
ВИДЕО ИНТЕРВЈУ | М-р Младеновски: Во темната просторија на правосудниот систем, медијацијата е светлината
Медијацијата претставува постапка на решавање на спор меѓу две страни со помош на трета неутрална страна медијатор надвор од судската постапка при што страните по утврдувањето на заедничките интереси потпишуваат спогодба.
Препорачано
-Медијацијата е исклучиво доброволна постапка за страните, а во ретки случаи се предвидени преку закон одредени постапки како задолжителни за страните. Во нашето законодавство има само еден пример за задолжител обид на медијација и тоа само за правни лица за парично побарување до милион денари. Ова значи правниот субјект што сака да го реши спорот со другата страна, односно друг правен субјект, пред да ја започне судската постапка е обврзан да се обиде спорот да го реши со медијација. Страната иницијатор изборот на медијаторот може да го направи од Именикот на медијатори што е објавен на веб страниците на Комората на медијатори и на Министерството за правда, потоа со препорака од друг субјект или ако претходно имал искуство со медијатор да го побара повторно истиот медијатор.Страните во спорот може да се согласат постапката да ја води еден медијатор, од една страна и ако не постигнат согласност околу ова прашање имаат можност секој од нив да предложи медијатор. Улогата на медијаторите во ваква постапка е целосно различна кога станува збор за улогата на адвокатите како правни застапници на странките во спорот. Тоа значи независно што во постапката има двајца медијатори, ангажирани по еден од секоја страна во спорот, тие се должни да постапуваат исклучиво како медијатори, неутрално и објективно, а не како правни застапници или консултанти на страните што ги ангажирале. Ова го истакна во разговорот за „Утрински печат“ на Слободна ТВ м-р Славе Младеновски, првиот претседател на Комората за медијатори на Р.С. Македонија.
Примената на медијацијата во Македонија во споредба со државите во регионот бележи особено динамичен развој по формирањето на Комората на медијатори во 2017 година и откако Младеновски е избран за претседател на Комората, а оваа функција ја врши два пати по две години.
-Македонија има големо искуство како држава во примената на медијацијата. Првиот закон наречен Закон за мировни совети е донесен во 1968 година. Оваа традиција укажува дека решавањето спорови не било однапред предодредено дека мора да се решава спорот во суд, како што сега се обидува некој тоа да го претстави. Луѓето знаеле дека ако се обидат со медијација големи се можностите да го решат спорот и да бидат пријатели, наспроти судската пресуда која прогласува виновен и ги оневозможува страните да бидат соработници или партнери.Комората направи голем напредок по 2017 година на планот на промоција на медијацијата. Денес во регистарот на Министерството за правда се пријавени околу 4500 случаи на медијација, што е законска обврска на медијаторот и јас имам досега пријавенпо над 10% од вкупниот број предмети. Ова ја прави Македонија лидер по бројот на предмети во регионот и во Извештајот на Европската комисија за 2019 и 2020 година е нотиран напредок во примената на медијацијата во споредба со претходниот период кога главно се пишува „нема напредок во медијацијата“. Затоа сакам да потенцирам дека сите оценки за правосудството се негативни и лоши што прави Македонија да биде често посочувана како држава со лошо судство. Меѓутоа, има надеж за граѓаните што бараат правда, односно во темната просторија на правосудниот систем, медијацијата е светлината, потенцира медијаторот Славе Младеновски.
Постапката на медијација започнува откако страната што има спор и сака да го реши со медијација избира медијатор.
-Медијаторот кога ќе утврди дека спорот е медијабилен испраќа покана до страната која е во спор. Ако страните се согласат спорот да го решаваат со посредство на медијаторот, тогаш медијаторот организира заедничка или посебни средби на кои разговараат за спорот. Водењето на постапката од медијаторот е вештина која тој во пријатна атмосфера, на безбедно место прави добра комуникација меѓу страните при што го изложуваат спорот од сопствен аспект на гледање. Медијаторот им помага на страните да ги искажат сопствените интереси за тоа што би било потенцијално решение на спорот. На пример за некоја страна решение е исплата на долгот веднаш без камата за периодот што поминал, за друг решение е долгот да биде исплатен на рати, а во трет случај како решение може да биде компензација и сл. укажува медијаторот Младеновски.