Храбрата Виетнамка која надмудрила криминална група која тргувала со панголини
Лидери на глобална банда за трговија со диви животни се осудени по четиригодишна истрага и судење во Нигерија. Минатиот месец тие се изјасниле за виновни за шверц на загрозени африкански панголини. Овие трговци од „врвот на пирамидата“ биле одговорни за половина од илегалната трговија со животните панголин.
Препорачано
Би-Би-Си ја објави приказната за тоа како тие биле надмудрени од лажни купувачи кои биле дел од мала европска добротворна организација.

За доброто на панголините
Млада Виетнамка решила да започне ризична тајна мисија. Таа се договорила да оди на кафе со еден од главните трговци со диви животни во земјата.
Ван (лажно име) му се претставила како купувач на кинескиот криминален бос кој тргувал со панголини, животни кои се јадат во Африка, а нивните лушпи се користат во традиционалната медицина во Азија.
„Бев нервозна првите 20 секунди, но потоа си помислив, можам да го направам ова“, вели таа.
Трговецот се обидел да го продаде панголинот, кое според Светскиот фонд за дивиот свет, е најтргуваниот цицач во светот. Истражувачите проценуваат дека во последната деценија, речиси милион панголини биле убиени за снабдување со мрежи за трговија. Сите осум видови – четири африкански и четири азиски – се наведени како загрозени, а три се сметаат за критично загрозени.
Ван работела за Комисијата за правда за дивиот свет, добротворна организација основана во 2015 година за да ги попречи криминалните мрежи кои заработуваат пари од трговијата со диви животни. Основач на организацијата е Стив Кармоди, тврдоглав поранешен австралиски полицаец кој порано се справувал со нарко бандите.

„Мојата страст е да фаќам измамници“, вели Кармоди во тајната база на добротворната организација во Холандија.
Во 2018 година, Кармоди забележал огромни заплени на делови од трговијата со диви животни, скриени во контејнери за транспорт на пат од Западна Африка кон Азија. Тој започнал да собира разузнавачки информации за азиските купувачи, во истрагата наречена Операција Хидра. Кога се појави ковид пандемијата во 2020 година, таа му понудила ретка и неочекувана можност.
Големите трговци со диви животни обично останувале скриени, објаснува тој: „Можеби ќе ги видите нивните сопруги како го истакнуваат своето богатство, но главните трговци што ги истражуваме не се на социјалните мрежи“. Но, пандемијата значело дека имало помалку пратки и, во очај, трговците се свртеле кон Фејсбук за да најдат купувачи.
„Почнавме да користиме повеќе тајни методи за да разговараме со овие момци“, вели Кармоди.
Една од нив била Ван, која тој ја опишал како „совршена личност да ја продолжи истрагата напред“.
„Да се биде жена во овој бизнис е невообичаено, но Ван ми кажа дека тоа било предност бидејќи трговците со луѓе имале поголема веројатност да се откажат кога ќе разговараат со маж. Тие помалку ќе се сомневаат ако разговараат со жена, вели поранешниот полицаец.
По преговарање со месеци, таа ја добила довербата на Морибинет Берете, кој бил од Гвинеја, но живеел во Нигерија, земја за која се верува дека е центарот на недозволената трговија со лушпи од панголин.
Берете „го живеел сонот“, вели Кармоди, „возел убав автомобил, имал убава куќа“. И покрај тешкотиите кои ги имале за време на пандемијата, Кармоди вели дека работата била олеснета бидејќи операторите како Берете имале тенденција да бидат деловни луѓе кои се навлекле во криминал: „Тие ги немаат вештините што би ги виделе од дилерите на улица“.
Ван со лажен профил се запознала со Берете, добивајќи ја неговата доверба преку Ватсап. Во еден видео повик тој ја покажал својата куќа во која живеел, вперувајќи ја камерата кон голем куп од десетина вреќи. Кога отворил една од вреќите, можело да се види дека таа била полна со панголини што сакал да и ја продаде на Ван.

„Не им е гајле за животните“
Додека работела во тајност, Ван морала да ги прикрие своите вистински чувства, но две години подоцна таа останала шокирана.
„За тоа треба да бидат убиени сто илјади панголини“, вели таа. „Бев толку тажна внатре затоа што ги сакам животните. Дивиот свет е мојата страст. За нив тоа е само бизнис, животните не им значат ништо“.
Но, видеото на Ватсап се покажало како голема грешка на Берете. Инспекторите користеле детали од него за да ја лоцираат неговата адреса.
„Тоа е како Пабло Ескобар да ви кажува каде живее во Колумбија и да го покаже кокаинот во неговиот подрум“, вели Кармоди.
Корупцијата е главен двигател на криминалот во дивиот свет. Кармоди го опишал најтешкиот дел од секоја глобална истрага како пронаоѓање на „мала група посветени службеници за спроведување на законот кои не можат да се купат. И штом ќе ги најдете, тоа е како да наоѓате злато“.

Но, пребарувањето на телефоните на осомничените довело до уште еден голем пробив – идентитетите на азиските купувачи.
Тоа го префрлил фокусот на истрагата од Нигерија назад во Виетнам, каде во март минатата година била организирана операција за следење на купувачите. Трговците добиле свои кодни имиња. Втор на чело бил Бенз, именуван по „мерцедесот“ кој го возел. Лидерот Фан Чи бил именуван Биг Мек, по познатиот сендвич на американскиот ланец на ресторани „МекДоналдс“, затоа што некој од тимот за надзор бил гладен кога го именувале.
Преправајќи се дека работи за кинески купувач, Ван ја добила нивната доверба, помагајќи да се открие како функционира синџирот за трговија со дивите животни.
Биг Мек купил неколку вреќи од Берете, кој во тој момент бил во бегство во Западна Африка. Вреќите биле прошверцувани од Нигерија – главно на чамци – и се продавале на клиенти во Кина. Таму, тие биле пренесени како азиски панголински лушпи, кои можат легално да се користат во традиционалната медицина. Пратките честопати се плаќале во криптовалути врзани за американскиот долар.
Друг таен истражител ја натерал бандата да се инкриминира себеси. Во видео повик на Ватсап тој прашал што сакаат да купат. „Во Нигерија има само панголин“, одговара Биг Мек.
Бенз рекол дека му требале 20 тони вреќи испратени во Виетнам, жалејќи се дека полицијата запленила залихи претходното лето. Со зголемувањето на доказите, инспекторите се приближувале до целта. Минатиот мај, виетнамските трговци се вратиле во Африка за да купат повеќе производи од дивиот свет. Од Мозамбик, Бенз испратил видео од рог на носорог што претходно го сокрил во куфери за да го прошверцувал на лет.

Неколку дена подоцна бандата пристигнала во Лагос, Нигерија, а Биг Мек во видео се пофалил дека можел да „испрати контејнер оттука“. Она што не го сфатил е дека тимовите за надзор го следеле уште од неговото доаѓање во земјата. Во тој момент Царинската служба на Нигерија поинтензивно се вклучила во истрагата.
Биг Мек бил фатен во неговата хотелска соба со два телефони, со што се дошло до низа докази.
„Ова е човек кој правел записи за секоја пратка: добивка, загуба, кого платил, каква цел, каде отишла. Тоа е како да читате сметководителска верзија за криминална трансакција. Овој доказ е огромен, што ги поврзува овие момци со повеќе пратки со роговите од носорог, слонови коски и панголини. Биг Мек е голема риба. Тој е многу битен играч“, вели Кармоди.
Фан Чи (Биг Мек), Фан Куан (Бенз) и Дуонг Танг (Фрис) биле обвинети за шверц и трговија со панголин и слонови коски.

Соочени со мали шанси за ослободување, тие ја признале својата вина во пресрет на судењето на почетокот на овој месец. Братот на Морибинет Берете, Мори, исто така се изјаснил за виновен. Ќе следат и други испитувања.
Четворицата мажи биле осудени на по шест години затвор, избегнувајќи повеќе време зад решетки со тоа што се согласиле да платат парични казни како дел од спогодбата за признавање вина.
За Стив Кармоди, убедувањата се револуционерни. Тој вели дека до сега фокусот во Африка бил на големи казни за ловокрадците на дивиот свет.
Морибинет Берете, познат како Џени, останува во бегство од јули 2021 година и се соочува со судска наредба за негово апсење. Но, засега од него нема трага ни глас.


