Кога ќе ги прашате инвеститорите кои валути се безбедно засолниште во време на геополитички и економски превирања, најчестите одговори ќе бидат американскиот долар, швајцарскиот франк и јапонскиот јен. Историски гледано, се очекуваше овие валути да ја задржат својата вредност во периоди на криза. Сепак, во текот на 2025 година и почетокот на 2026 година, ситуацијата значително се промени. Американскиот долар и јапонскиот јен забележаа остри падови, додека швајцарскиот франк зајакна, но ова зајакнување носи нови предизвици за швајцарската економија, пишува Блиц.

Падот на доларот започна откако американскиот претседател Доналд Трамп воведе тарифи во 2025 година, што ја наруши глобалната трговија и предизвика бран продажба на американски средства, вклучувајќи го и доларот како светска резервна валута. Индексот на доларот, кој ја мери вредноста на американската валута во однос на кошничка други валути, падна за 9,37 проценти во 2025 година, а дополнително ослабе во 2026 година.

Аналитичарите на приватната банка Јулиус Баер проценија дека непредвидливите трговски политики се само една од причините за слабеењето на доларот, додека растот на американскиот долг дополнително ја еродира довербата на инвеститорите.Аналитичарот за девизен курс на Дојче Банк, Џорџ Саравелос, отиде чекор понатаму, нарекувајќи го статусот на доларот како безбедно засолниште мит. Тој наведува дека историски доларот не се зајакнал сигурно во периоди на страв на пазарот и дека во последната година ја изгубил својата корелација со американските акции. Некои инвеститори дури предупредуваат дека доларот е во долгорочен циклус на пад, потсетувајќи на периодот помеѓу 2002 и 2008 година кога американската валута изгуби околу 41 процент од својата вредност.

Во текот на 2025 година, јапонскиот јен забележа силни осцилации. На почетокот на годината, тој беше околу 156 јени за долар, само за да се зајакне кога Банката на Јапонија навести зголемување на каматните стапки. Сепак, откако Санае Такачи стана премиер и објави експанзивна фискална политика, јенот повторно ослабе, а приносите од јапонските државни обврзници се зголемија. Валутата падна за речиси шест проценти од времето кога таа дојде на власт до крајот на јануари, со шпекулации за можна владина интервенција.

Аналитичарите на „Сити“ и „ИНГ“ банка проценуваат дека нивото од 160 јени за долар би можело да предизвика интервенција на јапонските или американските власти, бидејќи понатамошното слабеење би можело да го дестабилизира пазарот. За разлика од доларот и јенот, швајцарскиот франк зајакна за речиси 13 проценти во однос на доларот во текот на 2025 година и продолжи да расте во 2026 година, достигнувајќи го највисокото ниво во последните 11 години.

Политичката стабилност на Швајцарија, нискиот јавен долг и силната извозна економија го направија франкот привлечно засолниште за капиталот. Сепак, прекумерното зајакнување на валутата создава сериозен предизвик за швајцарската економија. Инфлацијата во Швајцарија е само 0,1 процент, додека референтната каматна стапка на Швајцарската национална банка е на нула. Зајакнувањето на франкот дополнително ги зголемува дефлациски притисоци и ја отежнува позицијата на извозниците.

Претседателот на Швајцарската национална банка, Мартин Шлегел, изјави дека банката е подготвена да интервенира на девизниот пазар доколку е потребно. Сепак, аналитичарите на UBS проценуваат дека масовната интервенција во моментов е малку веројатна. Стратегот на финансиската куќа Ebury, Метју Рајан, процени дека доларот и јенот изгубиле дел од својата репутација како безбедни валути, додека швајцарскиот франк ја консолидирал својата позиција како најпосакувано безбедно засолниште.

Сличен став изрази и аналитичарот на јапонската банка MUFG Ли Хардман, кој истакна дека франкот се покажа како најстабилна валута меѓу развиените економии на долг рок.

Сепак, зајакнувањето на франкот не е без ризици. Доколку трендот продолжи, швајцарските власти би можеле да бидат принудени да интервенираат за да го заштитат извозот и да спречат понатамошно забавување на инфлацијата. Последните две години покажаа дека дури и традиционалните безбедни валути повеќе не се имуни на политички одлуки, фискални ризици и глобални трговски тензии. Доларот страда од растечки долг и трговски конфликти, јенот е под притисок од фискалната политика и интервенциите, додека франкот зајакнува до тој степен што почнува да ѝ штети на сопствената економија.

Во таква средина, инвеститорите сè повеќе се прашуваат дали терминот безбедно пристаниште сè уште има исто значење како што некогаш го имаше.