно затемнување ќе биде видливо во делови од Европа, Африка и Северна Америка, каде што Месечината ќе покрие само дел од сончевиот диск.

Како ќе се гледа затемнувањето во Македонија

Иако потполното затемнување на Сонцето нема да биде видливо од Македонија, земјата сепак ќе биде дел од пошироката зона каде што ќе може да се забележи делумно затемнување.

Според астрономските податоци, на 12 август 2026 година, жителите на Македонија ќе имаат можност да видат како Месечината покрива само мал дел од сончевиот диск, при што степенот на затемнување ќе варира во зависност од локацијата.

Во Скопје, затемнувањето ќе започне околу 19:29 часот и ќе трае кратко, при што ќе биде покриен само мал процент од Сонцето, бидејќи во тој момент Сонцето ќе биде многу ниско над хоризонтот. Слична ситуација ќе има и во други градови низ земјата, каде што поради позицијата на Сонцето и заоѓањето, некои места ќе го видат настанот само делумно или во последните моменти од појавата.

Во одредени делови од земјата, како западниот и планинскиот регион, видливоста дополнително ќе зависи од локалните услови и хоризонтот, што значи дека некои набљудувачи можеби ќе имаат многу ограничен поглед на феноменот.

Што значи тоа за набљудувачите кај нас

Иако не станува збор за целосно затемнување, експертите нагласуваат дека и делумните затемнувања се значајни за набљудување, бидејќи ја прикажуваат точната астрономска усогласеност помеѓу Сонцето, Месечината и Земјата.

Сепак, и во овој случај важи истото правило за безбедност: никогаш не треба да се гледа директно во Сонцето без специјални заштитни очила или филтри.

Колку ќе трае затемнувањето

Според астрономските проценки, траењето на целосната темнина ќе зависи од локацијата. Во Гренланд, набљудувачите ќе имаат можност да уживаат во повеќе од две минути тотална темнина.

Во северна Шпанија, пак, тоталитетот ќе трае околу 20 секунди, што е исклучително кратко, но сепак доволно за редок и незаборавен момент, доколку временските услови дозволат јасна видливост.

Редок феномен во Европа

Овој настан е особено значаен за Европа, бидејќи последното потполно затемнување видливо од европското копно се случило во 2006 година, според Европската вселенска агенција.

Дополнително, ова ќе биде првпат по 1905 година потполно затемнување да биде видливо од копнена Шпанија, што го прави настанот историски значаен за регионот.

Според најавите, Шпанија ќе има уште неколку затемнувања во наредните години, што дополнително ја зголемува научната и јавната заинтересираност.

Што велат научниците

„Потполното затемнување на Сонцето е еден од оние ретки моменти кога милиони луѓе можат заедно да погледнат кон небото и да почувствуваат восхит и љубопитност“, изјави Керол Мандел, директорка за наука во Европската вселенска агенција.

Таа додаде дека ваквите настани претставуваат единствена можност за поврзување на науката со пошироката јавност и потсетник за нашата поврзаност со универзумот.

Каде точно ќе се движи сенката

Патеката на тоталитетот ќе се протега во должина од околу 8.300 километри, почнувајќи од арктичкиот регион, преку северниот пол, па сè до северна Европа.

Според астрономските модели, сенката ќе помине низ:

– арктичкиот брег
– Гренланд
– Исланд
– Португалија
– северна Шпанија

Оваа тесна „лента“ е единствениот дел од Земјата каде што Сонцето целосно ќе исчезне зад Месечината.

Времето како клучен фактор

Иако феноменот е астрономски прецизен, неговата видливост на терен во голема мера зависи од временските услови. Облаци, дожд или магла можат целосно да го прикријат настанот, па затоа експертите предупредуваат дека добрата локација не гарантира и добра видливост.

Како безбедно да се набљудува

Експертите нагласуваат дека никогаш не е безбедно директно да се гледа во Сонцето без специјална заштита.

Се препорачува користење сертифицирани очила за затемнување или специјални соларни филтри. Обични сончеви очила не се доволни и не обезбедуваат заштита.

Исто така, не е безбедно да се гледа Сонцето преку телескоп, двоглед или камера без соодветен филтер, бидејќи концентрираната сончева светлина може да предизвика сериозно оштетување на видот.

Кога е следното затемнување

Следното потполно затемнување ќе се случи на 2 август 2027 година и ќе биде видливо во делови од јужна Шпанија, северна Африка, Саудиска Арабија и Јемен.

Потоа следуваат уште неколку значајни настани во наредните децении, вклучително и затемнувања видливи во САД, со различни патеки на тоталитет.