Во последната емисија од втората сезона на „Мамавизија“ една мајка ќе раскажува за друга мајка – за сопствената. Ќе зборуваме за една величествена личност што повеќе не е помеѓу нас. Првата жена – академски образована ликовна уметница во Македонија, прва графичарка во Македонија, но и пошироко, пионерка во модерната уметност – мајката Мена Спировска – Менче. 

Правиме омаж на величествената Менче низ пријатен разговор со нејзината ќерка единица, професорката и ликовна уметница Елизабета Аврамовска.

– Минатата година добив покана преку имејл од Загреб, каде што студирала мојата мајка во 50-тите, во имејлот побараа да им пратам фотографии од неа, по повод изложбата што ја подготвувале. Се изненадив што некој се сетил на неа и им се заблагодарив што ја вклучиле. Добив повторно имејл, еве и сега помислата ме ежи. Во вториот имејл стоеше дека тоа не е групна изложба каде што мајка ми е вклучена, туку е изложба посветена на неа – со солзи во очите раскажува Аврамовска.

И како што објаснува таа, изненадена е како некој таму, во туѓа земја, 72 години ги чувал студентските изработки на нејзината мајка.

Спировска била современик, авангарда. Кога се вратила од Загреб, носела тифус-фризура и панталони.

– Мојата мајка беше кротка жена, зборуваше тивко и бавно, но беше многу напред со времето. Таа како млада се издвојувала и по изгледот и со сфаќањата. Кога работела како професорка во гимназијата „Орце Николов“, чуварите не ја пуштале да влегува од влезот за професори оти мислеле дека е ученичка. Била со кратка фризура, облечена во панталони, а кој од жените носел во 50-тите години панталони овде?! Била несвојствена и пргава – со силни емоции ја опишува мајка си Аврамовска.

Таа творела во периодот од 1955 до 1962 година, како што вели нашата соговорничка, но со дела надвор од стандардите за тоа време.

– Мајка ми била позната по својот автентичен дрворез, но и по цртежите, а мотивите кај неа претежно биле женски ликови и актови, покрај стилската прогресивност и истражувањата во различни дисциплини. Нејзините дела покрај во Македонија биле изложени во Лондон, Белград, Подгорица, Дижон и други места. А самата таа ми раскажуваше дека во Мексико Сити на групна изложба, нејзиното дело било поставено до Пикасо – рече таа.

Од 1962 година, по поплавата категорично рекла стоп и не нацртала ниту еден цртеж.

– Поплавата ѝ ги уништи сите дрворези, тоа беше една од причините да престане да твори. Но, главната беше во семејството. Таа сметаше дека ако не ѝ се посвети 100 отсто на работата, не е доволно. Затоа одлучи да биде домаќинка, е не уметница – вели Аврамовска.

Спировска беше сопруга на еден од основоположниците на македонската модерна уметност, сликарот и графичар Драгутин Аврамовски -Гуте, еден од основачите на Факултетот за ликовни уметности во Скопје.

Аврамовска тргнува по стапките на своите родители, иако нејзиниот татко се противел и не дозволувал таа да оди на академија, заедно со мајка си крадешкум ги остварила своите цели. Сега е во пензија, а беше професорка на Архитектонскиот факултет во Скопје. Од богатото творештво, за нашата емисија се присетува на една автентична изложба од 1998 година.

– Од пријател дознав дека стариот објект спроти кафеаната „Идадија“ во Дебар Маало било родилиште. Посакав за миг да му го вратам сјајот. Побарав од Клиниката за гинекологија и акушерство дозвола да фотографирам породување. Се согласија две млади мајки. Тоа беше многу интересно и тешко искуство. Породувањето не е како на филмовите, има многу крв. Перспективата од каде гледаш како излегува бебето, воопшто не е лесна, па ми се слоши, ми падна фотоапаратот… Изложбата ја направив како симулација на утроба на жена. Преку игра со камера и светло, доловивме да делува како посетителите да излегуваат и да влегуваат во матка. Нивното доаѓање и заминување се прикажуваше во живо на ѕидот и тој сегмент делуваше како експонат, како дел од изложбата – раскажува таа.

Аврамовска во емисијата ни открива и каква мајка била Менче и колку денес таа како мајка се отсликува во неа, дознајте во вечерашното издание на „Мамавизија“. Емисијата започнува во 20 часот на јутјуб-каналот на „Слободен печат“. Водител и автор е Александра Вуксановиќ.