Shteti i pavarur i Betonistanit

milorad stojmanovski
Milorad Stojmanovski / Foto: Free Press

Sulmi ndaj enëve të gjakut dhe bronkeve tona nga suvatorët, të cilët e konkretizojnë pushtetin e tyre me ryshfet-politikë si konstante e të gjitha qeverive të mëparshme, nuk ndalet. Ato funksionojnë si shtet brenda shtetit.

Banesat po bëhen valutë, thonë ekspertët, duke komentuar rritjen marramendëse të çmimit për metër katror në zonën qendrore të Shkupit, i cili arriti nga 1.700 në 2.000 euro. Një gjë e tillë po ndodh edhe në Ohër, objektivi i dytë i madh i ndërtuesve, por edhe në të gjitha zonat urbane në mbarë vendin.

Kërkesa për apartamente është rritur më tej nga frika e inflacionit, ndaj një pjesë e madhe e qytetarëve i konvertojnë kursimet e tyre në apartamente. Të dhënat e Bankës Kombëtare tregojnë se në tremujorin e parë të vitit 2022, çmimet e banesave u rritën me një rekord prej 12,4 për qind. Vetëm vitin e kaluar për Shkupin janë dhënë 1.414 leje ndërtimi, kryesisht në ndërtesa të larta, që është një numër rekord në dekadën e fundit. Edhe pse më shumë se një e treta e banesave në Maqedoni janë bosh. Tregu është kaotik, por apartamentet e zbrazëta nuk janë bërë ende problem: norma e taksave për pasuritë e paluajtshme të papërdorura është rritur, kostot e mirëmbajtjes po rriten, kostot e përgjithshme po rriten.

Pse po vazhdon ndërtimi ekspansionist që filloi me “strategjinë” e Gruevskit të vitit 2008, sipas të cilit ky aktivitet duhej të amortizonte krizën botërore të hipotekave (!?). Pse deri tani asnjë qeveri nuk i është kundërvënë mafies ndërtimore-urbane? Përgjigja është e thjeshtë - për shkak të ryshfetit që ka marrë përmasa mitologjike në vend.

Urbanizmi dhe ndërtimtaria janë më të ndjeshmet ndaj korrupsionit, përfunduan pjesëmarrësit në debatin e djeshëm të organizuar nga Koalicioni “Të gjithë për një proces të drejtë”. Nga sondazhet rezulton se qytetarët më së shumti korrupsionin e shohin në dhënien e lejeve të ndërtimit, në inspektime, në përgatitjen e planeve të detajuara urbanistike (DUP) dhe në prokurimet publike lidhur me atë zinxhir.

Ndonjëherë arsyet janë edhe objektive. Ndarja e pamjaftueshme mes pushtetit qendror dhe atij vendor të parave të mbledhura nga taksat, si dhe mbipunësimi partiak nëpër komuna, disi i detyron pushtetet vendore të kthehen në sportele për vulosjen e lejeve të ndërtimit, të cilat më vonë prodhojnë pagesa të taksës së pronës. Shkollat ​​dhe kopshtet, këndet e lojërave për fëmijë dhe sportet, lëndinat dhe parqet nuk e mbushin buxhetin e bashkisë. Si pasojë, në vend të ajrit që thithim shkarkimet dhe gazrat nga pikat e karburantit, diellin na e marrin ndërtesat me fotovoltaikë dhe pamja e horizontit do të fshehë kotësinë e kësaj lloj politike në të ardhmen. Thinje që nuk mbulohet as nga ngjyrat e gjalla të fasadave.

Nëse moratoriumet e përkohshme të ndërtimeve dhe rastet e izoluara të kthimit të DUP-ve na dhanë shpresë të rreme, ajo gjithashtu zbehet me çdo ndërhyrje të re administrative në jetën tonë normale të qytetit. E tillë e fundit është “rrëshqitja” e ndryshimeve në Rregulloren e Urbanistikës, me të cilat komunat edhe sikur të duan nuk mund të rishikojnë DUP-të e kontestuara duke rritur hapësirën e interesit publik në kurriz të shëmtisë konkrete. Neni 5 i Rregullores parashikon se “përqindja e ndërtimit” njëherë e përcaktuar me DUP nuk mund të ulet për shkak të të ashtuquajturit. e drejta e fituar. Në atë vilajet të errët të korruptuar, të drejtat e fituara të investitorëve janë më të rëndësishme se të drejtat e qytetarëve për një mjedis të shëndetshëm dhe një jetë dinjitoze. Rregullorja është miratuar në kundërshtim me ligjet për urbanistikë, për gjelbërimin urban, madje edhe me Kushtetutën, thonë ekologët. Por ky nuk është një argument për “popët e komplikuar që shëndoshen edhe të premteve”, pra për deputetët që i sjellin këto ligje thuajse me konsensus.

Njerëz pa integritet nga shkalla e dytë dhe e tretë e partisë, zyrtarë me pasuri të fshehura dhe firma në emra të tjerëve, gjyqtarë që nuk na dënojnë, inspektorë që nuk bëjnë asgjë, planifikim shtëpish që përgatisin DUP për një qindarkë, të gjithë ndërtojnë kaosin urban. Rreth Nesh. Në të njëjtën kohë kur partitë po zhurmojnë në mënyrë demagogjike për axhenda të gjelbra.

Në socializëm ka pasur një veprim “keni shtëpi, ktheni banesën”. Sot aksioni “keni një shtëpi të rrënuar, merrni me qira dy-tre kate në pallat që do të mbijë në vendin e shtëpisë” është themeli i zgjerimit të ndërtimit të fortë si betoni. Pas tarabëve fshihen qendra të paprekshme pushteti, të cilat janë mbi ligjin dhe rendin. Prandaj nuk ndalet sulmi ndaj enëve të gjakut dhe bronkeve nga suvaxhinjtë që konkretizojnë pushtetin e tyre me ryshfet-politikë si konstante e të gjitha qeverive të mëparshme. Ato funksionojnë si shtet brenda shtetit. Shteti i pavarur i Betonistanit!

Video e ditës