Арапските и другите муслимански земји започнаа, како што оценува „Фајненшл тајмс“, „последни напори“ за да спречат избувнување на нова војна меѓу САД и Иран, во време кога тензиите меѓу Вашингтон и Техеран повторно нагло ескалираа.

Земјите од Персискиот Залив, првенствено Катар, Оман и Обединетите Арапски Емирати, интензивно комуницираат и со американската и со иранската страна, обидувајќи се да го спречат лизгањето кон вооружен конфликт.

Според британскиот весник, дипломатските канали работат со полна брзина, но засега без конкретен резултат.

Напорите продолжуваат, но сè уште не е постигнат вистински напредок“, изјави еден висок дипломат за „Фајненшл тајмс“, предупредувајќи дека просторот за дипломатија се стеснува.

Посебна улога во овие иницијативи презеде Турција, која, заедно со Пакистан, јавно ги поддржа арапските напори. Анкара ќе биде домаќин на разговори со иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, на 30 јануари.

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган отиде чекор понатаму, дури предложи и телеконференција меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, кој се смета за поумерен реформатор, но, како што истакнуваат аналитичарите, не може да донесува клучни одлуки без согласност на врховниот лидер Али Хамнеи.

И покрај овие дипломатски сигнали, Вашингтон истовремено ја интензивира својата воена реторика. Оваа недела, Трамп повторно му се закани на Техеран со воени напади, велејќи дека „времето на Иран истекува“.

Американските медиуми известуваат дека Белата куќа ги разгледува и опциите за „широк удар“, бидејќи прелиминарните контакти во врска со ограничувањата на нуклеарната програма на Иран не дадоа резултати. Иранските власти, од своја страна, изјавија дека ќе одговорат „веднаш и решително“ на каква било воена акција.

Според изворите на Си-ен-ен, администрацијата на Трамп разгледува повеќе сценарија, вклучувајќи воздушни напади врз политичките и безбедносните лидери на Иран, нуклеарните објекти и клучните државни институции. Ваквите проценки дополнително ги вознемируваат сојузниците на САД на Блискиот Исток.

На почетокот на јануари, САД и Иран разменија пораки преку омански дипломати во кои беа вклучени специјалниот претставник на Трамп, Стив Виткоф, и Арагчи. Беше дискутирана можноста за директна средба со цел деескалација, но тоа не се случи. Американската страна постави строги предуслови за разговорите, вклучувајќи трајно запирање на збогатувањето на ураниум, нови ограничувања на програмата за балистички ракети и запирање на поддршката на сојузничките сили на Иран во регионот. Техеран одговори дека е подготвен да разговара само за нуклеарното прашање.

Според „Фајненшл тајмс“, арапските и другите муслимански земји директно го предупредија Трамп дека нападот врз Иран може да предизвика поширок регионален конфликт, вклучително и одмазда против нафтените и гасните постројки во Персискиот Залив, што би имало далекусежни последици за глобалната енергетска безбедност.

Сепак, клучната пречка за дипломатско решение останува ставот на Техеран дека американските барања се еднакви на капитулација. Според соговорниците на британскиот весник, врховниот лидер Али Хамнеи нема да прифати таква опција.

Експертите за Блискиот Исток предупредуваат дека согласувањето со условите на Трамп би значело сериозно слабеење на темелите на одбранбената стратегија на Иран и, во идеолошка смисла, признавање на пораз чекор за кој во моментов нема ниту волја ниту простор во иранската политичка елита.