Утринската дијареја може да се појави од различни причини, понекогаш поради минливи состојби како што се инфекција или бременост. Но, ако се повторува често, може да биде знак за посериозен здравствен проблем, како што е синдром на иритабилни црева, пишува „Е-клиника“.

Утринска дијареја: Кои други симптоми се можни?

Повремената појава на помека столица наутро не е причина за загриженост, но ако ваквите симптоми се повторуваат секое утро неколку недели, важно е да се открие причината.

Некои луѓе имаат утринска дијареја без да чувствуваат други симптоми. Сепак, кај некои луѓе, покрај честата и течна столица, може да се појават и , грчеви, надуеност, гадење, повраќање, покачена температура или траги од крв во столицатаболки во стомакот .

Доколку оваа состојба се повторува често, потребно е да се утврди што ја предизвикува, бидејќи може да биде знак на хронично нарушување како што се воспалителни заболувања на цревата, инфекции или несоодветни навики во исхраната.

Најчести причини за утринска дијареја

Причините можат да бидат привремени (на пр. бременост, акутна инфекција) или хронични, кога станува збор за долгорочни болести кои бараат третман. Најчести се:

1. Синдром на иритабилни црева (ИБС)
Синдромот на иритабилно црево е една од најчестите причини за утринска дијареја. Тоа е нарушување на функцијата на дебелото црево. Покрај дијарејата, симптомите може да вклучуваат надуеност, гасови, запек, болни абдоминални грчеви и присуство на слуз во столицата. Точната причина за синдромот на иритабилно црево е непозната, но познато е дека стресот, промените во дневната рутина и одредена храна можат да предизвикаат симптоми.

2. Воспалителни заболувања на цревата (ИБД)
ИБД е колективно име за неколку хронични воспалителни заболувања, вклучувајќи ја Кронова болест и улцерозен колитис. Кај Кронова болест, воспалението може да се прошири низ сите слоеви на цревниот ѕид, додека улцерозен колитис предизвикува рани по должината на слузницата на дебелото црево. Вообичаени симптоми на овие заболувања се честа дијареја (особено наутро), болки во стомакот, губење на тежина и замор.

3. Инфекции
Доколку не се лекуваат, бактериските и вирусните инфекции можат да предизвикаат утринска дијареја.
Ротавирусот е честа причина кај деца под пет години, додека бактерии како што е салмонелата можат да предизвикаат дијареја по консумирање контаминирана храна или вода.

4. Алкохол
Алкохолот, особено ако се пие навечер, може да предизвика утринска дијареја. Тој ги забрзува мускулите во дебелото црево, спречувајќи ја правилното апсорбирање на водата, што доведува до течна столица. Поради високата содржина на сулфити, пивото и виното можат дополнително да ги влошат симптомите на синдром на иритабилно црево.

5. Пушење
Пушењето цигари е познат фактор на ризик за Кронова болест и може да ги влоши нејзините симптоми. Иако истражувањето не е сосема јасно, познато е дека никотинот влијае на бактериите во цревата, што може да придонесе за лошо варење.

6. Лекови
Одредени лекови, особено антибиотици, имаат дијареја како чест несакан ефект. Ако лекот се зема пред спиење, тој делува во текот на ноќта и може да предизвика утринска дијареја. Исто така, лаксативите земени самостојно често предизвикуваат ист ефект.

7. Стрес и анксиозност
Стресот има силен ефект врз цревата. За време на спиењето, телото се смирува, но ако се разбудите под напнатост или размислувате за стресна ситуација, може да дојде до реакција на цревата и појава на утринска дијареја. Хормонот на стрес ги забрзува движењата во дебелото црево, што може да предизвика нагон за празнење на цревата. Луѓето со хронична анксиозност често имаат повторени епизоди на утринска дијареја.

8. Кофеин
Утринското кафе, чај или топло чоколадо можат да предизвикаат дијареја. Кофеинот е стимуланс кој го зголемува лачењето на желудочна киселина и ги опушта мускулите на дигестивниот тракт, што го забрзува варењето на храната и предизвикува поретко празнење на цревата.

9. Алергија и нетолеранција на храна
Алергиите на храна, како што се оние на глутен, јајца или кикирики, можат да предизвикаат утринска дијареја придружена со чешање или болно грло. Нетолеранцијата на лактоза или глутен, исто така, може да доведе до дијареја, надуеност и гасови, бидејќи телото не може да разгради одредени состојки на храната. Дури и луѓето без алергии можат да доживеат проблеми по консумирање многу зачинета храна или оброци богати со масти и адитиви.

Третман на утринска дијареја

Успешниот третман зависи од причината. Во повеќето случаи, се користи комбинација од промени во исхраната и лекови. Терапијата се одредува според дијагнозата.

За инфекции се користат антибиотици или антивирусни лекови, со внимателно следење на можните несакани ефекти. Доколку стресот ги предизвикува симптомите, важно е да се вклучи терапија за управување со стресот: психотерапија, техники на дишење, внимателност и релаксација.

Превенција на утринска дијареја

Превенцијата зависи од причината, но најчесто вклучува намалување на стресот и учење како да се реагира на него, промени во исхраната (избегнување на млечни производи ако тие предизвикуваат нарушувања, намалување на масната храна, јадење помали и почести оброци), ограничување на алкохолот и кофеинот, редовни прегледи кај лекар за хронични заболувања на дигестивниот систем.

Најчеста компликација на дијарејата е дехидратацијата, што е особено опасно за децата и постарите лица, како и за оние со ослабен имунитет. Затоа, важно е да се надополнуваат течностите и електролитите, особено за време на подолги епизоди.