Договор меѓу САД и Иран за ставање крај на конфликтот е блиску и би вклучувал повторно отворање на Ормускиот Теснец, изјави иранскиот министер за надворешни работи.

Сејед Абас Арагчи изјави за државната телевизија дека договорот би вклучувал и укинување на блокадата на САД кон Иран, додека разговорите за нуклеарната програма на Иран ќе се одржат подоцна, објави Би-Би-Си.

Војната започна на 28 февруари со американски и израелски напади низ Иран, што го натера Техеран да возврати со напади врз Израел и сојузниците на САД во Заливот. Потоа Иран го затвори Ормускиот Теснец, клучен превозен пат за светските резерви на нафта и течен природен гас. И покрај прекинот на огнот договорен во април, САД и Иран повремено разменуваа оган, вклучувајќи два одмазднички напади оваа недела.

Детали за договорот

Американските претставници потврдија некои детали од договорот. Ормутскиот теснец наводно би бил повторно отворен во замена за укинување на блокадата на САД кон иранскиот превоз, а чекорите би стапиле на сила речиси веднаш. Потоа би следел 60-дневен период на преговори фокусирани на збогатениот ураниум на Иран, клучна состојка за производство на нуклеарна бомба.

Службениците велат дека целта би била да се уништи целиот материјал на самото место, а потоа да се отстрани од земјата, иако механизмот за тоа сè уште не е разработен. Од економска страна, американските претставници нагласија дека нема да има однапред плаќања, отфрлајќи ги претходните ирански тврдења дека некои ирански средства ќе бидат одмрзнати пред да започнат разговорите.

Наместо тоа, би имало постепена реинтеграција на Иран во светската економија, со мерки како што се олеснување на санкциите и одмрзнување на средствата што ќе се одвиваат чекор по чекор. Договорот, исто така, го повикува Иран да престане да финансира прокси групи во регионот, како што е Хезболах.

Контрадикторни изјави

Американските претставници нагласија дека меморандумот за разбирање не се базира на доверба или ветувања, туку на „испорака“. Ова значи дека Иран би имал економски придобивки само откако ќе се потврди дека ги имплементирал мерките на кои се обврзал.

Американскиот претседател Доналд Трамп во четврток изјави дека ги откажал „планираните напади“ врз Иран бидејќи преговарачите „штотуку постигнале одлично решение“. Сепак, откако иранските медиуми објавија детали за наводниот договор од 14 точки во петокот, Трамп рече дека тој „нема никаква врска со договорените услови“ и „никаква врска со вистината“.

Часови подоцна, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф, чија земја помогна во посредувањето на договорот, потврди дека меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран е договорен и дека се чека финализирање.

И покрај неизвесноста, иранскиот министер за надворешни работи Арагчи изрази оптимизам.

„Штом ќе завршат последните фази од нашите преговори, овој договор ќе биде потпишан и објавен. Ова би можело да се случи во наредните денови. Јас сум многу оптимист“, рече тој.

Ирански и израелски позиции

Тој нагласи дека првата точка од меморандумот е укинување на американската поморска блокада. За Ормускиот Теснец рече дека неговото управување „веќе нема да биде исто како порано“. Од затворањето на теснецот, Иран инсистираше на надомест за премин на бродови, додека САД бараат слободен премин за целиот сообраќај.

Арагчи, исто така, рече дека меморандумот предвидува крај на конфликтот меѓу Израел и Хезболах во Либан. Претходно, американски извори сугерираа дека Либан можеби нема да биде дел од овој договор, на кој наводно инсистирал Иран. Тој, исто така, рече дека Иран е победник во војната со САД.

Израел не е вклучен во преговорите, а израелскиот премиер рече дека неговата земја ќе го нападне Хезболах ако продолжи со нападите врз северен Израел. Западните земји со децении го обвинуваат Иран дека се обидува да развие нуклеарно оружје, обвинение што Техеран го негира, велејќи дека неговата програма е исклучиво мирна.

Иако има знаци на претпазлив оптимизам од сите страни – САД, Иран и медијаторите Пакистан и Катар – патот до конечен договор не е завршен. Слични договори веќе пропаднаа во последните фази во последните месеци. Разликата сега, според американската администрација, е поголемото ниво на оптимизам и отвореност за содржината на договорот.