Австрија: Политички судири околу носењето шамии во училиштата
Австриската влада повторно воведува забрана за носење исламска марама за девојчиња до 14 години во училиштата, со подолга подготовка и постепена примена. Иако се направени измени за да се зајакне уставната усогласеност, правните експерти, невладините организации и религиските заедници и понатаму предупредуваат дека мерката може да биде дискриминаторска и повторно да падне пред Уставниот суд.
Австриската влада го усвои новиот предлог-закон со кој повторно се воведува забрана за носење на муслиманскa шамија за деца во училиштата, но овој пат со корекции што треба да обезбедат уставна усогласеност. Министерскиот совет во вторникот ја испрати законската рамка кон Националниот совет, каде што се очекува да биде разгледана во декември. За разлика од претходниот неуспешен обид, сега забраната ќе важи за ученички до четиринаесет години, а не само до осмо одделение, што според владата треба да донесе поголема правна стабилност. Законот предвидува подолг период на подготвителни активности и разговори пред да започне примената на санкции, со цел институциите да се справат со чувствителните ситуации што ги опфаќа ова прашање. Но правните дилеми и критиките од повеќе страни и понатаму остануваат присутни, особено затоа што претходната верзија веќе беше поништена од Уставниот суд.
Препорачано
Подолг подготвителен период и прецизирани услови
Според законската рамка, забраната ќе почне да се применува во пракса од септември 2026 година, но претходно, за време на второто полугодие во 2026 година, училиштата треба да спроведат информирање и советување со учениците и нивните семејства. Министерството за семејство и интеграција објаснува дека целта на оваа прва фаза е да се избегнат конфликти и да се идентификуваат индивидуални околности. Во случај на притисок врз девојчињата од страна на средината или како што институциите ги нарекуваат „ситни чувари на моралот“, училиштата и службите за заштита на децата треба рано да интервенираат. Од септември 2026 година настапува втората фаза во која ќе се применуваат санкции. Доколку ученичка до четиринаесет години носи шамија во училиште, прво се закажува разговор со раководството на училиштето заедно со родителите. Ако тоа не резултира со промена, следува задолжителен состанок со образовните власти. Повторните прекршувања ќе доведат до вклучување на службите за деца и млади. Во исклучителни случаи, родителите може да се соочат со парична казна од 150 до 800 евра или со кратка затворска казна доколку ја одбијат соработката. Во документот јасно се наведува дека забраната се однесува на сите облици на шамија што ја покрива главата согласно исламските традиции, од хиџаб до целосни форми на покривање. За разлика од претходната верзија, повеќе не се користи формулацијата поврзана со чест и културни мотиви, бидејќи таа можеше да го ограничи обемот и да создаде правни недоречености. Законот важи за сите јавни и приватни училишта, но важи само во рамките на самото училиште, не и на настани како скијачки курсеви или наставни активности на терен.
Правни сомнежи и критики од организации и експерти
Иако владата тврди дека новата верзија е уставно усогласена, правните експерти веќе укажуваат на можни проблеми. Уставниот суд во 2020-та година го поништи претходното решение затоа што селективно се однесуваше на исламската шамија и го прекршуваше начелото на еднаквост. Сегашната формулација и понатаму директно се однесува на муслиманските верски обичаи, поради што дел од стручната фела смета дека истите критики може повторно да станат релевантни. Членовите на адвокатската комора посочуваат дека причините наведени во предлог-законот не се поткрепени со убедливи истражувања и дека државата мора да докаже дека мерката е неопходна и пропорционална. Религиските заедници и невладините организации истакнуваат дека забраната ги стигматизира девојчињата и може да доведе до социјално исклучување наместо до интеграција. Од друга страна, Министерството тврди дека законот има цел да ги заштити девојчињата од притисок и да им обезбеди слободен развој. Според нив, образованието треба да биде простор каде што секое дете може да се чувствува безбедно и видливо без страв од присила и очекувани улоги. Политичката расправа ќе продолжи во Националниот совет, каде што се очекува интензивна дебата затоа што одредени партии бараат уставна формулација, додека други ја сметаат непотребна. Како и кај претходниот обид, законот ќе остане под лупа на правниците, религиските организации и јавноста во следните месеци.


