Откако швајцарската компанија „Криосејв“, некогаш најсилната компанија за складирање матични клетки во Европа, банкротираше во 2019 година, целиот биолошки материјал го презеде „Фамикорд“ од Полска. Близу 10.000 примероци од матични клетки од деца од Србија беа доверени на чување на „Криосејв“, и како што изјавиле за Н1.рс, никој никогаш не побарал согласност од нивните родители при преземањето и транспортот на овој биолошки материјал од Србија во Полска.

Пред еден месец, родителите во Србија добија писмо од „Фамикорд“ дека треба да потпишат договор со оваа компанија до 30 ноември оваа година и да платат дополнително за складирање. Во спротивно, можат да се одлучат за три опции, од кои едната е да ги уништат овие примероци.

Некои од родителите, чии деца ги чувале своите матични клетки преку компанијата „Криосејв“ и кои ѝ платиле на оваа компанија илјадници евра за да го чува биолошкиот материјал на нивните деца 20 години, одбиле да потпишат договор со „Фамикорд“  сè додека не се увериле во исправноста на овој материјал.

„Се наоѓаме во сериозна и долгорочна ситуација на неизвесност во врска со статусот на биолошкиот материјал на нашите деца. По банкротот на „Криосејв“ во 2019 година, примероците од матични клетки на нашите деца беа префрлени во лабораториите на „Фамикорд“ во Полска без никој претходно да не извести. „Фамикорд“ наводно ги зел примероците, но сега бараат од нас да потпишеме нови договори. Беше побарано да потпишеме до 30 ноември, иако никогаш не ни беше даден договор. Поднесоа сертификат за исправноста и употребливоста на матичните клетки, резултатите од евентуалните анализи, условите во кои примероците всушност биле складирани и транспортирани. Ги побаравме овие сертификати, но тие одбиваат да ни ги достават“, вели О. М., која ѝ платила на „Криосејв“ речиси 2.000 евра за да ги чува матичните клетки на нејзиното дете 20 години, а тој договор истекува во 2029 година.

Според родителите, тие се особено загрижени за информациите што ги добиле пред шест години, како што велат, за недостатоците во работата на „Криосејв“.

„Овие пропусти се однесуваат на транспортот, приемот, складирањето, неизвршените лабораториски анализи и токму затоа сметаме дека е потребно да се проверат примероците пред да се потпишат какви било договори, кои обврзуваат понатамошни плаќања, кога ќе истечат плаќањата за „Криосејв“. Експертите од областа на матичните клетки ни потврдија дека таквата анализа е можна без да се загрозат примероците, но „Фамикорд“ упорно одбива“, наведуваат родителите со кои разговаравме.

Тие неколку пати се обратиле до Министерството за здравство, барајќи стручно мислење, посредништво и итна проверка на исправноста на примероците, но до денес не добиле одговор.

„Поради опасноста примероците да бидат изгубени или уништени, доколку не се потпишат нови договори, бараме итна реакција од институциите. Јавноста треба да биде свесна за овој проблем што се однесува на здравјето на децата и да има доверба во системот за лиценцирање на банките за матични клетки“, велат тие.

Исто така, според зборовите на нашите соговорници, тие побарале од компанијата „Фамикорд“ да им обезбеди договори со „„Криосејв“.

„Фактот дека има родители со кои не контактирале, јасно е дека дури и не ги пронашле сите примероци, а дури по избувнувањето на оваа афера побараа од нас да им ги доставиме нивните договори со Криосев и други податоци, од кои е јасно дека дури и не ја преземале базата на податоци од нив. Како тогаш можеме да бидеме сигурни дека примероците воопшто се преземени, зошто не ги зедоа податоците со себе. Многумина од нас се прашуваат дали примероците воопшто постојат, и ако постојат, дали се точни. Само ако нè убедат во ова, можат да нè замолат да потпишеме договор, но без да ги уценуваат со време и рокови. Тие се должни да го чуваат тој материјал, за периодот за кој е платен. Ние дури и не им дадовме согласност да го преземат, бидејќи дури и не нè прашаа, а сега кога го имаат, нека го чуваат“, велат родителите.

Сепак, одговорот што родителите го добија од компанијата „Фамикорд“ откако побараа докази за исправноста на материјалот, беше неочекуван.

На нивното барање да им се достават докази за исправноста на клетките, им беше кажано дека тоа е: „Невозможно“.

„Примероците што ги транспортиравме беа складирани во иста состојба како што беа во вашата претходна компанија, т.е. во правилна состојба. Ние ја извршивме нашата должност и ве информиравме, треба да одлучите што ќе правите понатаму. Во случај да не сакате да продолжите да го чувате материјалот во „Фамикорд“, имате следниве опции: Уништување на примерокот, опција за плаќање (190 евра по примерок), донација на примерок (бесплатно) или префрлање во друга банка за матични клетки (плаќање во зависност од локацијата на избраната банка)“, се вели во одговорот на „Фамикорд“ што го разгледавме.

Откако родителите одбија да ги потпишат договорите до 30 ноември, пристигна ново писмо од „Фамикорд“.