Колумни

Чувство за навредување

Треба да се внимава на туѓите национални чувства, и тоа треба да биде универзален принцип. Во Македонија, со мали исклучоци тоа е разбрано и прифатено. Како тој убав манир престана да важи кога се во прашање Македонците?

 

Жарко Јорданоски

 

Уште од деца сме воспитувани дека не треба Албанците да ги нарекуваме „шиптари“, Ромите „цигани“, или Власите „цинцари“, затоа што тие називи за нив се навредливи.

Во ЈНА, на пример, едно беше некому во кавга да му опцуеш мајката, а сосема друго да му опцуеш „мајката српска“, или хрватска. Ова второво се сметаше за далеку потешко дело и за тоа следуваше и војнички притвор. „Навреда на национална основа“, се нарекуваше.

И тоа е сосем исправно. Треба да се внимава на туѓите национални чувства, и тоа треба да биде универзален принцип. Во Македонија, со мали исклучоци тоа е разбрано и прифатено.

Како тој убав манир престана да важи кога се во прашање Македонците? Дали некој помислува на нашите национални чувства и имаме ли ние право на нив?

Во Грција, каде никогаш немало „братство единство“, тие нели „комунистички демагогии“, очигледно најголем дел од луѓето не се така воспитани. Како инаку би можеле Македонците да ги нарекуваат „славофони“ (колку грдо, како телефони, или мегафони) и никому тоа да не му е проблем? Или кога нас Македонците од Република Македонија Грците без срам нè нарекуваат „скопијанос“?

Кога читам некои изјави на грчки политичари, како на нивниот претседател Павлопулос, кој вели дека „името Македонци зрачи со иредентизам“, или на Каменос кој ветува дека „ќе стори сè да не се даде името Македонија“, си мислам дека во борбата за заштита на нашиот идентитет (за кој нели не се преговара, ама е на сериозен удар) мора да внесеме уште еден елемент – емотивен и уметнички, ако сакате.

Како одговор на ваквите навреди, би можела да организираме еден уметнички маратон на народни, забавни и секакви други песни (па и поезија), сите поврзани само со името „Македонија“, и термините „македонско“, „македонски“. Од „Македонско девојче“, „Земјо македонска“, до Дадо Топиќ, „Тамо где сунце сја“, да се најде секоја песна каде се спомнува Македонија и тие да се емитуваат во континуитет. И тоа сателитски, без никакви коментари, анализи и филозофирања.

Да пуштиме уметноста да нè „одбрани“, кога веќе не може дипломатијата.

Да се види што за нас значи зборот Македонија, дека не се работи за „крадење на историјата“ (тоа е скорешен изум на блесавите антиквизатори) туку нешто за што е врзана голема емотивна енергија. Да стане јасно дека тој што не нè нарекува Македонци, ги повредува нашите национални чувства, еднакво како кога Албанецот ќе го наречат „шиптар“, или Ромот „циган“.