Во последните децении премногу често оставаме впечаток дека државата ја разбираме како простор во кој сите мора да мислат исто, да чувствуваат исто и да имаат ист однос кон сите национални, политички и општествени прашања. Секое поинакво размислување лесно се прогласува за слабост, отстапување, па дури и за закана. Наместо дијалог, се создава поделба. Наместо аргумент, се бара определување. Наместо граѓанин, се бара истомисленик.

Но дали така се гради стабилна и демократска држава?

Демократијата не е обврска сите да мислиме исто, туку гаранција дека различните ќе можат да живеат заедно како еднакви граѓани. Токму во тоа е нејзината суштина и нејзината сила. Не во едноумието, туку во способноста различните ставови да се слушнат, почитуваат и претворат во заеднички општествен договор.

Стабилните држави не се создаваат со постојано докажување кој е поголем патриот, кој повеќе сака или брани нешто, туку со создавање систем во кој граѓанинот ќе се чувствува сигурен, слободен и вреднуван. Човекот најнапред треба да има можност достоинствено да живее – да има работа, образование, здравствена заштита, правна сигурност и перспектива. Само таков човек може слободно и одговорно да учествува во демократските процеси.

Кога граѓанинот живее во неизвесност, сиромаштија и страв, тогаш политиката лесно станува поле за манипулација со емоции, поделби и големи зборови. Во такви услови различното мислење не се доживува како богатство, туку како опасност. Наместо доверба се создава сомнеж, а наместо чувство на заедништво – постојана потреба за поделба на „наши“ и „ваши“.
Вистинската демократија не бара од човекот да се откаже од своите уверувања, вера, национално чувство или политички став. Напротив, таа бара да научиме да го слушнеме и оној што мисли поинаку. Да прифатиме дека државата не е сопственост само на една партија, една идеологија, една вера или едно толкување на патриотизмот, туку заеднички дом на различни граѓани кои имаат еднакво право на достоинство, сигурност и иднина.

Токму затоа државите стануваат стабилни не кога сите мислат исто, туку кога умеат да живеат со различни ставови без меѓусебно негирање. Таму каде што различноста се почитува, институциите стануваат посилни, а граѓаните послободни. Таму каде што секој што размислува поинаку се прогласува за непријател, демократијата постепено ја губи својата суштина и останува само форма без вистинска содржина.

Нам ни се потребни токму такви предуслови – функционален систем, еднаквост пред законите, економска сигурност, почитување на човековото достоинство и политичка култура во која дијалогот нема да биде слабост, туку вредност. Само во такво општество граѓаните ќе можат да се чувствуваат и еднакви и сигурни, без оглед на нивните различности.
Државата не ја слабее различното мислење. Ја слабее стравот од различното.

Ние сме дојдени на овој свет во сопствена држава каде што имаме обврска да го почитуваме наследеното, но и да ја доградиме и возвишиме како наследство за следните генерации.

А иднината не им припаѓа на општествата што бараат истомисленици, туку на оние што умеат да создадат граѓани.

(Авторот е дипломиран економист во пензија)

ЈАЗИКОТ НА КОЈ СЕ НАПИШАНИ, КАКО И СТАВОВИТЕ ИЗНЕСЕНИ ВО КОЛУМНИТЕ, НЕ СЕ СЕКОГАШ ОДРАЗ НА УРЕДУВАЧКАТА ПОЛИТИКА НА „СЛОБОДЕН ПЕЧАТ“