Rosanna Dudzak: Nuk ka asnjë justifikim për asnjë formë dhune

Rosana Duxhak, koordinatore e përhershme e OKB-së në Maqedoni / Foto SP

Nëse sigurohemi që të futet një politikë e tolerancës zero tek çdo fëmijë që kalon në sistemin arsimor duke filluar nga arsimi parashkollor, do të kemi një reduktim drastik të numrit të rasteve të dhunës me bazë gjinore, sqaroi Koordinatorja e Përhershme e OKB-së në Maqedoni. , Rosana Dudžak, në një intervistë për "Sloboden Pechat" "

Me rastin e fushatës "16 ditë aktivizim kundër dhunës me bazë gjinore", e cila festohet në Maqedoni në nëntë vitet e fundit nën kujdesin e familjes së agjencive të Kombeve të Bashkuara, "Sloboden Pechat" bisedoi me koordinatorin e përhershëm të OKB në Maqedoni, Rosana Dudzak.

Kjo fushatë zhvillohet çdo vit për 16 ditë duke filluar nga 25 Nëntori – Dita Ndërkombëtare për Eliminimin e Dhunës ndaj Grave deri më 10 Dhjetor – Dita Ndërkombëtare e të Drejtave të Njeriut. Në intervistë, Dudžak flet për ngritjen e vetëdijes së publikut për dhunën me bazë gjinore në vend, si mund të ndihmojë sistemi arsimor në këtë, si është renditur Maqedonia në krahasim me vendet e tjera të Ballkanit për këtë çështje dhe tema të tjera interesante.

Rosana Duxhak, Koordinatore e Përhershme e OKB-së në Maqedoni / Foto Rrjetet Sociale

Ne vazhdimisht lexojmë në mediat maqedonase për raste të femicideve, gjegjësisht gratë dhe vajzat janë viktima të dhunës me bazë gjinore, si mund të fillohet me një iniciativë që më në fund të ndërgjegjësohet opinioni për raste të tilla?

– Janë tre parakushte kryesore për një reduktim dhe eliminim të ndjeshëm të dhunës me bazë gjinore në çdo shoqëri. E para është politika dhe jam i lumtur të them se Maqedonia e Veriut ka bërë përparim të madh në këtë drejtim, pasi politikat aktuale janë kryesisht në përputhje me Konventën e Stambollit, si dhe me standardet dhe normat e BE-së. Parakushti i dytë janë mekanizmat që duhet të ekzistojnë në mënyrë që çdo formë e dhunës gjinore të raportohet dhe sanksionohet lehtësisht. E treta është ndërgjegjësimi dhe sjellja e njerëzve. Ajo që është jashtëzakonisht e rëndësishme për t'u kuptuar është se ne nuk mund të arrijmë mbrojtjen dhe sigurinë që dëshirojmë për të gjitha gratë dhe vajzat pa pasur të tre parakushtet. Ato janë të gjitha të ndërlidhura dhe është detyra jonë e përbashkët të sigurojmë zbatimin e politikave, funksionimin e mekanizmave dhe që të gjitha gratë dhe vajzat në vend të jenë të vetëdijshme për to dhe për procedurat që janë vendosur për t'i mbrojtur ato dhe për të sanksionuar autorët. Në atë plejadë, roli i medias është vendimtar sepse është një nga domenet e pakta që mund të ndikojë në të tre segmentet kryesore. Media ka fuqinë të ndikojë në zhvillimin dhe zbatimin e politikave, të ushtrojë presion mbi njerëzit përgjegjës për mekanizmat e mbrojtjes dhe sanksionimit dhe, së fundi, të mbështesë rritjen e ndërgjegjësimit për kërdinë që dhuna me bazë gjinore bën në zhvillimin tonë të përgjithshëm. Pra, siç mund ta shihni, ka shumë gjëra që mediat mund të bëjnë. Me kënaqësi mund të themi se kemi bashkëpunim të shkëlqyer me mediat për këtë temë, veçanërisht gjatë 16 ditëve në të cilat zgjat kjo fushatë. Ka shumë gjëra të tjera që mund të bëjmë së bashku për të siguruar që të ketë një politikë të tolerancës zero ndaj dhunës me bazë gjinore në të gjitha segmentet e shoqërisë, nga arsimi në të gjitha vendet e punës, nga kultura dhe sporti deri te çdo familje dhe individ i fundit.

Drejtësia rrallë del në dritë në rastet e femicideve në Maqedoni. Si mund të ndjehen të mbrojtura femrat nëse dihet që jo gjithmonë i fitojnë këto raste?

– Tre parakushtet që përmenda në pyetjen e mëparshme janë të rëndësishme për t'iu përgjigjur edhe kësaj. Ne i kemi politikat, por fatkeqësisht ato nuk zbatohen gjithmonë siç duhet dhe mekanizmat që duhet të jenë ende nuk janë plotësisht funksionalë. Për më tepër, në vend të mbështetjes së jashtëzakonshme për ata që kanë pësuar çdo formë të dhunës me bazë gjinore, ne jemi dëshmitarë të një përkeqësimi të vazhdueshëm të gjendjes së tyre me stigmatizimin që vjen nga shoqëria jonë. Sinqerisht, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë ende përpiqet të justifikojë pse ndodhi dhuna dhe shpesh fajëson viktimën dhe jo autorin. Kjo është krejtësisht e papranueshme. Nuk ka asnjë justifikim për dhunën. Pavarësisht se çfarë bën, vesh, mendon apo thotë çdo grua apo vajzë. Ne duhet ta ndryshojmë këtë situatë, për të rritur në mënyrë drastike presionin ndaj institucioneve përgjegjëse për regjistrimin dhe sanksionimin e dhunës me bazë gjinore. Sërish, nuk mund të theksoj mjaftueshëm se sa i rëndësishëm luan media në këtë drejtim. Sjellja e këtyre çështjeve në fokus zvogëlon mundësinë e mosndëshkimit dhe thyen ciklin e dëmshpërblimeve të përhershme. Ashtu si të gjitha aspektet e tjera të jetës shoqërore, ne kemi nevojë për mbikëqyrës të fortë për të siguruar që drejtësia të vendoset në favor të grave dhe vajzave që kanë vuajtur nga çdo formë dhune.

Rosana Duxhak, Koordinatore e Përhershme e OKB-së në Maqedoni / Foto Rrjetet Sociale

Sipas raportit të OKB-së, në vitin 2022 janë vrarë më së shumti femra në 20 vitet e fundit. Sipas jush, cilat janë arsyet e shifrave kaq dërrmuese?

– Është një pyetje komplekse që nuk mund të përgjigjet plotësisht. Natyrisht, këtë situatë mund t'ia atribuojmë luftërave të nisura kohët e fundit, por kjo nuk është e gjithë tabloja. Kur bëhet fjalë për dhunën ndaj grave dhe vajzave, si në të gjitha format e tjera të dhunës, qoftë edhe një rast është shumë, sepse dikujt i prishet jeta në mënyrë të pajustifikueshme. Familja është shkatërruar, komuniteti është shkatërruar. Çdo rast individual ka efekte valëzuese në të gjithë shoqërinë. Ekonomitë vuajnë nga të gjitha format e dhunës ndaj grave dhe vajzave. Sigurisht, është shkatërruese të dëgjosh këtë fakt, por fokusi duhet të jetë me të vërtetë për t'u siguruar që të kemi një politikë zero tolerance ndaj dhunës me bazë gjinore. Çdo gjë tjetër do të linte vend për justifikim, dhe siç e përmenda më herët, nuk ka asnjë justifikim për dhunën.

Sa mund të ndihmojë sistemi arsimor në sensibilizimin kryesisht për parandalimin e incidenteve të tilla në të ardhmen?

– Shumë nga sjelljet që rezultojnë të dëmshme për gratë dhe vajzat, si dhe për shoqërinë në tërësi, mund të kenë rrënjë në procesin arsimor. Nëse sigurojmë që çdo fëmijë që kalon në sistemin arsimor duke filluar nga parashkollori të futet një politikë e tolerancës zero, do të kemi një reduktim drastik të numrit të rasteve të dhunës me bazë gjinore. Nuk mjafton të vendosësh norma në politika. Duhet të sigurohemi që ato të jenë pjesë e vlerave, kulturës, sjelljes sonë. Do të përpiqem të bëj një paralele nga përditshmëria, do të përmend sektorin e transportit. Ne kemi shumë politika të sigurisë së pasagjerëve për t'i mbrojtur ata. Për shembull, vendosja e rripit të sigurimit, rregullimi i shpejtësisë, kontrollet teknike të detyrueshme të automjetit etj. Në këtë rast, mund të shohim se ekzistojnë tre elementë për të mbrojtur shenjtërinë e jetës. Ne kemi politikat, kemi mekanizmat për t'u siguruar që politikat të zbatohen dhe kemi njëfarë ndërgjegjësimi se ndjekja e këtyre rregullave redukton në masë të madhe potencialin për dëmtim të shëndetit dhe mirëqenies së secilit. Dhe çfarë ndodh kur dikush nuk u përmbahet këtyre normave? Ne shohim aksidente trafiku, humbje jete, familje që vuajnë, komunitete të copëtuara. Ndaj, të gjithë duhet të kuptojnë pse politikat e tolerancës zero kërkohet të jenë pjesë e normave tona shoqërore. E njëjta gjë vlen edhe për dhunën me bazë gjinore. Të gjithë duhet të kuptojnë se kanë një rol për të luajtur në mbrojtjen e grave dhe vajzave, në shpëtimin e jetëve dhe roli i shkollave, i sistemit arsimor, është thelbësor në këtë kuptim. Kjo është thelbësore nëse duam të arrijmë një zhvillim të qëndrueshëm.

Si duhet të trajtojë shteti rastet e dhunës gjinore në zonat rurale?

– Të dhënat për dhunën me bazë gjinore ndonjëherë mund të jenë seriozisht mashtruese. Le të themi, për shembull, se në një rajon të caktuar ka më shumë raste të regjistruara të dhunës. A do të thotë kjo që pasqyron situatën ekzakte apo është rast i ndërgjegjësimit më të madh për raportimin e ndonjë forme dhune d.m.th. më pak raste nuk raportohen? Në këtë kontekst, me të vërtetë nuk ka zgjidhje të vetme që i përshtatet të gjithëve. Në zonat rurale mund të jemi në gjendje të forcojmë shkëmbimin e informacionit dhe ndërtimin e ndërgjegjësimit. Por e vetmja qasje e përbashkët që mund të zbatohet është një politikë e tolerancës zero që është ngulitur në çdo segment të shoqërisë, në arsim, në vendin e punës, në kulturë, në fe, në sport dhe argëtim. Pavarësisht se ku janë, çfarë po bëjnë, të gjithë duhet ta dinë se nuk ka asnjë justifikim për dhunën me bazë gjinore.

Si qëndron Maqedonia në krahasim me vendet e tjera në këtë çështje?

– Pyetjes së mëposhtme do të përpiqem t'i përgjigjem me një pyetje. Çfarë do të thotë për ata që kanë vuajtur një formë të dhunës me bazë gjinore të dinë se Maqedonia e Veriut është më e mira në botë apo më e keqja në botë kur bëhet fjalë për trajtimin e dhunës me bazë gjinore? Le të themi se Maqedonia e Veriut ka rekordin më të mirë në këtë segment. A do të thotë kjo që ne duhet të ndalojmë së interesuari për ato pak gra dhe vajza fatkeqe që kanë vuajtur nga dhuna me bazë gjinore? Ose anasjelltas, nëse jemi më të këqijtë në botë, a do t'u japë kjo një lehtësim grave dhe vajzave, duke e ditur se shanset që fati i tyre i keq t'i ndodhë janë tashmë të larta? Nr. Të dhënat e vetme të krahasueshme janë ato në nivel vendi dhe ato duhet të kërkojnë raportin e mëposhtëm – përqindje më e lartë e njerëzve që raportojnë çdo formë të dhunës me bazë gjinore, numër më i ulët i rasteve të raportuara. Vetëm kur dihet se 100 për qind e rasteve të ndodhura janë raportuar, mund të flasim për të dhëna të krahasueshme për rastet e regjistruara.

I dashur lexues,

Qasja jonë në përmbajtjen e internetit është falas, sepse ne besojmë në barazinë në informacion, pavarësisht nëse dikush mund të paguajë apo jo. Prandaj, për të vazhduar punën tonë, kërkojmë mbështetjen e komunitetit tonë të lexuesve duke e mbështetur financiarisht Shtypin e Lirë. Bëhuni anëtar i Sloboden Pechat për të ndihmuar objektet që do të na mundësojnë të ofrojmë informacion afatgjatë dhe cilësor dhe Së bashku të sigurojmë një zë të lirë dhe të pavarur që do të jetë GJITHMONË NË ANËN E POPULLIT.

MBËSHTETNI NJË SHTYP TË LIRË.
ME SHUME FILLESTARE 60 DENARË