Во вторникот лидерите на Европската Унија се собраа на онлајн самит посветен на војната во Украина. Средбата беше организирана како продолжение на состанокот кој претходно го одржаа американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски во Вашингтон. На виртуелната седница доминираа темите за можните патишта кон мир, прашањето на безбедносните гаранции за Украина и улогата на Европа во идните преговори. Посебно внимание привлече иницијативата на австрискиот канцелар Кристијан Штокер кој ја понуди Виена како потенцијален град домаќин за дијалог меѓу Украина и Русија.

Виена како можен дипломатски центар

Австрискиот канцелар истакна дека главниот град на Австрија има долга традиција како место за преговори и посредување во меѓународни конфликти. Според него, присуството на бројни меѓународни организации во Виена, меѓу кои и Организацијата за безбедност и соработка во Европа, создава поволни услови за одржување на сериозни разговори. Од канцеларијата на Штокер беше соопштено дека во случај на реална можност за такви преговори, австриската влада ќе стапи во контакт со Меѓународниот кривичен суд за да се расчисти правниот статус околу евентуалното присуство на рускиот претседател Владимир Путин. Судот има издадено налог за апсење против Путин, што претставува дополнителна пречка за негово директно учество.

На самитот европските лидери дискутираа и за судбината на украинските деца кои беа однесени во Русија, а чија можна репатријација претставува важен дел од идните договори. Покрај тоа се разгледуваа и опциите за билатерални и трипартитни средби меѓу Соединетите Држави, Украина и Русија, со цел создавање основа за поширок мировен процес. Идејата за Виена како место на дијалог беше примена со внимателен оптимизам, но останува неизвесно дали Москва би прифатила таква иницијатива.

Европските ставови и предизвици

Португалскиот премиер Антонио Кошта по завршувањето на онлајн средбата изјави дека Европа мора да биде директно вклучена во сите идни мировни преговори за Украина. Тој нагласи дека процесот за прием на Украина во Европската Унија мора да се забрза, бидејки тоа би претставувало јасна порака за поддршка. Кошта оцени дека самата можност за средба меѓу Зеленски и Путин претставува значаен напредок, иако патот до мир е долг и тежок. Тој најави и нов пакет санкции кои Унијата ќе ги воведе против Русија.

Германската влада од своја страна порача дека Берлин е подготвен да учествува во обезбедување на безбедносни гаранции за Украина, но конкретните форми на таа поддршка ќе бидат дефинирани во подоцнежна фаза. Канцеларот Фридрих Мерц кој беше дел од американската посета заедно со францускиот претседател Емануел Макрон, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лејен и генералниот секретар на НАТО Марк Руте, смета дека Европа мора да дејствува единствено и одлучно.

Спротивно на тоа, словачкиот премиер Роберт Фицо оцени дека без јасен договор Украина да се откаже од идејата за членство во НАТО нема да има напредок. Тој додаде дека мора да се разговара и за можни територијални компромиси, иако такви изјави предизвикуваат силни реакции во Киев и меѓу западните сојузници. Овој став покажува колку различни се позициите во рамките на Унијата, но и колку е сложено прашањето за иднината на Украина.

Заклучокот од виртуелниот самит е дека Европската Унија сака активно да учествува во сите мировни напори и да остане релевантен фактор во процесот. Виена се нуди како можно место за дипломатски пробив, но успехот ќе зависи од подготвеноста на Москва и Киев, како и од влијанието на Соединетите Држави. Иако предизвиците се бројни, европските лидери се согласни дека секој чекор кон дијалог е подобар од продолжување на војната.