Во секојдневниот говор терминот „нарцис“ сè почесто се користи за да се опише себична или ладна личност, но психолозите предупредуваат дека појавата е многу посложена. Нарцисоидните особини понекогаш може да изгледаат како самодоверба, харизма и високо самопочитување, но во блиски односи тие често се манифестираат преку контрола, омаловажување и емоционални осцилации.

Според стручњаците, тешко е да се препознае нарцис врз основа на една ситуација. Поважен е повторливиот образец на однесување. Таквите личности често бараат постојано внимание, восхит и пофалби, а без тоа можат брзо да станат нестабилни. Друг чест знак е силната чувствителност на критика, која може да предизвика лутина, дистанцирање или обид ситуацијата да се сврти во сопствена корист.

Во односите со такви личности често се јавува борба за моќ, а емпатијата кон другата страна е ограничена. Во почетокот односот може да изгледа идеален, со многу внимание и комплименти, но со текот на времето може да се појават омаловажување, споредувања и нарушување на самодовербата на партнерот. Често се присутни и двојни стандарди, каде што нарцисот бара лојалност и грижа, но не возвраќа на ист начин.

Експертите наведуваат дека во ваквите односи може да се појави и манипулативно однесување, како предизвикување љубомора, чувство на вина или нагло повлекување и повторно приближување, што создава емоционална нестабилност и зависност.

Фаза на првично набљудување („скенирање“)

Односите со изразено нарцисоидна личност започнуваат со фаза на „скенирање“, во која личноста внимателно ја набљудува потенцијалната жртва. Таа ги забележува нејзините слабости, интереси и емоционални потреби. На почеток ова може да изгледа како искрена заинтересираност, но всушност служи за собирање информации и создавање стратегија за понатамошен пристап.

Фаза заведување

Следува фазата на заведување, во која се развива интензивна емоционална блискост. Нарцисот покажува силно внимание, дава комплименти и создава чувство на исклучителна врска. Во оваа фаза често се појавуваат и заеднички планови за иднината, што дополнително ја зајакнува поврзаноста.

Фаза тестирање

Во фазата на тестирање се појавуваат првите мали нарушувања во односот, како ситни лаги, ненадејни отсуства или прекршени договори. Целта е да се провери колку е силна емоционалната врска и колку партнерот е подготвен да толерира одредено однесување.

Фаза „ладен туш“

Следува фазата на ладен туш, во која се јавуваат поочигледни форми на емоционална дистанца, игнорирање или понижување. Ова често создава збунетост и несигурност кај партнерот.

Фаза на контрола и притисок

Во оваа фаза контролата се засилува преку наизменично приближување и оддалечување, додека критиките и притисокот постепено се зголемуваат.

Фаза на исцрпување

Односот станува емоционално тежок и нестабилен. Едната страна сè повеќе вложува, додека поддршката е минимална, што води кон исцрпеност и зависност.

Фаза на разрешување

Нарцисот може нагло да се оддалечи или да го прекине односот, при што често се обидува да ја зачува сопствената слика. Во оваа фаза се јавува искривување на фактите и префрлање на вината врз поранешниот партнер.

Фаза на одмазда

Доколку поранешниот партнер не молчи или се обидува да се спротивстави, може да следи фаза на одмазда. Таа може да вклучува притисок преку заеднички познанства, влијание врз репутацијата, финансиски или семејни релации. Целта е враќање на контрола и одржување чувство на надмоќ.

Совет на психолог

Психологот Анастасија Кардијакос објаснува дека на почетокот нарцисот може да изгледа како исклучително пријатна личност поради „бомбардирање со љубов“, односно претерано внимание и комплименти со цел брзо создавање силна емоционална врска.

Таа нагласува дека најголемата грешка е обидот да се игра според нивните правила. Наместо тоа, важно е поставување јасни граници, избегнување оправдувања и неучество во емоционални провокации, како и потпирање на сопствената вредност наместо барање одобрување од таква личност.

Ако сакаш, можам и да ти го скратам за портал верзија (побрзо читање, помалку блокови, но истата порака).

Седум тактики на нарцисоидниот партнер кои покажуваат дека тој ја изгубил моќта над вас