Во последните неколку неколку децении, една од главните „борби“ на Хидробиолошкиот институт од Охрид е да се обезбедат буџетски средства за создавање на Рибен фонд од езерскиот свет, односно една официјална база на податоци за популацијата на риби во Охридското Езеро која би можела да го покаже присуството на риби, бројот на видови и нивната распределеност низ езерото.

Од Хидробиолошкиот институт во Охрид како и досега, продолжуваат да го нагласуваат значењето на оваа потреба, бидејќи сите тековни податоци се базираат само на моделски проценки, а не на попрецизни мерења и примероци како дел од еден национален Рибен фонд.

Со оглед на заштитата на Охридското Езеро и на градот Охрид од УНЕСКО е на „конец“, добивањето точна проценка на популацијата на риби е од највисок приоритет бидејќи дел од рибите кои се соочиле со драстичен пад во бројноста низ годините и се соочени и со можно исчезнување се токму заштитени како природни богатства.

За жал, заштитата на Охрид од УНЕСКО сега се разгледува и е во опасност да биде одземена ако и градот и националните влади не ги исполнат промените побарани од телото на ООН, вклучувајќи зголемени регулации за загадување и намалување на бројот на одобрени градежни дозволи до февруари 2026 година, според еколошкиот активист и независен истражувач на Охридското Езеро, Трајче Талевски.

Охридското Езеро има повеќе од 20 видови риби, од кои најзастапени се охридска пастрмка, охридска белвица, шаран, крап и охридска јагула. Фактот што охридската пастрмка и охридската белвица се чини дека се опасно близу до црвената линија на индикаторот за „загрозени“ или „изумрени“, што прави потребна обновена и целосна проценка на популацијата на рибите од огромно значење која би му дозволила на институтот да избегне приближни, неточни бројки во неговата работа и би дала реална слика за водниот живот на езерото.

Истражувачот Tрajче Талевски нагласува дека освен процесот на вештачко размножување, кој оригинално би служел само како поддршка во критични периоди од природното размножување или како алатка за зголемување на популацијата на одредени видови, вештачкото размножување не е наменето да спречи исчезнување на видовите.

Според истражувањето на „Springer Nature“ и Црвената листа на IUCN, која се смета за најобјективен и најавторитетен систем за класификација на ризикот и загрозеноста на рибите, од 2024 година, Охридската пастрмка е впишана како загрозена.

Според Талевски, причините кои директно или индиректно довеле до тоа охридската пастрмка да се најде на Црвената листа на „IUCN“ се прекумерен риболов, урбанизација и загадувањето на езерото од штетните честички и материјали од градежните објекти сместени во непосредна близина на езерото.

Создавањето на Рибен фонд исто така би било и огромна алатка за регулирање на нелегалниот риболов, кој, иако во последните две децении е строго контролиран и е на најниски ниво во споредба со минатите 20 години, сè уште постои.

Во моментов, Охридското Езеро е поделено помеѓу шест концесионери за риболов, при што постои можност да се додаде уште еден, седми концесионер во областa на Пештани, според Државниот инспекторат за земјоделство.

Оттаму тврдат дека најголемиот дел од незаконит риболов се случува во зимскиот период, точно кога охридската пастрмка се размножува.

„Во врска со незаконит риболов на охридската пастрмка, ве информираме дека главно се врши поставувањето мрежи во зима, за време на размножувањето. Во моментов шест легални субјекти имаат 12-годишни договори со Министерството за земјоделство за комерцијален риболов. Тие обезбедуваат физичка заштита преку вработени чувари. Инспекторатот, во кооперација со чуварите на езерото и полицијата, изведува и континуирани проверки“, одговори портпаролот на Инспекторатот на нашите прашања.

Од Хидробиолошкиот институт нагласуваат дека се потребни се нови мерки и политики за воспоставување на точна популација на рибните видови во езерото, што ќе помогне да се утврди бројот на риби и нивната одржливост во езерото.

„За да дадеме точна бројка, ни е потребна проценка на популацијата на риби, што досега не е направено. Тековните податоци потекнуваат од вештачко размножување на охридската пастрмка и следење на популацијата. Ова ни овозможува да процениме колку уловот е одржлив, која риболовна опрема да се користи, во кои подрачја, и колку јајца и сперма се добива. Но за да оформиме соодветни политики и мерки за заштита, потребна е вистинска проценка — не само за пастрмката, туку за сите видови риби во езерото“, вели Душица Илиќ Боева од Хидробиолошкиот институт во Охрид.

Без сериозна акција и создавање на рибен фонд од популацијата на риби во Охридското Езеро се спречува и навистина се отежнува работата на научниците и истражувачите на Охридското Езеро во „борбата“ да ги зачуваат автохтоните видови риби од исчезнување.