на денешен ден
На денешен ден / Фото: Инстаграм

На денешен ден – 24 април: Почина Тристрам Кери, англиски композитор и творец на електронската музика

1533.- Роден е холандскиот државник Вилхелм I „Молчеливиот“ од Оранж (познат како Вилијем Орански) кој од 1579 година беше прв државен поглавар на Протестанската република на Обединетата провинција на Холандија. Во борбата против Шпанија, која на Холанѓаните силно им го наметнуваше римокатолицизмот, беше заповедник на холандската револуционерна војска. Во јули 1584 беше убиен од Балтазар Жерар по налог на шпанскиот крал Филип II.

1731.- Умре англискиот писател Даниел Дефо, кој објави повеќе од 250 дела, но светска слава му донесе романот „Робинсон Крусо“. Други негови познати дела се „Мол Фландерс“, „Полковник Џек“ и „Роксана“.

1815.- Роден е англискиот писател Ентони Тролоп кој во големиот број романи реалистички го опиша граѓанскиот слој на викторијанска Англија. Меѓу нив најуспешни романи се од циклусот за имагинарната покраина Барсетшир, како што се „Стражари“, „Последната хроника на Барсет“, во кои се појавуваат исти ликови во различни доби од животот.

1854.- Врховниот суд на САД донесе пресуда дека патентот за машина за шиење му припаѓа на механичарот Елиас Хау. Тој ја конструира машината за шиење и во потрага за покровител отиде во Англија, каде директорот на патувачкиот театар “Сингер” и други луѓе го измамија и почнаа да ја произведуваат познатата “сингерка”. Своето право на патентот, Хау го доби по судски пат и секојдневно примаше по 4.000 долари за лиценцата.

1856.- Роден е францускиот маршал Анри Филип Петен, херој од Првата светска војна и победник над Германците кај Верден, кој во Втората светска војна застана на чело на владата во Виши. Соработуваше со германските окупаторски власти и поради тоа по доаѓањето на Де Головите трупи беше осуден на смрт, но заради поранешните успеси, казната му беше заменета со доживотна робија.

1877.- Рускиот цар Александар II му објави војна на Османлиското царатво бидејќи одби да го исполни Лондонскиот договор. Војната во која Русија тежнееше да излезе на Босфор и во Херцеговина заврши во декември истата година со руското освојување на Плевна, но Турците ги спаси британската флота која беше закотвена во Дарданелите, по што Александар II мораше да се повлече.

1898.- Шпанија им објави војна на САД по американскиот ултиматум за повлекување на Мадрид од Куба.

1904.- Роден е американскиот сликар од холандско потекло Вилхелм де Кунинг, втемелувач на апстрактниот експресиниам кој во четириесетите години од 20. век битно влијаше на преобразбта на сликарството во САД.

1905.- Роден е американскиот писател Роберт Пен Ворен. Дела: „Сите луѓе кралеви“, „Ноќен јавач“, „Пештера“, „Единаесет песни на исто место“, „Инкарнација“, „Избрани песни“, „Разбирање на прозата“, „Разбирање на поезијата“,„Демократија и поезија“.

1905.- Во селото Цер, Кичевско, во борба против турската војска загина (се самоуби заедно до единаесетмината негови соборци) Христо Узунов, еден од плејадата големи македонски револуционери, учител и војвода, роднина на Григор Прличев. Роден е во Охрид, на 22 февруари 1878 година.

1918.- Во Даблин изби востанието на Ирците со кое беше прогласена слободна Ирска Република, но британските трупи за само една недела го задушија востанието и спроведоа силна одмазда. Водачите на востанието беа стрелани.

1934.- Родена е американската филмска актерка Ширли Меклејн, брилијантна комичарка, запазена и во драмски улоги. Напиша повеќе книги со автобиографски карактер. Филмови: „Неволји со Хари“, „Апартман“, „Слатката Ирма“, „Добро утро мистер Гудбар“, „Артисти и модели“, „Некои дотрчаа“, „Време на нежност“ (Оскар).

1942.- Родена е американската актерка и пејачка Барбара Стрејсенд. Нејзини најпознати филмови се “Смешна девојка”, “Девојката која ја сакав”, “Ѕвездата е родена”, “Јентл” и “Огледалото има две лица”.

1945.- Американската Армија во Втората светска војна го ослободи германскиот нацистички концентрационен логор Дахау.

1949.- Во Скопје се одржа првото Универзитетско собрание во Македонија. Притоа е формиран Скопскиот универзитет. Во 1969 година, при одбележувањето на 20-годишнината од работата, Универзитетот го доби името “Кирил и Методиј”, а од 12 ноември 1992 година, “Свети Кирил и Методиј”.

1950.- Создадена е државата Јордан со спојување на кралствата на Трансјорданија и Палестина под јорданска окупација.

1955.- Во индонезискиот град Бандунг заврши афроазиската конференција на 29-те земји, на која беа потврдени принципите на деколонизацијата и создавањето на „третиот свет“ како алтернативни блокови.

1967.- Советскиот космонаут од руско потекло Владимир Михајлович Комаров загина при приземјување на вселенскиот брод „Сојуз 1“ поради грешки во падобранскиот систем. Тоа беше неговиот втор вселенски лет:  На 12 и 13 октомври 1964 година беше командант на вселенскиот брод „Васход“.

1970.- Лансиран е првиот кинески вештачки сателит.

1971.- Советските космонаути успеаја да се спојат со леталото кое беше без човечки екипаж што  претходеше на изградбата на првата вселенска лабораторија во орбитата околу Земјата.

1984.- Во Њујорк умре Харолд Арлен, американски композитор, автор на голем број популарни песни меѓу кои најпозната е “Над виножитото”, која во филмот “Волшебникот од ОЗ” ја пееше Џуди Гарланд. Тој компонира повеќе од 500 песни од кои многу беа специјално напишани за филмови и за претстави на Бродвеј. Во 1939 година, тој доби “Оскар” за музиката во филмот “Волшебникот од ОЗ”. Роден е во Бафало, на 15 февруари 1905 година.

1990.- Источна и Западна Геманија го одредија 2 јули како датум за економско обединување, како вовед во целосно обединување на двете германски држави на 3 октомври 1990 година.

1991.- Владата на Јужна Африка соопшти дека е постигнат договор со Африканскиот национален конгрес Нелсон Мандела до 30 април 1991 година да ги ослободи сите политички затвореници.

1993.- Умре Митко Илиевски, еден од основоположниците на Катедрата по филозофија на Филозофскиот факултет во Скопје. Роден е во селото Блатец, Виничко, на 17 мај 1924 година.

1995.- Владата на Република Македонија донесе одлука за воспоставување дипломатски односи меѓу Република Македонија и Република Полска на амбасадорско ниво.

1995.- Во Битола умре Љубиша Георгиевски, македонски артист, првенец на Битолскиот народен театар. Роден е во 1930 година.

1996.- Палестинското собрание во бегство ја исфрли одредбата од повелбата на Палестинската ослободителна организација за уништување на Израел.

2003.- Во Багдад се предаде Тарик Азиз, поранешен заменик-премиер на Ирак, кој беше 43-ти на списокот на САД на 55 најбарани  припадници на соборениот режим на Садам Хусеин.

2004.- Кипарските Грци на референдум со мнозинство од 75,8 насто од гласовите се изјаснија против планот на Обединетите нации за обединување на Кипар, а на паралелниот референдум кипарските Турци го поддржаа со 64,9 гласови.

2005.- Умре поранешниот израелски претседател Езер Вајцман, кој имаше клучна улога во постигнувањето на мировниот договор меѓу еврејската држава и Египет во 1979 година.

2007.- Најмалку 74 лица се убиени во напад на едно претставништво на кинеската нафтена компанија „Чингуан“ во источниот дел на Етиопија, во покраината Огаден. Меѓу загинатите беа девет кинески државјани и најмалку 65 Етиопјани. Компанијата „Чингуан“ се занимава со испитување на наоѓалишта на нафта во овој дел на Африка.

2008.- Умре Тристрам Кери, англиски композитор, творец на електронската музика. По студиите на Оксфорд емигрираше во Австралија каде го основа музичкото електронско студио по примерот на оној во 1967 година кое го основа во Музичкиот кралски колеџ во Лондон.

2011.- Индискиот духовен лидер Саи Баба, еден од најпознатите гуруа во Индија, почина во болница на 85-годишна возраст поради проблеми со срцето.  Милиони поддржувачи на Саи Баба ширум светот веруваат дека тој имал натприродна моќ, како што се можностите да прави предмети од воздух, да се сеќава на претходните животи и да лекува смртоносни болести. Тој тврдеше дека е реинкарнација на поранешниот духовен лидер Саи Баба од Ширди, кој почина во 1918 година. Неговата организација финансираше здравствени и образовни проекти во Индија, вклучувајќи болници и клиники кои тврделе дека можат да лекуваат болести кои медицината не може да ги излекува. Еден од неговите најголеми финансиери бил поранешниот сопственик на синџирот ресторани „Хард рок кафе“ Ајзак Бартон Тигрет, кој се пресели во Путапари и подари голем дел од своето богатство на фондацијата на Саи Баба.

2011.- На Националната арена „Филип Втори“ во Скопје беа пуштени во употреба целосно реконструираните северна, источна и западна трибина. Постоечката јужна трибина која исто така беше опфатена со реконструкцијата е изградена во 1978 година, а камен-темелникот за изградба на останатите трибини беше поставен во 2009 година.

2014.- На 93 години во Вроцлав почина Тадеуш Ружевич, еден од најголемите современи полски поети, добитник на бројни меѓународни книжевни награди, меѓу кои и на „Златниот венец“ на Струшките вечери на поезијата во 1987 година. Тадеуш Ружевич  студирал историја на уметноста на Јагјелоснкиот универзитет во Краков. Војната и окупацијата на Полска од страна на Германија го прекинуваат книжевното творештво на младиот Ружевич, кој своите први песни ги објавува во книжевните списанија уште во 1938 година. Неговата прва збирка песни „Немир“ излегува во 1947 година. Позначајни книги поезија на Ружевич се „Црвената ракавица“ (1948), „Времето што поминува“ (1951), „Рамница“ (1951), „Сребрениот клас“ (1955), „Собрани песни“, „Форми“, „Разговор со кнезот“ (1960), „Зелената роза“, „Лице“ (1964), „Третото лице“ (1968), „Собрани песни“ (1976) и други. Ружевич беше и еден од најголемите драмски писатели и еден од клучните претставници на полскиот „театар на апсурдот“. Напишал 12 драми, од кои најпознати се „Картотека“ (1958), „Старицата седи чекајќи“ (1969) и „Стапица“ (1982).  Тадеуш Ружевич е роден на 9 септември 1921 година во Радомско, во близината на Лоѓ.

Почитуван читателу,

Нашиот пристап до веб содржините е бесплатен, затоа што веруваме во еднаквост при информирањето, без оглед дали некој може да плати или не. Затоа, за да продолжиме со нашата работа, бараме поддршка од нашата заедница на читатели со финансиско поддржување на Слободен печат. Станете член на Слободен печат за да ги помогнете капацитетите кои ќе ни овозможат долгорочна и квалитетна испорака на информации и ЗАЕДНО да обезбедиме слободен и независен глас кој ќе биде СЕКОГАШ НА СТРАНАТА НА НАРОДОТ.

ПОДДРЖЕТЕ ГО СЛОБОДЕН ПЕЧАТ.
СО ПОЧЕТНА СУМА ОД 100 ДЕНАРИ

Видео на денот