Истражувачки тим од Институт за истражување на метали при Кинеската академија на науките разви батерија базирана на железо која е 80 пати поевтина од литиум-јонските и може да трае до 16 години. Ова претставува одговор на огромните глобални потреби за складирање енергија, пренесува „Јаху финансии“.

Кина во 2025 година произведе повеќе од 80% од светските литиум-јонски батерии и контролира околу 90% од пазарот за батерии за складирање енергија – концентрација што создава сериозни ризици за Западот во синџирите на снабдување и носи геополитички ризици.
Кинеските истражувачи развија проточна батерија од железо со рекорден работен век од 6.000 циклуси – што е еквивалент на 16 години работа без деградација – по значително пониска цена од литиумот.
Железото на денешниот пазар е околу 80 пати поевтино од литиумот, а новиот пробив во областа на електролитите може да овозможи овие батерии да се произведуваат во голем обем, со потенцијал да го променат глобалното складирање енергија.

Потребни се големи иновации за да се диверзифицира глобалниот сектор за батерии. Литиум-јонските батерии доминираат во светот – веројатно веќе користите неколку во вашите уреди што се полнат. Со оглед на тоа што Кина ги контролира глобалните синџири на снабдување со литиум и доминира во производството, технолошкиот сектор станува опасно зависен. Намалувањето на оваа зависност подразбира и намалување на зависноста од литиум, што ја зголемува потребата за развој на одржливи алтернативни технологии.

Стратешки подем на глобалниот пазар на батерии

Секторот на литиум-јонски батерии бележи силен раст во последните години, со пораст од 20% меѓу 2024 и 2025 година и достигнување глобален пазар од 150 милијарди американски долари. Но, со растот се зголемуваат и ризиците во синџирите на снабдување и геополитичките неизвесности. Само Кина во 2025 година произведе повеќе од 80% од сите вакви батерии во светот.

„Повеќе од една деценија, Кина внимателно го гради својот стратешки подем на глобалниот пазар на батерии за електрични возила, што резултира со доминација која претставува сериозен предизвик за западните производители“, беше наведено во извештајот.

Кина исто така доминира и во производството на батерии за складирање енергија, сектор кој во моментов 90% зависи од литиум-јонските технологии. Оваа концентрација делува како „заштитен појас“ што го штити кинескиот сектор од меѓународна конкуренција.

Покрај геополитичките ризици, литиумот има и други недостатоци. Неговото извлекување е еколошки проблематично и може да претставува ризик за јавното здравје. Иако има висока енергетска густина и стабилни перформанси, не е идеален за долгорочно складирање енергија – пазар кој брзо расте. Литиум-јонските батерии се полнат релативно брзо, но складирањето енергија бара решенија што обезбедуваат стабилност на долг рок, особено со растечката употреба на променливи извори како ветерната и сончевата енергија.

Железото како поевтина алтернатива

Токму затоа постои значајна можност за развој на алтернативни батерии што можат подолго да задржат енергија и да ја намалат зависноста од литиум. Кина повторно е во водство во овој развој. Според извештаите, направен е значителен напредок во унапредување на проточни батерии базирани на железо, кои би можеле да обезбедат достапно решение за долгорочно складирање енергија.

Клучниот пробив доаѓа од нов тип електролит што овозможува илјадници циклуси на полнење по значително пониска цена. Со редизајн на железните соединенија на молекуларно ниво, истражувачите успеале да ги надминат долгогодишните проблеми со деградација на материјалите и протекување.

Овој пристап овозможил значително подобрување на издржливоста. Тестирањата покажале дека батеријата може да функционира еквивалентно на 16 години без значајна деградација. Според студијата објавена во Advanced Energy Materials, постигната е стабилност од над 6.000 циклуси.

Овој пробив е само еден од многуте алтернативни модели на батерии што се развиваат ширум светот. Пристапите се разновидни – од напредни концепти како квантни батерии до едноставни решенија како батерии базирани на земјени материјали. Сепак, Кина значително ги надминува другите земји во инвестиции во чиста енергија, што ја прави конкуренцијата сè потешка за остатокот од светот.