
Сензационално откритие од архивите на првата империја во историјата: „Се е запишано“
Државните архиви на првата империја во историјата се откриени во сумерскиот град Гирс, денешен Тело (Tello) во Ирак. Неверојатните записи, најстарите историски извори за лулката на цивилизацијата, Месопотамија, даваат единствен увид во сложениот бирократски систем од времето на Акадската империја (2300-2150 пр. н. е.).
Препорачано
„Овие плочи со натписи на империјата се првиот материјален доказ за првата империја во светот, вистински доказ за империјалната контрола и како сè функционирало“, изјави за „Гардијан“ Себастијан Реј, од оделот за Месопотамија во Британскиот музеј и директор на проектот Гирсу.
Гирсу е еден од најстарите градови во светот, а во третиот милениум пр. н. е. се сметал за светилиште на сумерскиот херој богот Нингирсу. Во времето кога владеел имал површина од неколку стотини хектари и бил независен додека не бил освоен од акадскиот владетел Саргон околу 2300 година пр. н. е.
Саргон и нова форма на владеење
„Саргон ја создал оваа нова форма на владеење со освојување на сите сумерски градови во Месопотамија, создавајќи го она што повеќето историчари го нарекуваат првата империја во светот“, рече Реј.
До ова откритие информациите за Саргон биле ограничени на фрагментарни и бомбастични натписи или многу подоцна акадски натписи кои „не се баш сигурни“.
Ако некоја овца исчезне на работ на империјата, и тоа се запишувало. Тие биле опседнати со бирократија.
„Ова е исклучително важно, за прв пат имаме конкретни докази, имаме се. Деталите на овие плочи се неверојатни. На нив е напишано речиси се. Ако некоја овца исчезне на работ на империјата, и тоа се запишувало. Тие биле опседнати со бирократија“ објасни Реј.
Тој додаде дека на плочите испишани со клинесто писмо се запишани првите државни работи, испораките и сите стоки со кои се тргувало, од риба до домашни животни, од брашно до јачмен, текстил и скапоцени камења.
Дејна Гудберн-Браун, конзерваторка, ги чистела плочите за да можат да се транскрибираат и читаат. Изјавила дека работата е тешка, но и исклучително возбудлива.
„Луѓето мислат дека кога ќе ископаме нешто, веднаш изгледа како да е во музеј, но не е така“ додала таа.
„Во една табела е наведена стоката: 250 грама злато, 500 грама сребро, крави, 30 литри пиво … Дури и имињата и занимањата на граѓаните се запишани. Жени, мажи, деца … Имаме имиња за сите. Жените имаа важни позиции во државата. Имаме високи свештенички, на пример. Сепак, општеството главно го воделе мажи. Но, улогата на жената била повисока отколку во многу други општества, тоа е непобитно од доказите што ги имаме„ изјавила Реј.
Плочите се пронајдени во голема зграда на државен архив, направени од тули од кал и поделени во соби и канцеларии. Некои плочи имаат мапи на канали, полиња … Локалитетот првично бил откриен во 19 век, но бил ограбен за време на двете Заливски војни.
Што напишале историчарите?
„Точните датуми на акадскиот период сè уште се предмет на дебата: стандардниот опсег на датирање е 2340 – 1259 пр. н. е., но има и понов од 2296 – 2105 пр. н. е. на главниот град на Саргон, Агаде/Акад, кој не е веродостојно лоциран до ден-денес Она што треба да се забележи за Агаде/Акад е дека градот бил сосема нов – тој не постоел порано, а сите извори едногласно го опишуваат како изграден од Саргон“, напишала Амели Курт во книгата „Античкиот Исток“ и додала:
„Наизглед ненадејниот подем на акадската династија, нејзините далекусежни освојувања и походи и нејзиното навидум нагло паѓање, доведоа до создавање на голем број легендарни и епски материјали, и на сумерски и на акадски. Приказните во голема мера се фокусираат на основачот на империјата, Саргон, и на неговиот познат внук, Нарам-Син кој се претставува како последниот владар, кој династијата на својот дедо ја довел до катастрофален крај. Трајната слава на оваа династија е илустрирана со таканаречените „историски споменици“ од старовавилонскиот период.
„Потеклото на Саргон и доаѓањето на власт остануваат целосно затскриени од различните романтизирани приказни кои подоцна му се поврзуваат со него. Според една легенда за раѓањето, која го користи светски познатиот мотив на херојот напуштен по раѓањето, била приказна од просјак до богатство. Сè што се наведува за потеклото на Саргон е неизвесно, дури и неговото име, што буквално значи „легендарен/вистински крал“ е сомнително. Она што се чини можно е дека, откако се етаблира како независен владетел, Саргон е дека водел војна на север и економски и политички, можеби најзначајно е што започнал успешни воени кампањи против моќните држави како Мари, Ебла и понатаму на запад „до Кедровата шума и Сребрените Планини“.
Саргон бил наследен од двајцата негови синови, Римуш и Маништуш. Империјата го достигнала својот врв под Нарам-Син, но набргу потоа исчезнала.