Врвното раководство на Европската Унија остро ја обвини Унгарија за кршење на принципот на искрена соработка на блокот, откако земјата неочекувано одлучи да стави вето на заем од 90 милијарди евра за Украина поради неповрзан енергетски спор, објави EuroNews.

Програмата за финансиска помош беше договорена во декември од страна на шефовите на држави и влади по исцрпувачки преговори.

Таа беше во последната фаза од законодавниот процес, а првата исплата се очекуваше да биде извршена на почетокот на април.

Унгарија, Словачка и Чешка обезбедија изземање од шемата.

„Навистина е за жалење“, изјави високата претставничка Каја Калас на крајот од состанокот на министрите за надворешни работи во понеделникот. „Тоа навистина не е во согласност со клаузулата за искрена соработка што ја имаме во договорите на (ЕУ)“.

Одделно, Антонио Кошта, претседателот на Европскиот совет, му порача на унгарскиот премиер Виктор Орбан дека одлуките одобрени од 27-те лидери „мора да се почитуваат“.

„Кога лидерите ќе постигнат консензус, тие се обврзани со својата одлука. Секое прекршување на оваа обврска претставува повреда на принципот на искрена соработка“, наведе Кошта во писмо испратено до Орбан во понеделникот и во кое имал увид „Еуроњуз“.

„Ниту една земја-членка не смее да биде дозволено да ја поткопува кредибилноста на одлуките донесени колективно од Европскиот совет“.

Говорејќи во Париз, францускиот претседател Емануел Макрон го повтори истиот став.

„Уверен сум кога велам дека сум решителен, затоа што знам дека политичките обврски и ветувањата дадени на последниот Европски совет ќе бидат почитувани. Не може да биде поинаку“, рече Макрон.

Спорот се однесува на советската нафтоводна линија „Дружба“, која минува низ Украина и носи руска сурова нафта до Унгарија и Словачка благодарение на изземање од санкциите. Цевководот беше сериозно оштетен кон крајот на јануари при напад со дрон што ѝ се припишува на Русија. Сепак, и Унгарија и Словачка ја обвинија Украина за последователниот прекин на испораките.

„Од средината на февруари, Украина одбива да го обнови преносот на сурова нафта преку нафтоводот ‘Дружба’ до Унгарија поради политички причини и во спротивност со своите меѓународни обврски“, напиша Орбан во своето писмо до Кошта.

„Ова е непредизвикан чин на непријателство што ја поткопува енергетската безбедност на Унгарија“.

Киев соопшти дека итните поправки се во тек, но предупреди дека непрекинатото руско бомбардирање ги отежнува напорите. Исто така, предложи воспоставување алтернативна рута преку нафтоводот Одеса–Броди за транспорт на сурова нафта донесена по море.

„Унгарските и словачките ултиматуми треба да бидат упатени само кон Кремљ. Овие две земји не можат да ја држат целата ЕУ како заложник. Ги повикуваме двете да се вклучат во конструктивна соработка и одговорно однесување“, изјави украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха.

„Злоупотреба на едногласноста“

Покрај заемот од 90 милијарди евра за Украина, Унгарија стави вето и на нов пакет санкции против Русија, кој Брисел сакаше да биде одобрен до 24 февруари, четвртата годишнина од целосната инвазија.

Негодувањето беше опипливо во понеделникот, додека министрите за надворешни работи, носејќи значки во боите на украинското знаме, влегуваа на состанокот.

„Вчудоневиден сум од унгарската позиција“, изјави германскиот министер Јохан Вадефул.

„Не мислам дека е исправно ако Унгарија ја предаде сопствената борба за слобода и европски суверенитет. Затоа повторно ќе им се обратиме на Унгарците со нашите аргументи, во Будимпешта, но секако и овде во Брисел, за да ја преиспитаат својата позиција“.

Во изјава за „Еуроњуз“, литванскиот министер Кестутис Будрис повика на реформа на правилата за гласање за да се избегне, како што рече, „злоупотребата на принципот на едногласност“.

Унгарија блокираше еден од трите елементи на заемот од 90 милијарди евра што ги менува буџетските правила на ЕУ и зависи од едногласна согласност. Другите две регулативи, кои ја утврдуваат структурата и условите на помошта, беа одобрени во петокот.

„Не можеме секојпат да бидеме попречувани од овие вета“, рече Будрис.

Во меѓувреме, шведската министерка Марија Малмер Стенергард изјави дека двојното унгарско вето е „срамота“ и „скандал“.

„Мора да обезбедиме Украина да ги добие тие средства. Околу две третини од нивните буџетски потреби за две години ќе бидат покриени со овој заем, и тие имаат потреба од тоа, па затоа мора да најдеме решение“, изјави Стенергард за „Еуроњуз“.

Во однос на тајмингот на унгарската одлука, шведската министерка смета дека тоа можеби е поврзано со општите избори во април, клучно гласање на кое Орбан заостанува во анкетите со двоцифрена разлика.

„Не мислам дека е случајност што се приближуваат избори“, рече таа.

Запрашана за можната поврзаност, Калас беше повнимателна, велејќи дека разговорите треба да продолжат за да се најде изводливо решение. Европската комисија свика состанок на Групата за координација на нафтата за среда.

„Знаеме дека во Унгарија доаѓаат избори, но многу тешко ми е да видам, имајќи ја предвид и знаејќи ја историјата на Унгарија, дека граѓаните на Унгарија навистина би поддржале да не им се помогне на луѓето во Украина кои имаат потреба“, изјави Калас.

„Многу тешко ми е да поверувам дека тоа ќе ви донесе некакви бонус поени на овие избори“.

Унгарија ѝ постави нова сопка на Украина: се закани со вето на најавените 90 милијарди евра заем од ЕУ