Економското закрепнување на Авганистан е во застој, бидејќи девет од 10 домаќинства се принудени да прескокнуваат оброци, да ги продаваат своите работи или да позајмуваат пари за да преживеат, соопштија денес Обединетите нации, во најтешката криза откако талибанците се вратија во земјата, пренесува Ал Џезира.

Во извештајот на Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП), исто така, се наведува дека речиси еден од 10 Авганистанци што живеат во странство биле принудени да се вратат дома, при што повеќе од 4,5 милиони се вратиле од 2023 година, главно од Иран и Пакистан, додавајќи 10 отсто на населението и влошувајќи ја кризата.

Во Авганистан, управуван од талибанците, девет од 10 семејства се гладни или во долгови.

Со просечен месечен приход од 99,76 долари, економското закрепнување е во застој, а масовната репатријација ја влошува кризата, според извештајот на ОН.

Покрај тоа, земјотресите, поплавите и сушите уништија 8.000 домови и ги оптоварија јавните услуги „надвор од нивните граници“.

Талибанците владееја со Авганистан од 1996 до 2001 година и од 2021 година – по повлекувањето на американските трупи – до денес, воспоставувајќи теократски режим.

Земјотреси, поплави и глад

Анкета спроведена на над 48.000 домаќинства покажа дека повеќе од половина од авганистанските повратници избегнуваат медицинска нега за да можат да купат храна, а 45 отсто зависат од извори и бунари за вода.

Речиси 90 отсто од семејствата што се вратиле во својата земја се задолжени, должат помеѓу 373 и 900 долари, 5 пати повеќе од просечниот месечен приход од 100 долари и речиси половина од годишниот БДП по глава на жител, според УНДП.

Во областите со голем број повратници, 30 отсто од децата работат, а невработеноста кај повратниците достигнува 95 отсто.

УНДП предупреди дека континуираната испорака на помош е клучна бидејќи ветувањата на донаторите драматично се намалија од 2021 година, покривајќи само мал дел од 3,1 милијарди долари што Обединетите нации ги побараа за Авганистан оваа година.

Талибанската влада апелираше за меѓународна хуманитарна помош по смртоносниот земјотрес што го погоди источен Авганистан во септември и официјално протестираше против масовните протерувања на авганистански државјани од Пакистан, изразувајќи „длабока загриженост“ за нивниот третман.

Жените се најголемите жртви

Стапката на учество на жените во работната сила во земјата падна на 6 отсто, што е една од најниските стапки во светот, а ограничувањата за нивното движење им го оневозможија на жените глави на домаќинства пристапот до работа, образование или здравствена заштита.

Како што вели Кани Вигнараја, помошник-генерален секретар на ОН и регионален директор за Азија и Пацификот во Програмата за развој на Обединетите нации, „во некои провинции едно од четири домаќинства зависи од жените за да донесат пари дома, па кога жените се спречени да работат, семејствата, заедниците и целата земја страдаат“.
Домаќинствата на чело со жени, кои сочинуваат до 26 отсто од семејствата на повратници во некои области, се соочуваат со најголем ризик од несигурност во храната и секундарно раселување.

УНДП ги повика талибанските власти да издвојат повеќе ресурси, а донаторите да ги укинат ограничувањата за женскиот хуманитарен кадар.
Министерството за бегалци и репатријација, Министерството за труд и социјални работи и портпаролот на владата не беа веднаш достапни за коментар.