Во Австрија веќе речиси две децении не постои данок на наследство и подароци, но обврската за пријавување на поголеми подарени суми во Управата за финансии останува на сила. Најновите податоци на Министерството за финансии покажуваат дека вредноста на пријавените подароци продолжува да расте и достигнува рекордни нивоа. Минатата година биле пријавени подароци во вредност од околу 12,5 милијарди евра, додека во 2024 година бил забележан историски максимум од повеќе од 14 милијарди евра. Овие бројки отвораат прашања за причините зад растот на преносот на богатство и за можните политички последици од овој тренд.

Парите остануваат најчест подарок

Според статистиката, најголем дел од пријавените подароци и натаму се состојат од готовина и средства на банкарски сметки. Во текот на 2025 година биле пријавени парични подароци во вкупна вредност од 4,3 милијарди евра. Вообичаената вредност на пријавените подароци изнесувала 100.000 евра.Веднаш зад паричните средства се наоѓаат уделите во капитални компании, како што се акции и сопственички удели во претпријатија, со вкупна вредност од 3,6 милијарди евра. Следуваат капитални побарувања од 2,8 милијарди евра и удели во партнерски компании во вредност од речиси една милијарда евра.
Вкупно биле регистрирани речиси 36.000 пријави за подароци, што претставува највисока бројка досега. Од нив, околу 31.000 се однесувале на трансфери во рамките на семејството. Статистиката не ги опфаќа недвижностите, туку само готовина, банкарски депозити, финансиски средства, деловни удели и материјални добра како автомобили или накит. Дополнително, не сите подароци подлежат на пријавување. Кај блиските роднини обврската важи само ако вкупната вредност надмине 50.000 евра во рок од една година. Кај лица кои не се во сродство, прагот изнесува 15.000 евра во период од пет години.

Стареењето на населението носи повеќе трансфери на богатство

Економистите посочуваат дека зад растот на вредноста на подароците стојат повеќе фактори. Пред се, инфлацијата и долгогодишниот раст на цените придонесоа за зголемување на вредноста на финансиските средства и компаниите. Денес постои значително повеќе богатство за распределба отколку пред една деценија, што природно се одразува и врз статистиката за подароци.

Во исто време, важна улога има и демографската структура на австриското општество. Генерациите родени во периодот на силен наталитет по Втората светска војна денес достигнуваат возраст во која почесто одлучуваат да им го пренесат својот имот на наследниците. Тоа особено се однесува на сопствениците на семејни компании кои сакаат навремено да обезбедат наследување на бизнисот. Поради тоа, бројот на пријавени случаи расте паралелно со вкупната вредност на пренесените средства.

Дополнителни осцилации во статистиката може да предизвикаат и поединечни големи трансакции. Кога се пренесува сопственост врз голема компанија, вредноста на таквиот подарок може значително да влијае врз годишните резултати. Сепак, долгорочниот тренд покажува континуирано зголемување и на бројот на случаи и на вкупната вредност на подареното богатство.

Дебатата за нови даноци ја поттикнува неизвесноста

Еден од факторите што се почесто се споменува е и политичката дебата за можна повторна воведување на данок на наследство и подароци. Во изминатите години ова прашање повеќепати беше актуелизирано во јавноста, особено поради зголемениот притисок врз државниот буџет. Дел од сопствениците на компании и имот можеби одлучиле порано да го пренесат своето богатство, со цел да избегнат евентуални идни даночни обврски.

Социјалдемократската партија веќе подолго време се залага за воведување данок на големо богатство, како и за повторно оданочување на наследството и подароците. Министерот за финансии Маркус Мартербауер отворено зборува за потребата од вакви мерки. Од друга страна, Народната партија останува против нови даноци на имот, додека НЕОС покажува резервираност. Зелените повторно бараат посилно оданочување на богатството, а Слободарската партија категорично се спротивставува на такви предлози.

Засега, политичката математика во парламентот не дозволува враќање на данокот на наследство и подароци. Но растечките износи на пренесено богатство и се погласната дебата за финансиската одржливост на државата сугерираат дека ова прашање ќе остане високо на политичката агенда и во наредните години.