Бескрајни идентитетски дебати, говор на омраза на социјалните мрежи, политичари кои пресметуваат наместо да водат: Северна Македонија е заглавена. 

Сепак, изборот да се излезе од оваа слепа улица останува отворен, ако имаме храброст да го направиме.
Северна Македонија е под длабока напнатост. Уставните измени, јазичните права, идентитетските гаранции, се најосетливите теми на државата кои секојдневно влегуваат во јавната дебата. Но нијансата се изгуби по патот. Дискусиите се претворија во судири, бришејќи ја неопходната објективност за изградба на заедничка иднина.

Дигиталните простори станаа огледало на поделена земја. Социјалните мрежи повеќе не се место за дебата, тие се арени за деградирање. Коментарите не бараат компромис; тие имаат за цел да го понижат другиот во неговиот национален, етнички или јазичен идентитет.
Оваа поларизација не е монопол на еден табор: таа се храни од разорен реципроцитет, каде секое навредување предизвикува ново.
Оваа клима на недоверба го слабее општественото ткиво на земја чија различност треба да биде нејзина сила, а не слабост.

Вербалното насилство наоѓа директен одек кај доносителите на одлуки. Многу политички актери денес се движат во пресметана конфузија низ целиот политички спектар, а електоралната пресметка го надвладува општиот интерес.
Националистичката реторика и себичните интереси служат на единствена цел, освојување или задржување на власта. Но, оваа краткорочна стратегија е опасна.

Поттикнувањето поделби за неколку политички поени тешко ѝ штети на земјата. Префрлањето на вината врз една заедница е груба грешка: сите партии делат колективна одговорност во оваа криза. Северна Македонија е мултиетничко општество и мора да функционира според современите демократски стандарди.

Прагматичните решенија – уставни или законски – се неопходни за да се гарантираат правата на сите. Но ниедна реформа нема да успее во клима на постојан сомнеж. Пред секоја институционална промена, тонот мора да се промени.
Лидерите мора да го напуштат говорот на омраза, да престанат со инструментализацијата на стравот и сериозно да работат за хармонијата на земјата. Ова не е наивно барање, тоа е минимален услов за држава која претендира да има иднина.
Едно нешто мора да се каже јасно: нашите проблеми нема да ги реши ниту соседот, ниту Европа, ниту Америка. Тие можат да понудат поддршка, рамки или дипломатски притисок, но вистинското решение може да дојде само од нас, во рамките на нашата држава, меѓу нас самите. 

Ниту еден договор наметнат однадвор не ја заменува внатрешната политичка и граѓанска волја. Оваа одговорност не е товар, тоа е достоинството на народ кој избира да живее заедно со свест, а не под принуда.

Граѓаните, политичарите и медиумите денес ја делат истата должност: да воспостават дијалог со почитување. Не се работи за негирање на несогласувањата, туку за управување со нив со зрелоста што ја бара плуралистичката демократија.
Северна Македонија има избор: да остане заглавена во стерилна недоверба, или да изгради јавен простор каде што ниеден глас не се задушува и ниеден идентитет не е загрозен. Тој избор започнува денес, со зборовите што избираме да ги кажеме.

(Авторот е магистер по швајцарско право)

ЈАЗИКОТ НА КОЈ СЕ НАПИШАНИ, КАКО И СТАВОВИТЕ ИЗНЕСЕНИ ВО КОЛУМНИТЕ, НЕ СЕ СЕКОГАШ ОДРАЗ НА УРЕДУВАЧКАТА ПОЛИТИКА НА „СЛОБОДЕН ПЕЧАТ“