Повторното претставување на циклусот „Човек, средство, цел“ на сликарот Свето Манев одново ги отвора истите прашања за односот на човекот кон технологијата, иако првично циклусот беше создаден пред 40 години.

Претставувањето на изложбата „Човек, средство, цел“ на Свето Манев во галеријата „Остен“ е како повторување на ненаучена лекција. Уметноста поставила точно дефинирани прашања пред 40 години, но човештвото не знае или не сака да ги научи одговорите.

Со овој циклус Манев го потврди своето место како витален хроничар на човечката состојба, претставувајќи дела кои резонираат со скриените стравови на своето време.

Со каква намера одлучивте да го одбележите јубилејот од циклусот „Човек, средство и цел“ со изложба во галеријата „Остен“?

– Изложбата во галеријата „Остен“ ја замислив како можност повторно да се навратам на еден од централните циклуси во моето творештво, создаден во периодот од 1986 до 1987 година. Одбележувањето на четириесетгодишнината од овој циклус беше повод овие дела повторно да влезат во дијалог со сегашниот момент и да се преиспита нивната актуелност во денешниот контекст.

Воедно, изложбата се поврзува и со јубилејот на уметничката група „77“. Со оваа изложба сакав да создадам простор публиката повторно да се сретне со овие дела и да размисли за нивното значење во современиот, сложен свет.

Циклусот е директно инициран од катастрофата во нуклеарната централа Чернобил во 1986 година. На отворањето рековте дека сликите ја носат истата енергија и страст и денес. Каква порака испраќате со циклусот?

– Циклусот „Човек, средство и цел“ настана во специфичен историски момент, кога вербата во технолошкиот напредок беше силно разнишана од катастрофата во Чернобил. Тој настан фрли невидлива сенка врз Европа и го натера човештвото да се соочи со последиците од сопствените создадени сили.

Во моите слики се обидов да ја доловам таа атмосфера на скриена вознемиреност и егзистенцијално преиспитување. Делата не нудат едноставни одговори. Наместо тоа, тие функционираат како огледало што го повикува гледачот да размисли за парадоксот на човечката положба: дали човекот е само средство во рамките на технолошките и општествените системи или суштество што може самото да ја одреди својата цел.

И денес циклусот ја носи истата енергија и актуелност, затоа што овие прашања остануваат отворени. Делата зборуваат за ранливоста, одговорноста и вечната човечка потрага по смисла.

Развојот на технологијата денес е многу посилен отколку во 1986 година. Каков однос треба да има човекот кон технологијата и од што треба да се плаши?

– Технологијата сама по себе не е непријател. Таа е моќно средство создадено од човечката интелигенција и имагинација. Вистинското прашање е како ја користиме и каква позиција зазема човекот во однос на неа.

Она од што треба да се плашиме не е технологијата, туку моментот кога човекот ја губи контролата врз сопствените создадени сили или кога технолошкиот напредок почнува да ги диктира човечките вредности наместо да им служи.

Кога човекот станува само „средство“ во рамките на огромен технолошки механизам, постои опасност да ја изгуби сопствената човечка суштина. Затоа односот меѓу човекот и технологијата мора да биде рамнотежен – технологијата треба да остане средство што ги проширува човечките можности, а не сила што ја заменува човечката одговорност, етика и свест.

Каков е вашиот личен однос кон уметноста и сликарството и што ве мотивира и понатаму да работите?

– За мене уметноста не е само професија – таа е начин на разбирање на светот и на изразување на најдлабоките слоеви на човечкото искуство. Сликарството отсекогаш било мој јазик преку кој ги истражувам егзистенцијалните прашања, општествените тензии и кревката природа на човековото постоење.

Мотивацијата да продолжам да работам произлегува од постојаната љубопитност кон животот и од желбата она што не може лесно да се изрази со зборови да го преточам во визуелна форма. Сè додека постојат отворени прашања за човекот, општеството и иднината, ќе постои и причина да се создава.

Уметноста ми овозможува да останам во дијалог со светот, да одговарам на неговите предизвици и да комуницирам со луѓето на едно подлабоко, универзално ниво.

На кој циклус работевте во изминатава година и дали постои можност за негово претставување пред јавноста?

– Во изминатата година продолжив да работам на мотивот што со години е во центарот на моето творештво – коњот. Тој за мене не е само фигура, туку симбол на енергија, слобода, движење и внатрешна сила. Преку коњот ја истражувам динамиката на животот и односот меѓу човекот и природата.

Овој циклус го развивам подолг период, секогаш наоѓајќи нови ликовни решенија и нови значења во истиот мотив. Коњот постојано ми отвора простор за експеримент и изразување на различни состојби – од мир и хармонија до напнатост и експресија.

Секако, постои можност овие дела да бидат претставени пред јавноста. Верувам дека наскоро ќе се создаде прилика за изложба каде што овој циклус ќе биде прикажан во една поцеловита форма.

(Интервјуто е објавено во „Културен печат“ број 325, во печатеното издание на весникот „Слободен печат“ на 20-22.3.2026)