Неутралната Швајцарија се приближува кон НАТО

Швајцарија знаме/ Фото EPA-EFE/JEAN-CHRISTOPHE BOTT

Фамозниот неутрален статус на Швајцарија ќе се соочи со најголемиот тест во последните децении, при што Министерството за одбрана стреми поблиску до западните воени сили како одговор на руската инвазија на Украина, пишува Ројтерс.

Министерството за одбрана подготвува извештај за безбедносните опции кои вклучуваат заеднички воени вежби со земјите на НАТО и „полнење“ на муницијата, изјави за Ројтерс Паелви Пули, шеф за безбедносна политика во швајцарското Министерство за одбрана.

„На крајот, може да има промени во начинот на кој се толкува неутралноста“, рече Пули во интервју минатата недела. На патувањето во Вашингтон оваа недела, министерката за одбрана Виола Амхерд рече дека Швајцарија треба поблиску да соработува со воената алијанса предводена од САД, но не и да ѝ се придружи, објавија швајцарските медиуми.

Неутралноста, која ја чуваше Швајцарија надвор од двете светски војни во текот на 20 век, не беше цел сама по себе, туку имаше за цел да ја зголеми швајцарската безбедност, рече Пули.

Приближувањето до алијансата би означило отстапување од внимателно негуваната традиција на незаземање страна за која нејзините поддржувачи велат дека и помогна на Швајцарија да напредува мирно и да ја задржи посебната улога како посредник, вклучително и за време на застојот на Западот со Советскиот Сојуз.

Се разговараше за идејата за полноправно членство во НАТО, но додека Шведска и Финска – земји кои исто така имаат историја на неутралност – се на работ да се приклучат, Пули рече дека извештајот веројатно нема да и препорача на Швајцарија да го преземе тој чекор.

Извештајот треба да биде комплетиран до крајот на септември кога ќе оди на разгледување во швајцарскиот кабинет.

Ќе биде доставен до парламентот на дискусија и ќе послужи како основа за можни одлуки за идната насока на швајцарската безбедносна политика. Самиот извештај нема да биде доставен на гласање.

Министерството за одбрана ќе придонесе и за поширока студија што ја подготвува Министерството за надворешни работи. Тој проект ќе го разгледува усвојувањето на санкциите, извозот на оружје, муниција и односот со НАТО од перспектива на неутралност, соопшти Министерството за надворешни работи.

Виола Амхерд/ Фото Fabrice COFFRINI / AFP / Profimedia

Украинската криза ја промени швајцарската реторика

Швајцарската нација не се борела во меѓународна војна од 1815 година, кога усвои неутралност на Конгресот во Виена со кој завршија Француските револуционерни војни.

Хашката конвенција од 1907 година утврдува дека Швајцарија нема да учествува во меѓународни вооружени конфликти, да ги фаворизира завојуваните страни со војници или вооружување, ниту да ја става својата територија достапна на завојуваните страни.

Неутралноста, вклучена во уставот, и дозволува на Швајцарија право на самоодбрана и опсег за тоа како да ги толкува политичките аспекти на концептот што не се опфатени со правната дефиниција.

Последен пат беше ажуриран во раните 1990-ти по распадот на Советскиот Сојуз, за ​​да се овозможи надворешна политика заснована на соработка со други земји во области како хуманитарна помош и помош при катастрофи.

Конфликтот во Украина ја оживеа дебатата, која сега е фокусирана на одлуките на владата за воведување санкции кон Русија, но не дозволувајќи реекспорт на муниција од Швајцарија во Украина.

„Има многу нелагодност што Швајцарија не може да придонесе повеќе за да и помогне на Украина“, рече Пули.

Претседателот Игнацио Касис ја отфрли можноста за испорака на оружје за трети земји за поддршка на Украина, но, можеби покажувајќи попроширен поглед на ова прашање, тој исто така рече дека неутралноста не е „догма“ и дека неуспехот да се одговори со санкции „би играше во рацете на агресорот“.

Игнацио Касис/ Фото PA Images / Alamy / Alamy / Profimedia

Берн ја зголемува поддршката за НАТО

Швајцарија веќе има одредени врски со НАТО, откако минатата година одлучи да купи Локхид Мартин ловци Ф-35А кои се купени или веќе користени од некои членки на НАТО.

Швајцарија „не може да се приклучи на ниту еден сојуз поради неутралноста. Но, можеме да работиме заедно и системите што ги купуваме се добра основа за тоа“, рече министерката за одбрана Амхерд за радиодифузерот СРФ.

Мерките што се разгледуваат би биле значаен чекор поблиску за земја која не се приклучи на Обединетите нации до 2002 година и произведува многу свои оружја.

Владимир Хохлов, портпарол на руската амбасада во Берн, рече дека таквите мерки ќе претставуваат радикална промена на политиката за Швајцарија. Москва „нема да може да го игнорира“ евентуалното откажување од неутралноста, што би имало последици, рече Хохлов.

Швајцарската војска се залага за поголема соработка со НАТО како начин за зајакнување на националната одбрана, додека јавното мислење претрпе промени по инвазијата на Украина.

Повеќе од половина од испитаниците – 56 отсто – ги поддржаа зголемените врски со НАТО, покажа една неодамнешна анкета – доста над просекот од 37 отсто во последните години.

Поддршката за всушност пристапување кон договорот останува став на малцинствата, но значително порасна. Априлската анкета на Сотомо покажа дека 33 отсто од Швајцарците го поддржале приклучувањето кон алијансата, што е повисоко од долгорочниот став од 21 отсто во посебна студија на универзитетот ЕТХ во Цирих.

„Јасно е дека руската инвазија на Украина многу ги смени мислењата. Ова се гледа како напад на нашите западни демократски вредности“, рече Мајкл Херман од Сотомо.

Тиери Буркарт, водач на десно-центристичката Либерално-демократска партија, дел од владината коалиција, опиша „сеизмичка промена“ во тоа како луѓето се чувствуваат за неутралноста.

Неутралноста „мора да биде флексибилна“, изјави тој за Ројтерс.

„Пред Украина, некои луѓе мислеа дека никогаш нема да има нова конвенционална војна во Европа“, рече тој, додавајќи дека некои се залагале за распуштање на армијата. „Конфликтот во Украина покажува дека не можеме да бидеме самозадоволни“.

Буркарт рече дека поддржува повисоки воени трошоци и поблиски односи со НАТО, но не и полноправно членство.

Сепак, Питер Келер, генерален секретар на екстремната десница Швајцарската народна партија (СВП), изјави за Ројтерс дека поблискиот однос со НАТО е некомпатибилен со неутралноста.

СВП е исто така дел од владината коалиција и е најголемата партија во швајцарскиот долен дом на парламентот.

„Нема причина да се смени оваа успешна надворешнополитичка максима. Таа им донесе мир и просперитет на луѓето“, рече Келер.

Министерството за одбрана не се согласува. За време на нејзината посета на Вашингтон, Амхерд рече дека рамката на законот за неутралност „ни овозможува поблиска соработка со НАТО, а исто така и со нашите европски партнери“, објави весникот „Тагезанцајгер“.

Видео на денот