Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, денеска го најави формирањето на „Везилка: Национална ВИ Фабрика и Антена“ – првиот Национален центар за вештачка интелигенција во Македонија, со фокус на развој на македонски јазичен модел и дигитална заштита на културното наследство.

Проектот се реализира со поддршка од Европската Унија преку програмата Horizon Europe и иницијативата EuroHPC, во соработка со Владата, Министерството и ФИНКИ.

Центарот ќе функционира како дел од европската мрежа за ВИ, како придружен партнер на европската AI фабрика „ФАРОС“ во Грција, и ќе овозможи пристап до суперкомпјутери и напредни податочни простори за македонските истражувачи, компании и институции.

„Ова е капитален проект со историско значење, особено за јазикот и културата“, истакна Андоновски и додаде дека целта е создавање системски јазични модели на македонски јазик и нивна примена во различни сектори, како што се здравство, енергетика, администрација и земјоделство.

Проектот предвидува и формирање на Академија за обука и тренинг во ВИ, каде што ќе се реализираат програми за ученици, студенти и истражувачи, со цел градење дигитални вештини и знаења за идната дигитална економија.

Проф. Димитар Трајанов од ФИНКИ, кој го води проектот, објасни дека е започната работа на собирање и дигитализација на македонски текстови за креирање на квалитетен dataset, основа за домашен јазичен модел што ќе се чува локално, обезбедувајќи приватност и дигитален суверенитет.

Со „Везилка“, Македонија се вклучува во европската структура за вештачка интелигенција, градејќи национален еко-систем за одговорна, доверлива и културно-втемелена примена на ВИ.