
ВИДЕО ИНТЕРВЈУ Проф. Грчев: Проблемот со загадувањето и урбанизацијата е системски, законите не се спроведуваат, се гради вон сите планови
Ние 32 години живееме во пазарен „либерален капитализам“ и се уште не сме свесни дека системски влеговме во една историска зона и цивилизација којашто е рептилска по дефиниција. Капитализмот е рептилски систем кој се темели на непрекинат раст економски и секаков друг на повеќе, на побрзо и поартефициелно, значи што е можно повеќе да се произведува. Во сите тие развиени земји капитализмот веќе постигнал високи резултати, паралелно веќе се одгледуваат системи на контрола, бидејќи тој сака да забега. Големите светски метрополи веќе ги дислоцираа индустриските капацитети кои загадуваа на други континенти, вели професор Мирослав Грчев во гостувањето во „Утрински печат“.
Препорачано
-Бељата наша е што немаме сила ништо да дислоцираме, што сме доволно мали за да можеме да си го уредиме земјичево и градот како кутивче, меѓутоа се покажавме недоволно кадарни затоа што тенденциите во последните пар десетлетија не се кон подобрување и тоа е најлошиот аспект на проблемот. Не е кога ќе измерите колку има ПМ 2, 5 честички, може да има многу туку дали општата тенденција е кон подобрување или кон влошување, коментира професорот и архитект Мирослав Грчев за проблемот со урбанизацијата, бетонизацијата, дивите градби и загадувањето кои се провлекуваат со децении.
-И ако го видиме како го користиме просторот или како го менаџираме градот, како ги обезбедуваме системските претпоставките за висок квалитет, било да е тоа греењето, или сообраќајот, јавните средства за сообраќај, ние системски сме уште на нивото од 50 и некоја година или 49 година. Во една метропола системски се решава проблемот со загадувањето. Не со покажување на прст кон една зграда која сега е изградена, или паркче кое е изгазено туку треба да обезбедите системски претпоставки за тоа и доколку, 30 години само се прикажуваат приказни за трамвај, градска железничка, нашата претставничка демократија е дисфункционална. Ние имаме системски проблем, не знаеме како е замислена оваа демократија. Законите се спроведуваат во многу мал процент. Немаме процентуална анализа за тоа како се спроведуваат законите. Има закони кои со нула проценти се спроведливи, вели проф. Грчев.
Според него проблемот со урбанистичко планирање е во локалните власти кои немаат инструменти, инспекторати, голем број на активни екипи кои ќе можат тоа на терен да го решат.
-Пред 25 години не можевме многу да им замериме на плановите, па потоа дојде периодот од 2006 до 2017 година кога со плановите беа направени тешки злоупотреби на просторот. Сите други не треба да се амнестираат зошто таа тенденција само доживеа еден пик во тој период, а беше подготвена зошто во 90-тите години масовно да се гради на диво и да се злоупотреби планирањето. И во ситуации кога имаме добри планови и во ситуации кога не може да му се детектира проблемот, не може да се најде во планирањето зошто се гради вон план или на начин којшто е практично негација на се што планот стварно претпоставува, вели Грчев.
Според него Општина Центар не може да го спречи дивото градење ако има само еден инспектор на терен.
-Општина Центар е најизградена и практично најгусто урбанизирана општина која има само еден инспектор. Еден инспектор како ниеден. Колку екипи, градежни претпријатија што можат да обезбедат враќање во првобитната состојба. Практично нема, зошто системски не и е овозможено на Општината. Оставена е пазарно да работи и за да нешто евентуално сруши треба да распише тендер, кој пак треба да го има предвидено во програма. Општините ниту имаат пари, ниту распишуваат тендер, ниту го ставаат во програма. Таа контрола на развој и градење на просторот не постои, вели проф. Грчев.
Тој смета дека треба да се обезбедат законски односно системские претпоставки за нашиот напредок.
-Ако се работи за планирање Градот треба да има центар, завод за планирање кој ќе се грижи не само за погледот нанапред, туку суштината на управување на некој систем е следењето на работата на тој систем. Мора да има повратна информација за функционирањето на тој систем, за да одлучиме што треба да направиме. Сега Градот нема ниту една ин формација назад од општините што се случува таму. Ниту општините немаат сектор кој го следи развојот на Градот. Во основниот текст на Законот за урбанистичко планирање донесен пред две години предлагав Завод на државно ниво кое стручно ќе се бави со планриање и анализа на тековите, но таа идеја беше отфрлена од законот, вели резигнирано професор Грчев.
Целиот разговор со професорот и архитект Мирослав Грчев погледнете го во видеото: