Комитетот за надзор на Претставничкиот дом на САД, предводен од Републиканците, во вторникот соопшти дека ќе побара поранешниот претседател Бил Клинтон да биде прогласен за виновен за непочитување на Конгресот, откако тој не се појави на закажано сведочење во рамки на истрагата за починатиот и осуден сексуален престапник Џефри Епстин, објави „Ен-би-си њуз“.

Претседателот на Комитетот за надзор, републиканецот Џејмс Комер од Кентаки, изјави дека, бидејќи Клинтон решил да не се појави „по законска конгресна покана“, комитетот следната недела ќе гласа дали да го прогласи поранешниот претседател за виновен за непочитување на Конгресот.

– Со месеци комуницираме со правниот тим на претседателот Клинтон, давајќи им можност по можност да дојдат и да одвојат еден ден за сведочење, но тие постојано одолговлекуваа до точка кога не знаевме дали воопшто ќе се појават денеска. Мислам дека тоа е многу разочарувачки – рече Комер.

Комитетот имаше закажано сведочење со Бил Клинтон за вторникот наутро, како и сведочење со поранешната државна секретарка Хилари Клинтон за в среда, врз основа на поканите издадени лани.

Претседателот на Претставничкиот дом, Мајк Џонсон од Луизијана, во понеделникот навечер им изјави на новинарите дека тоа „би претставувало непочитување на Конгресот“ доколку Клинтонови не присуствуваат на сведочењата оваа недела.

Во писмо упатено до Комер, Клинтонови наведоа дека не планираат да се појават на закажаните сведочења, тврдејќи дека поканите се „правно невалидни“, повикувајќи се на правна анализа подготвена од две адвокатски фирми, која, како што наведуваат, била доставена до комитетот во понеделникот.

„Секој човек мора да реши кога видел или доживеал доволно и е подготвен да се бори за оваа земја, нејзините принципи и за нејзиниот народ, без оглед на последиците. За нас, сега е тој момент,“ напишаа Клинтонови.

Тие се осврнаа и на можноста комитетот да гласа за нивно прогласување за виновни за непочитување на Конгресот.

„Очекуваме да го насочите комитетот да побара да бидеме прогласени за виновни за непочитување на Конгресот. Ќе кажете дека тоа не е наша одлука. Но, ние веќе ја донесовме. Сега вие треба да ја донесете вашата. И покрај сè што треба да се направи за да ѝ се помогне на нашата земја, вие сте на чекор од доведување на Конгресот во ќорсокак заради ретко користен процес, буквално осмислен да резултира со наше затворање. Ова не е излез од проблемите на Америка и ние решително ќе се браниме,“ напишаа тие.

Клинтонови нема да сведочат во истрагата поврзана со Епстин: „Сакаат да нѐ затворат“

Претседателот на Комитетот за надзор на Претставничкиот дом, Џејмс Комер, ги повика Бил и Хилари Клинтон да сведочат во рамки на истрагата за односите на поранешниот претседател со Џефри Епстин, при што сведочењата првично беа закажани за октомври минатата година. Комер нагласи дека Бил Клинтон не е обвинет за никакво кривично дело, додавајќи дека комитетот „само бара одговори“.

Во меѓувреме, Комитетот објави и фотографија на која Клинтон е прикажан заедно со Гислејн Максвел и со Епстин.

По второто одложување на сведочењата во декември, поради присуство на Клинтонови на погреб, Комер соопшти дека нивниот адвокат не понудил алтернативни датуми, поради што распитите беа презакажани за средината на јануари.

Портпаролот на Бил Клинтон, Анхел Урена, реагираше дека со месеци нуделе решение што комитетот го прифатил од други поранешни функционери — писмени изјави наместо лично сведочење — но, според него, Комер тоа го одбивал без објаснување. Слично реагираше и портпаролот на Хилари Клинтон, Ник Мерил, кој порача дека не е објаснето каква врска таа има со истрагата.

Документите за случајот Епстин, објавени од Министерството за правда во декември, содржат повеќе фотографии од Бил Клинтон, за кои неговиот тим наведува дека се поврзани со патувања во раните 2000-ти, пред Епстин да биде обвинет за сексуални злосторства.

Клинтон негира какво било незаконско однесување и тврди дека ги прекинал контактите со Епстин уште во 2006 година.

Неговиот портпарол побара целосна објава на сите материјали, а од Белата куќа беше порачано дека во досиејата нема компромитирачки содржини за Клинтон.

Министерството за правда, пак, соопшти дека сè уште разгледува милиони страници документи за можни идни објави.

Што е непочитување на Конгресот?

Непочитувањето на Конгресот претставува ситуација во која поединец намерно ја попречува работата на американскиот Конгрес, најчесто преку одбивање да се појави или да сведочи по законска покана, објаснува Правниот институт на универзитетот „Корнел“.

Иако Уставот на САД изречно не го наведува ова овластување, Врховниот суд утврдил дека станува збор за подразбирана моќ без која законодавната власт не би можела ефикасно да ги извршува своите надлежности. Овој механизам е споредлив со непочитување на судот и служи за заштита на институционалниот авторитет на Конгресот.

Историски, Конгресот ја презел оваа практика по примерот на британскиот парламент, при што луѓе биле прогласувани за виновни за непочитување поради обиди за поткуп или одбивање да одговараат на прашања. Со текот на времето, оваа област е регулирана со закон, а денес најчесто се применува во случаи кога сведоци не соработуваат во конгресни истраги.

Врховниот суд потврдил дека Конгресот има право да издава покани и дека граѓаните имаат обврска да одговорат на нив, при што одбивањето може да резултира со прекршочна одговорност, парична казна или со затвор.

Сепак, овие овластувања не се неограничени. Конгресната истрага мора да има легитимна законодавна цел и не смее да навлегува во приватни прашања или во области што се надвор од надлежноста на законодавната власт.

Историјата покажува дека иако непочитувањето на Конгресот ретко води до директни казни, тој останува силна правна и политичка алатка, користена и во големи случаи како „Вотергејт“ или во истрагите поврзани со нападот на Капитол на 6 јануари 2021 година.