Пo речиси две децении преговори, неуспеси и дипломатски препирки, Европската Унија и Индија го финализираа договорот за слободна трговија (FTA) што аналитичарите веќе го нарекуваат економски шок на деценијата.

Во време кога глобалната трговија се колеба под притисок на царините на Трамп и тензиите со Кина, алијансата ги поврзува пазарите од 2 милијарди луѓе и економиите што сочинуваат една четвртина од светскиот БДП.

„Европската Унија и Индија денес пишуваат историја, продлабочувајќи го партнерството меѓу најголемите демократии во светот. Создадовме зона на слободна трговија за две милијарди луѓе, со значителни економски придобивки за двете страни“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, додавајќи дека „соработката заснована на јасни правила продолжува да дава одлични резултати“.

Europe and India are making history today.

We have concluded the mother of all deals.

We have created a free trade zone of two billion people, with both sides set to benefit.

This is only the beginning.

We will grow our strategic relationship to be even stronger. pic.twitter.com/C7L1kQQEtr

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) January 27, 2026

Кои се најважните промени?

Индија долго време е позната како еден од најзаштитените пазари во светот, со царини што надминуваат 100% во некои сектори како што се автомобилите. Новиот договор носи радикални промени.

Договорот ќе има големо влијание врз автомобилската индустрија. Царините за европските автомобили постепено се намалуваат од 110% на само 10%, отворајќи им ја вратата на европските гиганти како што се Фолксваген, БМВ и Мерцедес конечно да влезат на третиот најголем пазар на автомобили во светот во поголем обем.

Исто така, има големи промени во технолошкиот сектор, при што царините за машини и електрична опрема, кои претходно изнесуваа до 44%, паѓаат на нула. За ЕУ, ова значи годишни заштеди од околу 4 милијарди евра само во трошоците за царини.

Договорот влијае и на земјоделството и на „премиум“ производите. Европските вина, сирења, маслиново масло и чоколади ќе станат конкурентни со средната класа на Индија, која брои стотици милиони луѓе.

Комесарот на ЕУ за трговија, Марош Шефчовиќ, изјави дека овој договор докажува дека „трговијата за взаемна корист е реална“, нагласувајќи дека приоритет сега е да се обезбеди компаниите „што е можно поскоро да ги почувствуваат конкретните придобивки“.

Земјоделството би требало да продише

Земјоделството долго време е најчувствителната точка во преговорите меѓу ЕУ и Индија. Сегашните индиски царини за земјоделско-прехранбени производи се во просек 36% и можат да достигнат до 150%, ефикасно прекинувајќи го пристапот за многу европски извозници.

Поради екстремно високите царини, извозот на земјоделско-прехранбени производи од ЕУ во Индија вредеше само 1,3 милијарди евра во 2024 година, што претставува само 0,6% од вкупната глобална трговија на ЕУ во овој сектор.

Благодарение на новиот трговски договор, европските производи со висока вредност – од маслиново масло и вино до слатки – ќе добијат значителен пристап до индискиот пазар, каде што средната класа брзо се шири.

„Со овој договор, европските вина, жестоки пијалоци, пива, маслиново масло, кондиторски производи и други производи ќе уживаат преференцијален пристап до брзорастечкиот индиски пазар“, рече Кристоф Хансен, комесар на ЕУ за земјоделство и храна.

Важно е да се напомене дека чувствителните сектори како што се говедското, пилешкото, оризот и шеќерот се исклучени од процесот на либерализација за да се заштитат европските земјоделци.

„Како и во секој трговски договор, нашите високи стандарди за безбедност на храната се целосно одржувани. Нема преговори за безбедноста на потрошувачите во ЕУ“, додаде Хансен.

Што увезува Европската Унија од Индија?

Според ИТЦ Трејдмап.орг (ITC Trademap.org), Европската Унија увезла стока во вкупна вредност од 89,8 милијарди евра од Индија во 2024 година. Најголемата поединечна увозна категорија била електрична машинерија и опрема, вклучувајќи опрема за снимање звук и телевизиска опрема, со вредност од 13,4 милијарди евра.

Следеле органските хемикалии, достигнувајќи 11,9 милијарди евра. Увозот на машини и механички апарати, што вклучува нуклеарни реактори и котли, изнесувал вкупно 8,6 милијарди евра, додека пратките од железо и челик вределе 6,2 милијарди евра.

Фармацевтските производи учествувале со 4,7 милијарди евра во увозот, додека текстилниот сектор останал значаен со увоз на облека и модни додатоци во вредност од 3,6 милијарди евра.

Влијание врз услужниот сектор и малите бизниси

Покрај намалувањето на царините за стоки, договорот за слободна трговија меѓу ЕУ и Индија претставува значаен чекор напред во либерализацијата на услугите, сектор кој традиционално е строго заштитен во трговската политика на Индија, пишува Евроњуз.

Обврските преземени од Индија како дел од овој договор се најамбициозните досега и ги надминуваат концесиите дадени на партнери како што се Обединетото Кралство и Австралија.

Европските компании ќе добијат попредвидлив пристап до клучните сектори, вклучувајќи ги финансиските услуги, поморскиот транспорт и професионалните услуги, со појасни правила за лиценцирање, локално присуство и барања за структурата на управување.

Ова е клучен дел од стратегијата за намалување на зависноста од Кина

Аналитичарите го гледаат договорот не само низ економска призма, туку и геополитички. Гунтрам Волф, виш соработник во тинк-тенкот Бругел, нагласува дека за ЕУ ​​овој договор е клучен дел од стратегијата за „де-ризик“, односно намалување на зависноста од Кина. Волф тврди дека Европа повеќе не може да седи на две столчиња и дека Индија е единствениот логичен партнер што може да обезбеди противтежа на доминацијата на Кина во синџирите на снабдување.

Аналитичарите предвидуваат дека Индија ќе стане втора најголема економија во светот до 2075 година. Во овој контекст, Валдис Домбровскис, комесарот за трговија на ЕУ, нагласува дека без овој договор, европските компании би останале „заклучени“ од најбрзо растечкиот потрошувачки пазар на планетата.

Што следи?

Договорот сега чека правен преглед и превод на сите официјални јазици на Европската Унија.

Потоа, Европската комисија ќе го достави до Советот и Европскиот парламент за одобрување, додека Индија мора истовремено да го заврши домашниот процес на ратификација. Откако двете страни ќе го ратификуваат, договорот ќе стапи во сила, со постепено намалување на тарифите и регулаторни одредби во период до десет години.

Комисијата предвидува дека договорот би можел да го удвои извозот на ЕУ во Индија до 2032 година, поддржувајќи работни места во производството, земјоделството и услугите. Во ерата на фрагментирана трговија и растечки протекционизам, договорот претставува долгорочна инвестиција во отвореност и економски раст заснован на подлабоки врски меѓу двете најголеми демократии во светот.