Гледањето мексиканска серија на паметен телефон произведен во Кина додека случајно  ви се истури белгиско пиво на маица направена во Виетнам во Њујорк наскоро би можело да стане минато бидејќи строгите тарифни потези на американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја разгоруваат дебатата за иднината на глобализацијата.

Сепак, многу експерти веруваат дека отвореноста и меѓузависноста меѓу земјите ќе продолжат, но сè ќе биде помалку едноставно и поскапо. оценува француската агенција Франс прес (Франс прес) во анализата насловена „Дали Трамп ќе ја убие глобализацијата“.

Намалувањето на царините, кое стана еден од темелите на глобализацијата по Втората светска војна, беше зацврстено во 1947 година со воспоставувањето на ГАТТ (Генерален договор за тарифи и трговија) ​​како претходник на Светската трговска организација (СТО), која денес има 166 членки и покрива 98 отсто од светската трговија.

Можностите за дејствување на овој „трговски полицаец“ сепак се многу ограничени денес, додека тарифите растат под влијание на Трамп, пишува АФП.

„Бранот на глобализација што започна пред повеќе од триесет години завршува“, сметаат светските економисти

„Ако глобализацијата ја дефинираме како драстично намалување на економските граници и обединување на размената на стоки, но и услуги, податоци и капитал – тогаш тој циклус е навистина завршен“, потврдува Николас Баверес, адвокат во француската трговска адвокатска фирма Август Дебузи.

Во последниве години, пандемијата на Ковид веќе ги изложи екстремните слабости на производствените синџири расфрлани низ светот, а војната во Украина ги покажа ризиците од зависност од енергетски несигурни пријатели, како што е Русија, наведува  француската агенција.

На ова треба да се додаде повеќегодишното слабеење на системот и зајакнувањето на „блоковите“ (американски, кинески, руски, европски – како најголеми) кои се натпреваруваат користејќи цел арсенал средства, од царини, ограничувања за трансфер на технологија, преку финансиски санкции до ограничувања на миграцијата и субвенциите.

„Многу јасното раскинување“ на Америка на Трамп со повоениот пристап е дополнително загрижувачко бидејќи евентуалната ескалација на царините со трговските партнери може да ја загрози иднината на глобалната трговија, изјави за АФП Адам Слејтер, економист во британската фирма Оксфорд Економикс.

Трговијата со стоки постојано расте во последниве години и достигна речиси 24 трилиони долари во 2023 година, според податоците на СТО; од кои 13 отсто отпаѓа на американскиот увоз и 8,5 отсто на извозот.

Како и по Ковид панденимаја  , поверојатно е дека ќе преовладува преместувањето на производството во блиските и „пријателски“ земји, наместо враќањето на индустријата во развиените земји, каде што или ќе биде високо роботизирано (и ќе вработи малку луѓе), или ќе биде значително поскапо отколку во земјите со ниска цена.

Во одредени сектори, како што се производството на играчки, текстил и мебел, трошковната предност во корист на земјите во развој е толку голема што дури и високите царини не можат да ги направат САД конкурентни“, објаснува Нил Ширинг, главен економист во лондонската Capital Economics.

Покрај тоа, огромните трошоци за преместување на производството во САД, како и годините на размислување што ги бара процесот, ја прават стратегијата на Трамп ризична. „И покрај фалењето на Трамп, само дел од индустријата што е преместена во странство има шанси да се врати во САД“, заклучува Ширинг.

Тарифната офанзива на Трамп не претставува закана за остатокот од трговските односи, го увери АФП поранешниот претседател на СТО, Паскал Лами. „Ако САД се затворат, ќе се отворат други врати“, додаде тој.

Неколку трговски договори неодамна стапија на сила. Јапонија, Јужна Кореја и Кина сакаат да ги забрзаат преговорите за договор за слободна трговија, додека бразилскиот претседател Лула штотуку повика на партнерство меѓу земјите од Меркосур (Аргентина, Бразил, Парагвај и Уругвај) и Јапонија.

Кина сака да ја искористи оваа можност и да ја преземе улогата на двигател на глобализацијата од САД. Кинескиот премиер Ли Кечијанг во март изјави дека сака „да се држи до правилната насока на глобализацијата“, и покрај трговската политика која честопати беше критикувана за субвенции.

Кина ги има сите економски основи да ја води глобализацијата, изјави за АФП Ли Даокуи, професор на Економското училиште на Универзитетот Цингхуа во Пекинг, заклучува АФП во анализата.